Ba trung tâm của Enneagram: bạn thuộc bộ ba nào

Trong một bộ ba, cùng một cảm xúc được xử lý theo ba lối, và đây là kết cấu của mô hình chứ không phải quan sát về con người. Một loại xả cảm xúc ấy ra quá mức, một loại cấp nó quá ít và giữ nó dưới sự kiểm soát, còn loại đứng giữa bộ ba mất liên lạc với nó và sống như thể nó không có. Riso và Hudson gọi ba lối này là dùng quá, dùng thiếu và chặn lại. Ba loại của một bộ ba khác nhau không ở cảm xúc, mà ở việc họ làm gì với nó.

Thấy rõ nhất là ở bộ ba bụng, và đó là ví dụ duy nhất trên trang này. Loại 8 để cơn giận đi ra ngoài: vào giọng, vào cử động, vào sức ép, và không ngại chuyện đó. Loại 1 giữ cơn giận dưới sự kiểm soát: nó biến thành đòi hỏi với chính mình và khó chịu với những gì sai, còn giận thì loại 1 không nhận. Loại 9 phủ nhận cơn giận: xa nó tới mức trông như người điềm tĩnh nhất trong chín loại, và người khác nhận ra cơn giận của loại 9 trước cả chính họ.

Từ đó sinh ra điều làm người ta rối nhất: ba loại của một bộ ba có thể trông chẳng giống nhau chút nào, vì họ làm những việc ngược nhau với cùng một cảm xúc. Người lấn tới và người điềm đạm, người đòi hỏi và người nhường nhịn đứng trong cùng một trung tâm. Vì thế trung tâm không đoán được từ tính khí; nó được xác định bằng cái chuyện nằm sau hành vi: đường ranh, hình ảnh, hay chỗ dựa. Bộ ba tim và bộ ba đầu dựng theo cùng kết cấu ấy, trông khác hẳn, và được mổ trên trang riêng của mỗi trung tâm.

Cần nhìn vào phản ứng đầu tiên, không nhìn vào tính cách. Tính cách xây chồng lên trung tâm và có thể mang bất kỳ dáng vẻ nào. Giây đầu tiên khi gặp một rắc rối bất ngờ thì đơn giản hơn: thân đã cử động hoặc đã dựng thành chắn, cảm xúc dâng lên trước khi có lời, hay ý nghĩ lùi lại và đếm các phương án. Cái gì tới trước, cái đó là trung tâm. Nhịp nhanh chậm và mức thích giao du ở đây chỉ là nhiễu.

Hai câu hỏi, trả lời theo tháng vừa rồi chứ không theo hình dung về mình. Thứ nhất: khi kế hoạch đổ, giây đầu tiên bạn ra sao, bạn đã bắt tay làm, một cảm xúc trùm lên bạn, hay bạn lùi ra và tính. Thứ hai: điều gì bạn khó chịu đựng nhất, bị ép tới mức phải nhường, không được nhìn đúng như mình, hay bị bỏ lại không chỗ dựa. Nếu hai câu trả lời tách nhau, câu thứ nhất nặng hơn: nó nói về phản ứng, còn câu thứ hai nói về điều bạn quý.

Hai chỗ hay nhầm. Loại đứng giữa bộ ba giống cảm xúc của bộ ba mình ít nhất, vì đã mất liên lạc với nó, nên cũng nhầm trung tâm nhiều nhất: loại 9 điềm tĩnh đi tìm mình trong các loại đầu, loại 6 với nhu cầu được tán thành tìm trong các loại tim, loại 3 lấy việc làm thế chỗ cảm xúc. Nếu kết quả chỉ vào loại giữa bộ ba mà mô tả trung tâm đọc lên thấy lạ, đó là tính chất của vị trí giữa, không phải sai sót.