Trung tâm tim mà không mít ướt: nỗi xấu hổ nằm chỗ nào

Thứ ba loại này cùng dõi theo là hình ảnh về mình: người ta nhìn tôi ra sao, tôi đáng giá bao nhiêu trong mắt họ. Thế giới tới với họ qua cảm xúc: chưa tới sự việc, họ đã bắt được không khí, tâm trạng của mình lẫn của người đối diện. Từ đó mà có mối dây với quá khứ: hình ảnh được ghép từ những gì đã từng được thấy và được chấm.

Cảm xúc chung là nỗi xấu hổ. Một số trường phái gọi cảm xúc của tim là nỗi buồn, trang này giữ chữ xấu hổ. Xấu hổ ở đây là câu hỏi về giá trị của bản thân, chưa bao giờ khép hẳn, và mỗi loại khép nó theo lối riêng. Một loại để cảm xúc trào ra quá mức và lấy giá trị từ chỗ được cần tới. Một loại tắt cảm xúc đi và đặt kết quả vào chỗ trống. Một loại giữ cảm xúc bên trong và lấy giá trị từ chỗ mình không giống ai. Chẳng ai trong ba gặp nó như một cảm xúc tới rồi qua.

Từ bên trong, trung tâm này khác hai trung tâm kia ở chỗ câu hỏi tôi là ai được giải bằng phản hồi, chứ không bằng đường ranh hay sự hiểu. Bụng biết mình đứng ở đâu và không mấy quan tâm tới hình ảnh; tim chưa chắc về giá trị của mình chừng nào chưa ai xác nhận. Đầu tìm chỗ dựa ở những gì lường trước được; tim tìm nó ở việc mình đã được thấy.

Chỉ một trục phân biệt ba loại: cảm xúc chảy về phía nào. Tính khí, mức thích giao du, lượng cảm xúc thấy được từ ngoài đều không nói lên điều gì: loại 2 kín đáo và loại 4 sôi nổi có nhiều không kém chiều ngược lại. Ở loại 2 cảm xúc chảy ra ngoài, về phía người khác. Ở loại 4 chảy vào trong, về phía mình. Ở loại 3 nó không chảy đi đâu: bị tắt trước khi kịp chọn hướng, và việc làm ngồi vào chỗ của nó. Mọi khác biệt còn lại đều bắt nguồn từ đây.

Mỗi cặp một câu hỏi. Loại 2 hay 3: khi được khen, điều gì quan trọng hơn với bạn, được yêu quý hay được công nhận? Thứ nhất là cảm xúc đi ra, thứ hai là kết quả thay cho cảm xúc. Loại 3 hay 4: khi thấy tệ, bạn lao vào việc hay lặn vào chính cái tệ ấy? Loại 3 vào việc, loại 4 vào cảm xúc. Loại 4 hay 2: lúc khó khăn, bạn chờ được hiểu hay đứng dậy đi giúp người khác trước? Loại 4 chờ được thấy, loại 2 đi trước.

Nhầm lẫn quen thuộc rơi vào loại 3: họ bị cho là người thuộc bụng hoặc đầu, vì cảm xúc đã tắt trông từ ngoài giống sự tháo vát và tính toán. Cái khác nằm ở động cơ: người thuộc bụng cử động vì đường ranh bị chạm, người thuộc đầu tính toán vì đang tìm chỗ dựa, còn loại 3 hành động để kết quả xác nhận giá trị. Bỏ khán giả đi, loại 8 vẫn làm tiếp, loại 5 vẫn làm tiếp, còn loại 3 bắt đầu thấy khó hiểu làm để làm gì.