ลักษณ์ย่อยตามสัญชาตญาณ
นพลักษณ์ sx1: ความโกรธที่ไม่ยอมเงียบ
นั่งทำแบบทดสอบบนโซฟาข้างแฟน ผลของแฟนขึ้นมาก่อน ของเราตามมาทีหลังว่า sx1 ความเร่าร้อน ด้านล่างว่าด้วยความโกรธของลักษณ์ 1 ที่ไปผูกอยู่กับคู่ของตัวเอง และหาที่เย็นลงไม่ได้เวลาอยู่ใกล้คนคนนั้น ถ้าผลให้มาสองรหัส คือ sx1 กับอีกรหัสหนึ่งของลักษณ์ 1 ก็ยังไม่ต้องรีบตัดอันไหนทิ้ง
- หลัก
- รอง
- ที่ลืมไป
รหัสลักษณ์ย่อยไม่ได้บอกว่าอีกสองอัน อันไหนรอง อันไหนที่ลืมไป
ลักษณ์ย่อยสวนทาง: กิเลสวกกลับมาต้านตัวเอง
01
สัญชาตญาณนี้เฝ้าอะไรไว้
- spเก็บแรงไว้กับตัว
- soลงแรงไปกับส่วนรวม
- sxทุ่มไปกับคนตรงหน้า
ห้อง ป.6 ของโรงเรียนบ้านห้วยน้ำใสที่น่านมีครูสอนอยู่สองคน เป็นผัวเมียกัน ชาวบ้านเรียกรวม ๆ ว่า “ครูคู่นั้น” คนหนึ่งสอนภาษาไทยกับสังคม อีกคนสอนเลขกับวิทย์ พอคะแนนสอบระดับชาติออกมา ตัวเลขนั้นเป็นของสองคนพร้อมกัน ใครพลาดตรงไหน คนทั้งหมู่บ้านก็พูดถึงครูคู่นั้น ปีที่คะแนนเลขตก แม่ค้าที่ตลาดทักว่า “ปีนี้ครูคู่นั้นแย่นะ” sx1 ที่ความผูกพันของสองคนเป็นแกนกลางของชีวิต ยืนฟังจนจบ ไม่แก้สักคำว่าเลขไม่ใช่วิชาของตัวเอง
ทุกวันศุกร์ สองคนแลกแผนการสอนกันตรวจด้วยปากกาแดงมาตั้งแต่ปีแรก เทอมนี้แผนของ sx1 กลับมาสะอาดทุกหน้า มีแค่คำว่า “โอเค” มุมกระดาษ sx1 พลิกดูอีกรอบทีละหน้า คืนนั้นเขาวงแดงสามจุดในแผนของอีกฝ่าย ทั้งที่ปกติจะปล่อยผ่าน แล้ววางไว้บนหมอนของอีกฝ่าย เช้าวันเสาร์ แผนนั้นกลับมาวางอยู่บนโต๊ะกินข้าว ข้างวงแดงทั้งสามมีคำเถียงกลับเขียนไว้ยาวเหยียด
เดือนที่เงินเดือนโดนหักหนี้สหกรณ์จนเหลือไม่กี่พัน เงินก้อนเล็กที่เก็บไว้ sx1 เอาไปจ่ายค่ารถตู้ พาเด็ก ป.6 สิบสองคนไปดูทะเลที่ระยอง อย่างที่สองคนสัญญากันไว้ตั้งแต่ปีแรกที่ย้ายมา ทั้งคู่นั่งแถวหลังสุด กางแผนที่เล่มเดียวกัน แล้วเถียงกันเรื่องทางลัดไปตลอดทาง
02
กิเลสของลักษณ์ออกมาหน้าตาแบบไหน
- กิเลสของลักษณ์ออกไปข้างนอกผ่านสัญชาตญาณ
- ลักษณ์ย่อยสวนทาง: กิเลสวกกลับมาต้านตัวเอง
ทุกเช้าสองคนซ้อนมอเตอร์ไซค์คันเดียวกันไปโรงเรียน อีกฝ่ายขับ sx1 นั่งซ้อนท้าย เช้าที่ความโกรธของลักษณ์ 1 ยังค้างมาจากเมื่อคืน sx1 ก็บ่นใส่หูอีกฝ่ายแข่งกับเสียงลมไปตลอดทาง ทีละข้อ ไม่ข้ามสักข้อ แต่ทุกครั้งที่ล้อตกหลุม มือที่กอดเอวอีกฝ่ายไว้ก็กอดแน่นขึ้น ถึงหน้าเสาธง เรื่องที่บ่นยังไม่จบ มือก็ยังไม่ปล่อย
ความเร่าร้อนเห็นได้ตอนมื้อเย็น sx1 ให้อีกฝ่ายลองสอนเรื่องเศษส่วนของพรุ่งนี้ให้ฟังก่อน ตัวเองเล่นเป็นเด็ก ป.5 ที่ถามไม่หยุด จนแกงเย็นชืดทั้งหม้อ อีกฝ่ายวางช้อนแล้วบอกว่าเหนื่อย sx1 งงจริง ๆ ว่าเหนื่อยอะไร เพราะชั่วโมงนั้นเป็นชั่วโมงที่เขาสนุกที่สุดของวัน คำถามพวกนั้นมีความโกรธปน แต่เขาเรียกมันว่าความตั้งใจ
ลักษณ์ 1 อีกสองแบบเก็บความโกรธไว้ในงานของตัวเองเงียบ ๆ ส่วนใน sx1 มันออกมาดัง ๆ ข้างตัวคนที่รัก ในประชุมผู้ปกครอง พ่อของเด็กคนหนึ่งลุกขึ้นบอกว่าลูกเรียนเลขกับครูอีกคนแล้วไม่รู้เรื่อง sx1 ลุกขึ้นก่อนคู่ของตัวเองจะทันอ้าปาก เสียงดังจนคนแถวหลังหันมามอง แล้วไล่ให้ฟังทีละบทว่าเทอมนี้คู่ของเขาสอนอะไรไปบ้าง ตอนเดินกลับบ้าน อีกฝ่ายถามว่าเมื่อเช้ายังบอกเองอยู่เลยว่าสอนเศษส่วนไม่ดี sx1 ตอบว่า “นั่นมันเรื่องของเราสองคน”
03
ต่างจากอีกสองแบบในลักษณ์เดียวกันอย่างไร
- หน้านี้
- ลักษณ์ย่อยสวนทาง
sp1, ความกังวล
ทั้ง sp1 และ sx1 พับถุงพลาสติกจากตลาดเป็นสามเหลี่ยมเล็ก ๆ เก็บใส่กล่องไว้ใช้อีก เพื่อนสนิทเอาเรื่องที่เล่าเป็นความลับไปพูดในกลุ่มไลน์ sp1 ขัดห้องน้ำทั้งบ้านจนตีหนึ่ง เรียงขวดแชมพูตามความสูง แล้วเช้ามาก็ไปทำงานตามปกติ sx1 อัดข้อความเสียงยาวสิบสองนาทีส่งไปหาเพื่อนคนนั้น นั่งจ้องจอจนขึ้นว่า “อ่านแล้ว” แล้วรอคำตอบอยู่ทั้งคืน หลังเรื่องแย่ ๆ ผ่านไป มือของเราไปหาอะไรก่อน ฟองน้ำกับน้ำยาขัด หรือแชตของคนคนนั้น
so1, ความไม่ยืดหยุ่น
ตีหนึ่ง ถนนว่างทั้งเส้น แต่ทั้ง so1 และ sx1 ก็ยังยืนรอไฟเขียวที่ทางม้าลาย เขตพื้นที่สั่งให้ทุกโรงเรียนใช้แผนการสอนสำเร็จรูปชุดเดียวกันตั้งแต่เทอมหน้า so1 ซึ่งสอนอยู่โรงเรียนตำบลข้าง ๆ เปลี่ยนตามทันทีทั้งที่ไม่ชอบ เพราะกฎที่ออกมาให้ทุกคนก็ต้องใช้กับตัวเองด้วย sx1 ยังสอนตามแผนที่เขียนกับคู่ของตัวเองทุกคืน และทำหนังสือชี้แจงไปที่เขตยาวสี่หน้า ถ้ากฎของทุกคนขัดกับข้อตกลงที่เราทำไว้กับคนคนหนึ่ง เราจะยอมให้อะไรแพ้
04
ตำแหน่งในลำดับ และสัญชาตญาณที่ลืมไป
- sx/sp/so
- sx
- sp
- so
- sx/so/sp
- sx
- so
- sp
เมื่อสัญชาตญาณนี้เป็นหลัก ลำดับเป็นได้สองแบบ
น้ำป่าลงมาตอนหัวค่ำ อีกฝ่ายยังติดอยู่ที่โรงเรียนกับเด็กที่พ่อแม่มารับไม่ได้สามคน ใต้ถุนบ้านมีข้าวสารทั้งปีกับมอเตอร์ไซค์ที่เพิ่งผ่อนหมด sx1 ไม่ได้ยกอะไรขึ้นที่สูงเลย ลุยน้ำระดับเอวไปโรงเรียนทันที แบบความสัมพันธ์ของเขาเป็นหลัก และคืนนั้นหลักของบ้านอยู่ที่โรงเรียน เช้ามาข้าวสารเปียกทั้งหมด และมอเตอร์ไซค์ต้องยกเครื่อง
ความโกรธทั้งหมดของ sx1 มีเป้าอยู่ที่คู่ของตัวเอง เรื่องของบ้านที่ไม่เกี่ยวกับคนคนนั้นจึงไม่เคยร้อนพอให้หันไปมอง ปลวกกินเสาใต้ถุนมาทั้งปี ขุยไม้กองอยู่ทุกเช้า เขาเดินผ่านทุกวันพลางเรียงประโยคไว้เถียงตอนเย็น จนวันที่ขั้นบันไดหักใต้เท้า ลำดับที่ได้แบบนี้ แบบผดุงตนคืออันที่ลืมไป
งานศพ งานบวช งานขึ้นบ้านใหม่ในหมู่บ้าน sx1 แทบไม่เคยไป เย็นแบบนั้นหมดไปกับการเถียงเรื่องห้องเรียน พอเขตพื้นที่ประกาศว่าจะยุบรวมโรงเรียนเล็ก ชาวบ้านมาลงชื่อคัดค้านแค่สิบสองคน และในสิบสองชื่อนั้น sx1 จำหน้าได้แค่สามคน ในลำดับนี้ แบบผดุงตนเป็นอันรอง ส่วนแบบสังคมเป็นอันที่ลืมไป
05
แบบทดสอบบอกอะไร
แยกออกจากกันหมด: ได้ทั้งลักษณ์ย่อยและลำดับครบ
อันรองกับอันที่ลืมไปยังไม่แยกออกจากกัน: ได้ลักษณ์ย่อย แต่ไม่ได้ลำดับ
อันหลักกับอันรองยังไม่แยกออกจากกัน: ได้สองตัวเลือก
บอกไว้ตั้งแต่ต้น ในสี่อย่างที่แบบทดสอบบอกได้ สัญชาตญาณหลักคืออย่างที่จับได้แม่นน้อยที่สุด เกือบครึ่งหนึ่งของคนที่ทำ คะแนนสองตัวออกมาใกล้เคียงกัน ตอนนั้นเราจึงแสดงสองอย่างแทนที่จะเป็นอย่างเดียว ความเร่าร้อนของ sx1 พอเขียนเป็นคำตอบ อาจฟังเป็นภาษาของแบบสังคม “เห็นอะไรไม่ถูกต้องแล้วเงียบไม่เป็น” “ใครโดนเอาเปรียบต้องมีคนพูด” “ความถูกต้องสำคัญกว่าความสบายใจ” ประโยคแบบนี้ฟังเป็นความยุติธรรมสำหรับทุกคน แบบสังคมจึงอาจขึ้นไปสูงกว่าที่เป็นจริง ได้เป็นตัวเลือกที่สองหรือขึ้นเป็นหลักเลยก็ได้
06
คำถามที่เจอบ่อย
ช่วงที่ความรักราบรื่นดี ทำไมกลับรู้สึกว่ามันไม่จริง
ลักษณ์ 1 ที่มีแบบความสัมพันธ์เป็นหลักคุ้นกับการแก้กันไปมา ความเงียบในคู่จึงอาจฟังเหมือนไม่มีใครใส่ใจแล้ว มากกว่าฟังเหมือนความสงบ ลองนึกดูว่าเคยพูดออกมาดัง ๆ บ้างไหมว่าตอนนี้อะไรในคู่ของเราถูกแล้ว ลักษณ์ 1 อาจไม่ค่อยพูดประโยคแบบนี้ พอได้พูดออกไปสักครั้ง ความราบรื่นอาจเริ่มรู้สึกเป็นของจริงขึ้นมา
โกรธขึ้นเร็ว แล้วมานั่งโทษตัวเองอีกหลายวัน เกี่ยวกับลักษณ์ย่อยไหม
อาจเกี่ยว ตอนระเบิด แรงทั้งหมดพุ่งไปที่คนตรงหน้า แต่สิ่งที่ค้างในใจหลายวันมักเป็นภาพของสองคนในนาทีนั้น ว่าคู่ของเราดูแย่แค่ไหน ถ้า sx1 เป็นลักษณ์ย่อยของเรา การปล่อยให้เรื่องของคู่จบแบบผิด ๆ อาจเป็นสิ่งที่ทนยากที่สุด ลองตกลงกับอีกฝ่ายไว้ว่าหลังเสียงดัง จะกลับมานั่งคุยให้จบภายในคืนนั้น เรื่องที่ค้างในใจอาจจบได้ในคืนเดียว
มีเพื่อนสนิทแค่หนึ่งสองคน ไม่มีแก๊งเลย แปลกไหม
แก๊งเพื่อนแบบไทยเดินไปด้วยความเกรงใจ ใครทำไม่ถูกก็ไม่ค่อยมีใครพูดตรง ๆ สำหรับลักษณ์ 1 ที่มีแบบความสัมพันธ์เป็นหลัก ความสุภาพแบบนั้นอาจดูเหมือนละคร เพื่อนที่เหลือจึงเป็นคนที่พูดตรงกลับมาได้ ถ้าเป็นแบบนี้ก็ไม่ใช่ความเหงา แต่ลองเก็บกิจกรรมกลุ่มไว้สักอย่างที่ไม่ต้องมีใครถูกใครผิด อย่างตีแบดวันอาทิตย์ ให้ความถูกต้องได้พักบ้าง
ใจลุกเฉพาะกับเรื่องที่เชื่อ แล้วจะเลือกงานอย่างไรดี
ความเร่าร้อนติดไฟเร็ว และอาจมอดเร็วเมื่องานกลายเป็นเรื่องธรรมดา แทนที่จะเลือกงานที่ฟังดูสูงส่งที่สุด ลองถามว่างานนั้นมีนาทีเล็ก ๆ ที่ยังรู้สึกว่าถูกแม้ในวันแย่ ๆ ไหม สำหรับครูอาจเป็นนาทีที่เด็กอ่านประโยคแรกออก ถ้าชื่อนี้ใช่เรา งานที่มีนาทีแบบนั้นทุกวันน่าจะเลี้ยงไฟได้นานกว่างานที่มีแต่อุดมการณ์