Enneagram sp2: jarig zonder te trakteren

Bij zijn zus is de stoel aan het hoofd van de tafel van hem, bij zijn peettante ligt voor hem een sleutel onder de geranium, en bij een studievriend staat hij op de verjaardagskalender op de wc, tussen de kinderen van het gezin. Zijn spaarrekening bekijkt hij zelden. Of de sleutel er nog ligt, voelt hij bij elk bezoek even na, want een twee slaapt pas rustig als hij ergens verwacht wordt.

Het voortuintje van de peettante is bestraat; de geranium is weg, en daarmee de plek van de sleutel. sp2 zegt er niets over. De zaterdag daarop komt hij met een grote terracotta pot en een plant ‘voor de gezelligheid’, zet de pot pal naast de voordeur, draagt haar boodschappen de trap op en blijft eten tot de afwas gedaan is.

De laatste week voor zijn salaris ligt er thuis nog een pak macaroni, en toch fietst sp2 naar de Chinees-Indische afhaal op de hoek. Mevrouw Li zet de wok al aan als ze zijn fiets ziet, ‘vierendertig, zonder ui’, en doet er zonder te vragen een extra zak kroepoek bij. Het kost hem twaalf euro die hij eigenlijk niet heeft, en hij eet het op het bankje voor de zaak, de bak op zijn knieën.

Zijn hoogmoed, die bij een twee graag onmisbaar is, heeft bij zelfbehoud een tafelschikking. Met kerst gourmet de familie bij zijn moeder, en het pannetje in de hete hoek van de plaat is van sp2, net als het eerste biefstukje, dat zijn zwager al neerlegt voordat hij zit. Het eerste stuk zegt dat er aan hem gedacht is voordat een ander aan de beurt was.

Op zijn werk geldt wat overal in Nederland geldt: wie jarig is, trakteert. Bij sp2 staat er op zijn verjaardag toch elk jaar al een appeltaart op zijn bureau als hij binnenkomt. Dat is het voorrecht: de regel blijft staan, alleen net niet voor hem. Het jaar dat er om half tien niets staat, weet hij het meteen, en de hele dag is de koffie te slap.

Bij zeventien graden heeft zijn lijf het koud, hoe graag zijn hoogmoed hem ook ziet als iemand die nergens om verlegen zit. Het is de winter van de gasprijzen: de hele flat zet de thermostaat laag, de buren zitten met een kruik onder een deken. sp2 neemt drie avonden per week de trein naar zijn zus in Amersfoort, die een warmtepomp en vloerverwarming heeft, ‘om met de kinderen te helpen’: hij leest voor, ruimt de vaatwasser in, eet mee en gaat met warme voeten naar huis. De treinkaartjes kosten meer dan het gas dat hij ermee uitspaart. Tegen de buurman zegt hij dat hij bij zijn zus oppast.