รหัสกับนพลักษณ์
INFP นพลักษณ์: เกรงใจเหมือนกัน แต่ด้วยเหตุผลต่างกัน
ทำ MBTI มากี่รอบก็ได้ INFP แล้วพอเริ่มสนใจนพลักษณ์ ก็อยากรู้ว่าตัวเองอยู่ลักษณ์ไหน หน้านี้ไม่ได้ตอบเป็นตัวเลข แต่จะพาไปดูว่าความเงียบ ความเกรงใจ และการไม่ยอมฟันธงของเรา อาจงอกมาจากความโกรธที่เก็บไว้ จากความอายที่ไม่อยากให้ใครเห็น หรือจากความกลัวที่หาที่ยึดไม่เจอ รากไหนเป็นของเรา ตัวอักษรสี่ตัวไม่ได้เขียนบอกไว้
01
ตัวอักษรสี่ตัวนี้บอกอะไร
INFP ในงานเลี้ยงปีใหม่ของบริษัทคือคนที่นั่งปลายโต๊ะ และแอบกลับบ้านก่อนจับรางวัล ในไอจีเขามีบัญชีลับที่เขียนความรู้สึกยาว ๆ ให้เพื่อนสนิทไม่กี่คนอ่าน เห็นหมาจรปากซอยผอมลงก็เก็บไปคิดทั้งวัน และอาจแวะซื้ออาหารไปวางให้ทุกเย็นโดยไม่บอกใคร ทริปเที่ยวกับเพื่อน เขาไม่ใช่คนจองที่พักหรือทำตารางเวลา แต่เป็นคนที่ชวนแวะหมู่บ้านเล็ก ๆ ที่ไม่มีในแผน เขาเกรงใจทุกคนเสียจนคนรอบตัวลืมไปว่าเขาก็มีความเห็นของตัวเอง
รหัสที่ดูจากข้างนอกแล้วคล้ายที่สุดคือ INFJ ทั้งคู่เงียบ อบอุ่น และชอบคุยเรื่องลึก ๆ มากกว่าเรื่องสัพเพเหระ ตัวแยกคือตัวอักษรสุดท้าย ในประชุมที่ต้องปิดโหวต INFJ อยากให้เรื่องจบในวันนั้นเพื่อจะได้เดินหน้า ส่วน INFP ขอเอากลับไปคิดอีกคืน เพราะรู้สึกว่ายังมีทางที่ยังไม่มีใครพูดถึง อีกจุดคือโน้ตในมือถือ ของ INFJ แบ่งหมวดไว้เรียบร้อย ของ INFP เป็นประโยคสั้น ๆ ที่จดไว้กลางดึกโดยไม่มีหัวข้อ
แต่ภาพทั้งหมดนี้ยังตอบไม่ได้ว่า อะไรทำให้เขาเลือกใช้ชีวิตแบบนี้
02
แรงจูงใจสามแบบเบื้องหลังรหัสเดียว
ตัวอย่างสามจากเก้า: รหัสนี้งอกมาจากลักษณ์ไหนก็ได้
ย้อนกลับไม่ได้: ดูรหัสแล้วรู้แรงจูงใจไม่ได้
ตัวอักษรที่แรงจูงใจนี้ยึดไว้หลวมที่สุด
ผู้ประสานไมตรี
คำว่าเกรงใจอาจอธิบายลักษณ์ 9 ได้ตรงกว่าคำไหน ๆ สิ่งที่เขารักษาไว้คือความสงบทั้งข้างในและรอบตัว เวลาต้องตัดสินเรื่องของคนอื่น เขามองหาทางที่ทุกฝ่ายยังรักษาหน้าไว้ได้ แบบสอบถามจึงเห็นเป็น F เขาไม่รีบฟันธง ปล่อยให้เรื่องค่อย ๆ คลี่คลายไปเอง จึงออกมาเป็น P ถูกหัวหน้าติต่อหน้าคนอื่นแล้วเงียบ ทั้งสามแบบทำได้เหมือนกัน แต่ลักษณ์ 9 เงียบเพื่อให้เรื่องผ่านไปเร็วที่สุด ตัวอักษรที่คลอนแคลนที่สุดของเขาคือ N จินตนาการของเขายืมมาจากเพื่อนสายศิลป์และนิยายที่อ่าน ถ้าไปอยู่กับทีมที่คุยกันแต่ยอดขายรายวัน เขาก็กลมกลืนไปได้ไม่ยากและตอบแบบ S
ผู้โศกซึ้ง
ไม่ใช่ความเศร้าที่ลักษณ์ 4 หวงไว้ แต่เป็นความรู้สึกว่าตัวเองจริงแท้และไม่ซ้ำใคร เขาสนใจสิ่งที่ยังไม่มีชื่อเรียก ความรู้สึกที่คนอื่นไม่ทันสังเกต และชีวิตที่ตัวเองยังไม่ได้ลองเป็น ตรงนี้กลายเป็น N เวลาต้องเลือก เขาเชื่อเสียงข้างในมากกว่าเหตุผลที่คนอื่นยกมา นั่นคือ F ปิดโทรศัพท์หายไปทั้งวันหยุดก็เป็นได้ทั้งสามแบบ แต่ลักษณ์ 4 หายไปเพื่ออยู่กับความรู้สึกที่ไม่อยากให้ใครมาแตะ ตัวอักษรที่ยึดไว้ได้น้อยที่สุดคือ I เขาเก็บตัวเพราะยังไม่เจอคนที่ฟังแล้วเข้าใจ ไม่ใช่เพราะอยากอยู่คนเดียว พอเจอกลุ่มเพื่อนที่หลงใหลของแปลก ๆ แบบเดียวกัน เขาอาจเป็นคนนัดทุกคนเองและตอบแบบ E
นักปุจฉา
สิ่งที่ลักษณ์ 6 ตามหาคือความแน่ใจว่า ถ้าวันหนึ่งเรื่องแย่เกิดขึ้น จะมีคนและกติกาที่ไม่ทิ้งเขา เขาไว้ใจเพื่อนกลุ่มเล็กที่คบกันมาตั้งแต่มัธยมมากกว่าวงสังคมกว้าง ๆ ที่ยังไม่รู้จักดี จึงดูเป็น I ถ้าต้องเลือกระหว่างสิ่งที่ถูกตามเหตุผลกับการยืนข้างคนที่มีบุญคุณ เขาเลือกอย่างหลัง และนั่นคือ F ทั้งสามแบบอาจดูประหม่าเวลาต้องพูดในที่ประชุม แต่ลักษณ์ 6 กำลังนึกถึงคำถามแย้งที่อาจโดนถามกลับ ตัวอักษรที่หลวมที่สุดคือ P เขาเปิดทางเลือกไว้เพราะยังไม่เชื่อใจสถานการณ์ เมื่อได้ทำงานกับหัวหน้าที่พูดคำไหนคำนั้นมาหลายปี เขาอาจกลายเป็นคนวางแผนละเอียดที่สุดในทีมและตอบแบบ J
03
ในสามแบบนี้ แบบไหนคือเรา
- มองจากภายนอกเป็นพฤติกรรมเดียวกัน
- คำถามว่าคนคนนั้นปกป้องอะไร
- แรงจูงใจของเราเอง ไม่ใช่ตัวอักษร
ความเกรงใจ ความเงียบ และการไม่ยอมฟันธงของ INFP มีครบในทั้งสามแบบ ถามว่าปกติทำตัวยังไง คำตอบของทั้งสามจะออกมาเหมือนกัน สิ่งที่แยกได้คือของที่แต่ละคนยอมปล่อยมือไม่ได้
ในงานรวมญาติ มีคนถามถึงงานหรือทางชีวิตที่เราเลือก ถ้าต้องเลือกระหว่างตอบเลี่ยง ๆ ให้งานผ่านไปด้วยดี กับพูดตามจริงว่าเราเป็นใครแม้โต๊ะจะเงียบกริบ อะไรที่ฝืนยากกว่า ถ้าพูดตามจริงยากกว่า เราใกล้ลักษณ์ 9 ถ้าเก็บตัวจริงไว้คือสิ่งที่ทนไม่ได้ เราใกล้ลักษณ์ 4
คนที่เราไว้ใจที่สุดพูดขึ้นมาประโยคหนึ่ง ระหว่าง “แบบนี้ไม่ใช่เธอเลย” กับ “ฉันไม่แน่ใจว่าจะอยู่ข้างเธอได้อีกนานแค่ไหน” ประโยคไหนค้างอยู่ในใจนานกว่า ประโยคแรกชี้ไปทางลักษณ์ 4 ประโยคหลังชี้ไปทางลักษณ์ 6
หลังงานหนัก ได้ลาพักหนึ่งสัปดาห์ สิ่งที่อยากได้คืนมาที่สุดคือความสงบที่ไม่มีใครมาเรียกร้องอะไร หรือความรู้สึกว่าทุกอย่างอยู่ในมือและจะไม่มีอะไรพังตอนเรากลับไป อย่างแรกเอนไปทางลักษณ์ 9 อย่างหลังเอนไปทางลักษณ์ 6
อ่านครบสามฉากแล้วยังไม่เห็นตัวเองเลยก็เป็นไปได้ ใต้ INFP อาจเป็นแรงจูงใจอื่น และลักษณ์ของเราเป็นได้ทุกลักษณ์ในเก้า สามแบบนี้แค่บอกว่ารหัสเดียวงอกได้จากหลายราก รากของเราเองหาต่อได้จากแบบทดสอบหรือหน้าของแต่ละลักษณ์ โดยเทียบกับสิ่งที่เราหวงไว้ ไม่ใช่ตัวอักษร
04
สิ่งที่ตัวอักษรไม่ได้บอก
คนคนหนึ่งลงมือทำอย่างไร: ส่วนนี้ตัวอักษรมองเห็น
สิ่งที่ตัวอักษรสี่ตัวไม่มี
- ระดับการพัฒนา
- ลักษณ์ย่อยตามสัญชาตญาณ
- แรงกดพาเราไปไหน
นพลักษณ์กับ MBTI ไม่มีตารางเทียบกัน และเราไม่คิดขึ้นมาเอง สองโมเดลนี้ผ่าคนคนละแนว ตารางเทียบที่หาได้ในอินเทอร์เน็ตมาจากการสังเกต ไม่ได้วัดมา และแต่ละตารางก็ไม่ตรงกันเอง ที่วัดกันไว้มีทางเดียว คือจากลักษณ์ในนพลักษณ์ไปหาตัวอักษรทีละตัว รู้ลักษณ์แล้วจะเดาตัวอักษรได้แม่นขึ้นนิดหน่อย หน้านี้อ่านย้อนทาง ซึ่งเป็นฝั่งที่ไม่มีการวัด แรงจูงใจสามแบบข้างบนจึงเป็นตัวอย่างของกลไก ไม่ใช่รายชื่อครบ และลักษณ์อาจเป็นลักษณ์ไหนก็ได้ในเก้าลักษณ์ เมื่อจมลึก ความอ่อนโยนของรหัสนี้กลายเป็นการประชดตัวเองเงียบ ๆ และจินตนาการกลายเป็นที่หลบจากโลกที่เขาไม่ยอมลงมือแก้ ลักษณ์ย่อยก็ทำให้รหัสเดียวกันดูต่างไป แบบความสัมพันธ์ทำให้ INFP ดูร้อนแรงกว่าที่ตัวอักษรบอก แบบสังคมทำให้เขาออกหน้าเรื่องความไม่ยุติธรรมของส่วนรวม ส่วนแบบผดุงตนทำให้ประตูห้องปิดสนิทกว่าเดิม และเมื่อแรงกดดันถึงขีด สามคนที่มีตัวอักษรเหมือนกันก็ไหลไปคนละทาง ลักษณ์ 9 ระแวงและกังวลกับเรื่องเล็ก ลักษณ์ 4 วิ่งเข้าไปดูแลคนอื่นเพื่อให้ตัวเองเป็นที่ต้องการ ลักษณ์ 6 ยัดงานใส่ตารางจนหยุดพักไม่ได้
05
คำถามที่เจอบ่อย
เป็น INFP แต่แบบทดสอบนพลักษณ์ออกมาเป็นลักษณ์ 6 ผิดหรือเปล่า?
ไม่จำเป็นต้องผิด ที่ดูขัดกันคือตัว P คนที่มองหาความมั่นคงน่าจะชอบแผนที่แน่นอน แต่ลักษณ์ 6 บางคนไม่ยอมผูกมัดตัวเองเพราะยังไม่แน่ใจว่าคนหรือระบบรอบตัวจะไว้ใจได้ ลองนึกถึงเรื่องที่เรายังไม่ตัดสินใจตอนนี้ ถ้าที่รอคือคำยืนยันจากใครสักคนหรือข้อมูลที่ทำให้อุ่นใจ ก็ไม่ได้ขัดกับลักษณ์ 6 เลย
INFP สายมู ชอบดูดวงดูไพ่ เกี่ยวกับลักษณ์ไหม?
ความสนใจเรื่องสัญลักษณ์และลางบอกเหตุเป็นภาพของตัว N ส่วนลักษณ์ดูได้จากสิ่งที่เราอยากได้จากไพ่แต่ละใบ ถ้าอยากได้ความสบายใจว่าเรื่องจะคลี่คลายเอง ใกล้ลักษณ์ 9 ถ้าอยากรู้ว่าตัวเองเกิดมาเพื่ออะไร ใกล้ลักษณ์ 4 ถ้าอยากรู้ล่วงหน้าว่าจะมีอะไรร้าย ๆ รออยู่ไหม ใกล้ลักษณ์ 6
เพื่อนชอบบอกว่า INFP ขี้น้อยใจ แบบนี้บอกลักษณ์ได้ไหม?
ความน้อยใจเองไม่บอก แต่เรื่องที่ทำให้น้อยใจบอกได้ ถ้าเจ็บเพราะถูกมองข้ามแล้วก็เก็บเงียบไว้ไม่พูด ใกล้ลักษณ์ 9 ถ้าเจ็บเพราะไม่มีใครเห็นว่าเราต่างจากคนอื่นตรงไหน ใกล้ลักษณ์ 4 ถ้าเจ็บเพราะกลัวว่าเพื่อนจะไม่อยู่ข้างเราแล้ว ใกล้ลักษณ์ 6 ลองจำครั้งล่าสุดที่น้อยใจแล้วดูว่าเจ็บตรงไหน
ที่บ้านอยากให้เรียนสายมั่นคง แต่เราเป็น INFP ลักษณ์ช่วยได้ไหม?
ลักษณ์ไม่ได้เลือกคณะให้ แต่ช่วยให้เห็นว่าทางไหนจะกัดกินเรา ถ้าที่กลัวที่สุดคือทะเลาะกับพ่อแม่ อาจเป็นเสียงของลักษณ์ 9 ถ้ากลัวการใช้ชีวิตที่ไม่ใช่ตัวเอง อาจเป็นลักษณ์ 4 ถ้ากลัวเลือกผิดแล้วไม่มีใครช่วย อาจเป็นลักษณ์ 6 รู้ว่ากลัวอะไรแล้ว ค่อยคุยกับที่บ้านจากตรงนั้น