Kod a enneagram
ENFJ i enneagram: trzy źródła troski o innych
Na imieninach cioci to Ty zauważasz, kto siedzi sam na końcu stołu, i zanim wjedzie sernik, wciągasz go już do rozmowy. MBTI nazywa to ENFJ, a Ciebie ciekawi, jaki typ enneagramu kryje się pod tym kodem. Numeru tu nie będzie; będą trzy motywy z trzech różnych stron człowieka, które dają tę samą uważność na innych, każdy pokazany w działaniu. Dopóki wszystko idzie gładko, troska wygląda u nich identycznie.
01
Co mówią te cztery litery
Kiedy zebranie wspólnoty mieszkaniowej grzęźnie w kłótni o miejsca parkingowe, ENFJ wstaje i przypomina, po co w ogóle się zebrali, a sąsiedzi, którzy od roku się nie witają, wychodzą z jedną listą spraw. W pracy to do niego przychodzi stażystka, kiedy nie wie, czy zostać w branży, i odchodzi z nazwą kursu i umówioną rozmową z kimś, kogo on zna. Zrzutkę na prezent dla kolegi też organizuje on, a na kartce dopisuje zdanie, które ten kolega zapamięta. Grafik ma gęsty i trzyma się go, tylko że najwięcej w nim ludzi: kawa z kimś, kto ostatnio się zamknął, telefon do dawnej wychowawczyni. Razem cztery litery dają coś, czego żadna nie daje sama: grupa jest dla niego zadaniem na jutro, a nie tylko towarzystwem na dziś.
Najbardziej przypomina go ESFJ: też ciepły, też trzyma rękę na terminach, też jako pierwszy odzywa się, gdy ktoś choruje. Dzieli je druga litera. Przy firmowej wigilii ESFJ pilnuje, żeby był opłatek, dwanaście potraw i miejsce dla każdego. ENFJ wymyśla, że każdy powie, czego chce od nowego roku, i nie widzi, że zabrakło krzeseł. ESFJ pyta, jak się dziś czujesz, ENFJ, dokąd zmierzasz.
Wszystko to widać gołym okiem, a to, na czym mu przy tym zależy, zostaje poza kadrem.
02
Trzy motywy, jeden kod
Trzy przykłady z dziewięciu: taki kod może wyrosnąć z każdego typu
Drogi wstecz nie ma: z kodu nie da się odczytać motywu
Chwiejna litera: ta, która przy tym motywie trzyma się najsłabiej
Perfekcjonista
Jedynka nie przejdzie obojętnie obok rzeczy zrobionej byle jak, a ludzie nie są tu wyjątkiem. W stażyście widzi fachowca, jakim ten mógłby być, gdyby ktoś go porządnie poprowadził, i ma w głowie całą drogę (N); rozpisuje ją potem na etapy i sprawdza, czy etap zamknięto w terminie, bo niedokończona sprawa to dla niej zaniedbanie (J). Na zebraniu wspólnoty zgłasza się do spisania uchwały, jak mogłyby dwójka czy siódemka, tylko że ją pcha poczucie, że obecny bałagan jest po prostu niewłaściwy. Najsłabiej trzyma się E, bo wisi na obowiązku: gdy nikt nie wyznaczył jej do prowadzenia, na grillu u znajomych chętnie zmywa naczynia z dala od rozmów.
Dawca
Miejsce w cudzym życiu, najlepiej takie, którego nikt inny by nie zajął: tego pilnuje dwójka. Dlatego zna pół osiedla i każdemu ma coś miłego do powiedzenia (E), a decyzję waży tym, jak przyjmą ją bliscy (F). Kiedy sąsiadka po operacji szuka kogoś do zakupów, dwójka zapisuje się pierwsza, jak zrobiłyby to jedynka albo siódemka, ale po cichu cieszy ją, że zadzwoniono właśnie do niej. Najmniej pewne jest u niej J. Porządek w jej tygodniu stoi, dopóki komuś jest potrzebny; kiedy nikt o nic nie prosi, zapisane terminy tracą znaczenie i przesuwa je bez żalu.
Entuzjasta
Przy siódemce zawsze coś się zaczyna, i tak broni się ona przed dniem, w którym wszystko jest już wiadome i smutne. Każda nowa znajomość to dla niej otwarte okno, więc krąg ma szeroki i głośny (E), a gdy kolega wspomina, że rzuciłby korporację, ona widzi już trzy firmy, które mógłby założyć (N). Koleżance po rozstaniu urządza wieczór z karaoke, jak zrobiłyby też jedynka i dwójka, tyle że siódemce zależy, by smutek jak najprędzej zamienił się w coś lżejszego, także dla niej samej. Z J bywa u niej krucho: harmonogram wyjazdu układa z zapałem, ale gdy w połowie przygotowań pojawia się ciekawsza propozycja, stary plan zostaje na lodzie.
03
Po czym poznasz, który z trzech jest Twój
- Z zewnątrz to samo zachowanie
- Pytanie o to, co człowiek chroni
- Twój własny motyw, nie litery
Przy stole każde z tych trojga dolewa, dopytuje i ściąga do rozmowy tego, kto zamilkł. Litery są u każdego szczere; różni ich to, czego nie oddadzą.
Komunia bratanka, cała na Twojej głowie, dobiegła końca. Goście zadowoleni, choć tort dojechał godzinę po obiedzie, a wujek trafił do stolika z byłą żoną, i nikt nie podszedł podziękować. Co wraca do Ciebie w taksówce? Kto przewija w głowie tort i stolik i wie, jak należało to ustawić, stoi bliżej jedynki. Kogo gryzie cisza gości, bliżej dwójki.
Koniec listopada, o szesnastej ciemno, wszystko się sypie. Dokąd uciekasz myślami: do przyjaciela, któremu jest gorzej, czy do lutowego wyjazdu w góry? Pierwsze prowadzi do dwójki, która szuka, komu jest potrzebna, drugie do siódemki, która szuka światła.
W stowarzyszeniu kłócicie się o jesienny festyn. Czego nie odpuścisz: żeby zrobić go jak trzeba, czy żeby nie wiązać się datą, póki może wypłynąć coś ciekawszego? Jedynka nie odda miary, siódemka nie odda swobody i raczej po cichu zmieni plany.
Haczyk tkwi w pytaniu o komunię. ENFJ odpowiada na nie troską: „czy wszyscy dobrze się bawili”. To mówią F i E, nie motyw, a odpowiedź sama zjeżdża do dwójki. Wyobraź sobie, że równie ciepło gości przyjęła bratowa. Jeśli czujesz ulgę, dwójka ma tu niewiele do rzeczy; jeśli kłuje, że gospodarzem był ktoś inny, przyjrzyj się jej.
04
O czym litery milczą
Jak człowiek działa: to litery widzą
Czego w czterech literach nie ma
- Poziom zdrowia
- Podtyp instynktowy
- Dokąd znosi pod obciążeniem
Między enneagramem a MBTI nie ma przełożenia, i nie my to wymyśliliśmy: oba modele tną człowieka wzdłuż innych linii. Tabele, które krążą po sieci, powstały z obserwacji, nie z pomiaru, i nawet ze sobą się nie zgadzają. Zmierzono związki tylko w jedną stronę, od typu enneagramu do pojedynczych liter: kto zna typ, trochę trafniej przewidzi litery. Ta strona czyta w odwrotnym kierunku, gdzie pomiarów nie ma, dlatego trzy motywy powyżej to przykłady działania mechanizmu, a nie lista, i typem może okazać się każdy z dziewięciu. Kiedy ENFJ osuwa się w gorszą formę, jego troska zaczyna wystawiać rachunki: stażystka, która wybrała inną branżę, słyszy, że zmarnowała szansę, a nastrój zespołu zależy od jego miny. Pod długim ciężarem jedynka popada w przygnębienie, dwójka robi się twarda i szorstka, a siódemka czepia się drobiazgów; tego ruchu po strzałkach kod MBTI nie przewiduje. Z liter nie widać też podtypu, a to od instynktu zależy, na kogo ENFJ kieruje troskę najpierw: na dom, na całą grupę czy na jedną osobę. W lepszej formie umie zostawić komuś jego własny plan, choć widzi lepszy.
05
Pytania
ENFJ, a test enneagramu pokazał jedynkę: to błąd?
Niekoniecznie; sprawdź jedną literę, E. U jedynki towarzyskość bywa pożyczona od obowiązku: prowadzisz ludzi, bo ktoś powinien zrobić to porządnie. Zobacz, co robisz na przyjęciu, na którym nic nie organizujesz i mało kogo znasz. Jeśli ciągnie Cię do kuchni, bo tam wiadomo, co robić, a rozmowy przy stole męczą, kod i typ się nie kłócą: E dała rola, motyw jest jedynki.
Bliscy mówią, że lepiej od nich wiem, czego chcą. Co to mówi o motywie?
Widzenie cudzych możliwości to litery: N podsuwa kierunek, F czyta człowieka, J układa plan. Motyw wychodzi dopiero wtedy, gdy ktoś Twoją radę odrzuca. Jeśli masz poczucie, że wybiera źle i trzeba to naprostować, bliżej jedynki. Jeśli boli, że pomoc okazała się niepotrzebna, bliżej dwójki. Jeśli temat szybko nudzi i szukasz kogoś, z kim da się coś zacząć, siódemki.
Świetnie godzę cudze kłótnie, a własnych unikam. Skąd to?
Z liter bierze się talent: F i E wyczuwają obie strony i znajdują słowa dla każdej. Unikanie własnego sporu ma za to trzy różne źródła. Jedynka boi się, że wyjdzie z niej gniew, którego u siebie nie akceptuje. Dwójka ryzykuje, że przestanie być lubiana tam, gdzie była potrzebna. Siódemka czuje w sporze klatkę i woli przejść do czegoś lżejszego.
Od lat prowadzę drużynę harcerską i czuję, że to już nie dla mnie. Co z tym zrobić?
Zmęczenie rolą niczego nie mówi o literach, ale sporo o motywie, jeśli spojrzysz, co dokładnie ciąży. Gdy przeszkadza, że poziom spada, a nikt poza Tobą tego nie widzi, to rys jedynki. Gdy brakuje wdzięczności od ludzi, którym oddajesz weekendy, dwójki. Gdy po prostu wszystko już było i ciągnie Cię do czegoś nowego, siódemki. Każda z tych odpowiedzi prowadzi do innej decyzji.