Mã và Enneagram
INFP và Enneagram: một vẻ hiền, ba lý do khác nhau
Bạn đã quen với kết quả INFP, giờ tò mò không biết Enneagram sẽ xếp mình vào đâu. Trang này không đưa ra một con số thay bạn. Nó tách ra ba gốc rễ có thể nuôi cùng một vẻ hiền, cùng sự lặng lẽ và những quyết định cứ để ngỏ: một gốc từ cơn giận nén xuống, một gốc từ nỗi xấu hổ, một gốc từ nỗi sợ. Nhìn bên ngoài, ba gốc ấy mọc lên thành cùng một dáng người.
01
Bốn chữ cái này nói gì
Người INFP có thể ngồi quán cà phê cả buổi chiều với một cuốn sổ, nghe đi nghe lại một bài hát cho đến khi tìm được chữ tả đúng cảm giác của mình. Sinh nhật bạn thân, họ không mua quà đắt mà viết tay một lá thư dài. Đi làm bằng xe máy, họ có thể rẽ vào một con hẻm lạ chỉ vì thoáng thấy giàn hoa giấy đẹp, rồi đến muộn năm phút. Tết về quê bị họ hàng hỏi chuyện lương, chuyện cưới xin, họ cười trừ rồi kiếm cớ ra sân chơi với lũ trẻ. Nhưng hễ có ai bảo họ làm một việc trái lòng, cái người hiền lành ấy lắc đầu nhẹ nhàng mà không lay chuyển.
Nhìn từ ngoài, người giống INFP hơn cả là INFJ: cả hai trầm, ấm, đều thích những câu chuyện có chiều sâu. Chỗ tách họ là chữ cái cuối. INFJ viết nhật ký đều đặn, có ngày tháng hẳn hoi; cuốn sổ của INFP nhảy cóc từ tháng Ba sang tháng Chín, viết khi có cảm hứng. Khi bạn bè xin lời khuyên, INFJ đưa ra một hướng đi rõ ràng, còn INFP giúp người kia nghĩ thêm vài khả năng nữa rồi để họ tự chọn.
Chừng ấy chi tiết vẫn chưa nói được điều gì khiến một người chọn sống như thế.
02
Ba động cơ sau cùng một mã
Ba ví dụ trong chín: mã này có thể mọc lên từ bất kỳ loại nào
Không có đường ngược lại: nhìn mã không đoán được động cơ
Điểm lỏng: chữ cái mà động cơ này giữ kém chắc nhất
Người ôn hòa
“Một điều nhịn, chín điều lành” là câu loại 9 có thể lấy làm lẽ sống. Thứ họ giữ là sự êm ả, trong lòng và quanh mình. Chọn quán cho buổi họp lớp hay chọn ngày giỗ cho cả họ, họ đều tính xem ai sẽ vui, ai sẽ phật ý, và bảng hỏi ghi nhận đó là F. Lịch của họ co giãn theo người khác: ai rủ thì đi, ai nhờ thì làm, việc của mình để sau, nên hiện ra thành P. Bị ai chen hàng, cả ba động cơ đều có thể im lặng, nhưng loại 9 im vì một trận cãi nhỏ cũng đủ làm cả ngày chao đảo. Chữ cái lung lay nhất ở họ là N: sống giữa đám bạn làm phim, họ mơ mộng như ai; đi làm kế toán cho một xưởng may, họ bám vào việc cụ thể và trả lời như S.
Người cá tính
Mặc trùng áo với đồng nghiệp là đủ khiến loại 4 muốn về nhà thay. Thứ họ canh giữ là một con người không thể lẫn vào ai. Nghe nhạc Trịnh hay đọc một bài thơ, họ bắt ngay lấy tầng nghĩa thứ hai mà người bên cạnh bỏ qua, và đó là N của họ. Với họ, một câu nói thật lòng nặng hơn mười lời khen đúng mực, nên bảng hỏi thấy F. Cả ba động cơ đều có thể viết nhật ký, nhưng loại 4 viết để giữ lại đúng sắc độ của một cảm xúc mà không ai khác nhận ra. Chữ cái yếu nhất ở loại 4 là I: họ thu mình ở nơi không ai hiểu, chứ không cần cô độc. Đứng lớp dạy một môn mình mê, hay lên sân khấu kịch sinh viên, họ nói không ngừng và trả lời như E.
Người trung thành
Trước khi tin một ai, loại 6 muốn thấy người đó giữ lời vài lần. Có chuyện hệ trọng, họ nhắn riêng cho một người đáng tin chứ không đem ra bàn trước cả nhóm, và điều này hiện ra thành I. Khi phải chọn, họ đặt tình nghĩa lên trên lý lẽ, nghĩ trước tiên đến những người từng đứng về phía mình, nên thành F. Cả ba động cơ đều có thể chần chừ trước một hợp đồng thuê nhà mới, nhưng loại 6 đang đọc từng điều khoản để tìm cái bẫy. P là chữ cái loại 6 giữ kém nhất. Họ để ngỏ lựa chọn vì chưa tin tình hình; vào một công ty có quy trình rõ ràng, từng giữ lời với nhân viên trong lúc khó khăn, loại 6 có thể thành người lập kế hoạch kỹ nhất phòng và trả lời như J.
03
Cách nhận ra động cơ nào là của bạn
- Bên ngoài là cùng một hành vi
- Câu hỏi về điều người đó đang bảo vệ
- Động cơ của chính bạn, không phải chữ cái
Vẻ hiền, sự ít lời và câu “để mình nghĩ thêm đã” của INFP có đủ ở cả ba động cơ. Hỏi họ thường cư xử thế nào, ba câu trả lời sẽ giống hệt nhau. Chỗ tách họ nằm ở thứ mỗi người không chịu buông.
Một người bạn cũ nói với bạn: “Bạn dễ chịu thật, ở cạnh ai cũng hợp.” Câu ấy làm bạn nhẹ lòng hay hơi nhói? Nhẹ lòng thì gần loại 9, nhói thì gần loại 4, người không chịu nổi việc bị xem như bất kỳ ai.
Nhóm bạn thân tan dần vì mỗi người một nơi. Bạn tiếc nhất điều gì: những người từng hiểu đúng con người bạn, hay chỗ dựa mà bạn biết lúc nào gọi cũng có người nghe máy? Điều thứ nhất nghiêng về loại 4, điều thứ hai nghiêng về loại 6.
Sếp nhắn: “Mai gặp mình một chút nhé,” mà không nói chuyện gì. Cả buổi tối bạn nghĩ gì: mong sao đừng có chuyện căng thẳng, hay lần lượt dựng mọi khả năng xấu kèm câu trả lời cho từng cái? Mong cho êm là phía loại 9, dựng sẵn phương án là phía loại 6.
Đọc hết ba cảnh mà chẳng thấy mình ở đâu cũng là chuyện bình thường: khi đó, dưới bốn chữ cái INFP có thể là một động cơ khác, và loại của bạn có thể là bất kỳ loại nào trong chín. Ba động cơ ở đây chỉ cho thấy một mã có thể mọc lên từ những lý do khác nhau; phần còn lại bạn tìm tiếp bằng bài trắc nghiệm hoặc các trang từng loại, đối chiếu với điều bạn giữ chặt nhất chứ không phải với chữ cái.
04
Điều chữ cái không nói
Một người hành động ra sao: phần này chữ cái thấy được
Những gì bốn chữ cái không chứa
- Mức độ phát triển
- Kiểu phụ theo bản năng
- Khi nặng gánh, bạn bị kéo về đâu
Giữa Enneagram và MBTI không có bảng tương ứng, và chúng tôi cũng không tự nghĩ ra một bảng như vậy: hai mô hình cắt con người theo những đường khác nhau. Các bảng lan truyền trên mạng đến từ quan sát chứ không từ đo lường, và giữa chúng cũng không khớp nhau. Những gì đã đo được chỉ đi một chiều, từ loại Enneagram đến từng chữ cái: biết loại thì đoán chữ cái chính xác hơn một chút. Trang này đọc theo chiều ngược lại, nơi chưa có phép đo nào, nên ba động cơ ở trên là ví dụ về cơ chế, không phải danh sách, và loại có thể là bất kỳ loại nào trong chín. Khi bị cuốn sâu, sự dịu dàng của mã này biến thành những đợt im lặng giận dỗi kéo dài hàng tuần, còn trí tưởng tượng quay sang dựng những kịch bản mình bị bỏ rơi. Kiểu phụ cũng làm bức tranh đổi khác: INFP tự bảo tồn trông thực tế và dè dặt hơn hẳn, đến mức có khi bị đọc thành S hay J. Dưới áp lực kéo dài, ba người cùng bốn chữ cái mỗi người trượt theo một đường nối riêng: loại 9 thành đa nghi và lo từng chuyện vặt, loại 4 lao vào chăm lo cho người khác để được cần đến, loại 6 ôm việc tới mức không dám dừng.
05
Câu hỏi thường gặp
Mình là INFP mà trắc nghiệm Enneagram ra loại 6, vậy có sai không?
Không hẳn. Chỗ gợn là chữ P: người đi tìm chỗ dựa lẽ ra phải thích kế hoạch chắc chắn. Nhưng loại 6 có khi không chịu chốt vì chưa tin người và hoàn cảnh quanh mình, chứ không phải vì thích tự do. Thử nhớ lại một việc bạn đang treo đó: bạn chờ cảm hứng, hay chờ một lời xác nhận khiến mình yên tâm? Nếu là điều sau, kết quả loại 6 không mâu thuẫn gì.
Mình là INFP, hay bị bảo là “sống trên mây”. Vậy có phải loại 9 không?
Chưa chắc, và cũng không nghiêng về loại nào hơn: sống trên mây là dáng của chữ N và chữ P. Điều đáng hỏi là bạn bay lên mây để làm gì. Để khỏi phải đối mặt với sức ép và xung đột thì gần loại 9. Để sống trong một đời sống đẹp hơn, đúng với mình hơn thì gần loại 4. Còn nếu trên mây toàn là những viễn cảnh xấu cần phòng trước, đó lại giống loại 6.
Trắc nghiệm Enneagram tiếng Anh và tiếng Việt ra khác nhau, INFP tin bản nào?
Tin bản mà bạn hiểu từng câu đến tận sắc thái. Với INFP, chỗ dễ lệch nhất là các câu về xung đột và về sự khác biệt, vì đó chính là chỗ tách loại 9 với loại 4. Nếu đọc tiếng Anh mà phải đoán nghĩa những câu ấy, kết quả dễ trôi về câu trả lời nghe hiền hơn. Hãy xem lại riêng những câu đó ở cả hai bản.
INFP trì hoãn mọi việc, đó là do loại nào?
Trì hoãn thì cả ba đều có, nên hãy nhìn vào điều bạn tránh khi trì hoãn. Tránh việc phải nói không với ai hay phải chọn phe thì gần loại 9. Tránh một việc chẳng mang chút dấu ấn nào của mình, làm như một cái máy, thì gần loại 4. Tránh rủi ro làm sai khi chưa có ai xác nhận hướng đi, thì gần loại 6.
Tìm loại, cánh và mức độ của bạn
Trắc nghiệm 108 câu, có kết quả ngay
Tìm loại, cánh và mức độ của bạn