Begrip
Ontwikkelingsniveaus in het enneagram: waar sta jij nu
Op je uitslag staat een toestand zonder nummer, terwijl je elders over negen niveaus hebt gelezen, en je wilt weten waar je staat. Geen enkel niveau wordt hier voor een bepaald type beschreven; daarvoor zijn er negen eigen pagina’s. Hier gaat het om de ladder zelf: waar hij vandaan komt, hoe negen niveaus in drie toestanden vallen, waarin klimmen en dalen verschilt van de lijnen, en welk deel daarvan de test kan meten en welk deel niet.
01
Negen niveaus, drie toestanden
- Het eerste niveau waarop wat je nodig hebt van anderen geëist gaat worden
- Het laatste niveau waarop iemand nog overeind blijft
- Eén type op alle negen niveaus
De ladder van niveaus komt van Don Richard Riso. Hij bedacht haar in 1977, beschreef haar in zijn boek van 1987 en werkte haar samen met Russ Hudson om voor de uitgave van 1996. Volgens de bedoeling van de auteurs meet zij één ding: hoe ver iemand is samengevallen met het mechanisme van zijn type. Op de hoogste niveaus is het type een manier van doen waarover de mens vrij beschikt en die hij kan wegleggen. Op de laagste niveaus beschikt de manier over de mens: alles gaat vanzelf, uit verdediging, en wegleggen lukt niet meer.
Er zijn negen niveaus, drie in elk van de drie toestanden. Op deze site heten de toestanden ‘in je kracht’, ‘in evenwicht’ en ‘in de greep’, en niet met de vonnissen die de literatuur gebruikt: een toestand beschrijft hoe het er vandaag voorstaat, niet wie iemand is. Binnen een toestand verschillen de niveaus in graad, en twee van de negen springen eruit. Het vierde is het eerste niveau waarop wat iemand nodig heeft van anderen geëist gaat worden. Het zesde is het laatste waarop iemand nog overeind blijft, en daar doet hij anderen aan wat hij voor zichzelf het meest vreest.
De belangrijkste eigenschap van de ladder: het type is op alle negen niveaus hetzelfde. Wie daalt, wordt als vier geen vijf en geen twee, maar een vier in zijn slechtste uitgave. Wie klimt, wordt niet als mens in het algemeen beter, maar zichzelf zonder verdediging. Daarom zijn er negen ladders en niet één: hetzelfde niveau bij een vier en bij een acht zijn twee verschillende situaties.
02
Bewegen langs de ladder
Horizontaal: naar een ander type, langs de pijl
Verticaal: omhoog en omlaag binnen je eigen type
Ben je op iemand anders gaan lijken, of ben je een slechtere versie van jezelf geworden?
Bewegen langs de ladder gaat verticaal: omhoog en omlaag binnen je eigen type. Iedereen heeft een gewoon niveau waar hij omheen schommelt, en een uitslag van die schommeling. Op één dag kun je een niveau dalen en terugkomen, in een zwaar jaar een hele toestand afzakken, en in jaren van werk aan jezelf je gewone niveau optillen. Het niveau verandert, het type niet.
De lijnen gaan horizontaal: naar een ander type, langs een pijl. Riso en Hudson koppelen de lijnen uitdrukkelijk aan de niveaus. Onder druk neemt een één trekken van de vier over, maar van een vier die op hetzelfde niveau staat; in groei trekken van een zeven in haar kracht. De pijl zegt van wie de trekken zijn die doorschemeren, de ladder zegt in welke kwaliteit. Waar de pijlen van elk type heen wijzen, staat op de pagina van dat type; hier telt alleen het verschil tussen de twee assen.
De verwarring komt door één woord: allebei de bewegingen heten stress. Eén vraag haalt ze uit elkaar: ben je op iemand anders gaan lijken, of ben je een slechtere versie van jezelf geworden? Het eerste gaat over de lijn, het tweede over de ladder. Bijna altijd gebeurt allebei tegelijk, en het helpt om ze allebei te zien: een niveau afzakken komt samen met de trekken van het stresspunt, en terugkomen met de trekken van het groeipunt.
03
Wat de test meet
108beweringen onderscheiden ongeveer drie van de negen niveaus
Een niveaunummer zou preciezer ogen, maar zou verzonnen zijn
Een toestand is een overwicht, geen punt op een liniaal
Met kracht en met greep kun je tegelijk instemmen
Een tweede signaal voor dezelfde toestand: van wie de trekken duidelijker doorschemeren
De test toont een toestand en geen niveau, en de reden is rekenkundig. Om negen niveaus betrouwbaar uit elkaar te houden is een scherpte nodig die 108 beweringen niet hebben; op die lengte zijn er ongeveer drie te onderscheiden. Een niveaunummer zou preciezer ogen en zou verzonnen zijn.
Een toestand is een overwicht, geen punt op een liniaal. De beweringen over kracht en de beweringen over greep meten verschillende dingen, en iemand kan met allebei tegelijk instemmen. ‘In evenwicht’ betekent daarom niet ‘half’, maar dat geen van beide kanten de overhand heeft. Daarbovenop kijkt de test van wie de trekken duidelijker doorschemeren, die van het groeipunt of die van het stresspunt, en dat is een tweede signaal voor dezelfde toestand. De formule, de grenzen en de gevallen waarin de toestand ernaast zit, staan op de pagina over de methodologie.
05
Veelgestelde vragen
Waarom staat er op mijn uitslag geen niveaunummer?
Omdat 108 beweringen ongeveer drie van de negen niveaus uit elkaar houden, en een toestand is de eerlijke eenheid van wat ze kunnen meten. Een nummer zou steviger ogen, maar het zou verzonnen moeten worden. Zoek je een niveau en geen toestand, dan hoort dat op de niveaupagina van jouw type: daar staan alle negen beschreven, en het jouwe vind je via twee grenzen en drie vragen.
Kun je een niveau omhoog?
Ja, en dat gebeurt in twee tempo’s tegelijk. Je niveau van dit moment verandert in dagen: na een goede week sta je een niveau verder van de greep af, na een slechte week een niveau dichterbij. Je gewone niveau, waar je naar terugkeert, verandert in jaren. Klimmen maakt je geen ander type: een vier in haar kracht blijft een vier, alleen gebruikt zij haar mechanisme in plaats van eraan te gehoorzamen.
Is een ontwikkelingsniveau hetzelfde als de lijnen van stress en groei?
Nee, het zijn twee assen. Het niveau is bewegen omhoog en omlaag binnen je eigen type; de lijnen zijn bewegen naar een ander type, langs een pijl. Riso en Hudson koppelen ze aan elkaar: onder druk neemt een type de trekken van zijn stresspunt over, op het niveau waar het zelf staat. De controlevraag: ben je op iemand anders gaan lijken, of een slechtere versie van jezelf geworden? Het eerste is de lijn, het tweede de ladder.
Als ik in de greep zit, is mijn type dan verkeerd bepaald?
Nee. Het type is op alle niveaus hetzelfde, en in de greep blijft iemand zichzelf, alleen zonder reserve. Het omgekeerde komt eerder voor: in de greep herken je jezelf slechter in een beschrijving, omdat typebeschrijvingen voor de middelste toestand geschreven zijn. Twijfel je echt aan je type, toets het dan aan het motief en aan het subtype, niet aan de toestand: de toestand zegt hoe het nu met je gaat, niet wie je bent.
Wat is een gewoon niveau?
Het niveau waar je naar terugkeert als de omstandigheden ophouden met trekken. Riso en Hudson noemen het het zwaartepunt. Eromheen zit een uitslag: in goede weken een niveau of twee richting kracht, in slechte weken richting greep. De toestand op je uitslag laat zien waar het overwicht nu ligt; je gewone niveau wordt pas over een paar maanden zichtbaar.
Ontdek je type, vleugel en ontwikkelingsniveau
108 beweringen, uitslag meteen
Ontdek je type, vleugel en ontwikkelingsniveau