Code en enneagram
ENFJ enneagram: waarom je anderen op sleeptouw neemt
Op je werk ben jij degene die nieuwe collega’s inwerkt zonder dat het in je taakomschrijving staat, en je hockeyteam bestaat al tien jaar omdat jij elk seizoen iedereen weer bij elkaar trommelt. MBTI noemt dat ENFJ; het enneagram vraagt waarom. Een getal vind je hier niet, wel drie motieven die van buiten dezelfde inzet geven, met vragen om ze te scheiden. Het jouwe is misschien minder onbaatzuchtig dan het lijkt.
01
Wat deze vier letters zeggen
Op zijn werk begint de ENFJ een intervisiegroep, en na een jaar durven collega’s daar hardop te zeggen waar ze vastlopen. In de flat haalt hij nieuwe bewoners erbij, en binnen een maand heeft elk van hen een eigen klus in de tuingroep. Aan tafel vraagt hij zijn puberdochter niet naar cijfers maar naar wat ze later wil, en een maand later ligt er een open dag in de agenda. Wat de letters samen doen, verklaart geen van hen apart: hij haalt uit mensen wat ze zelf nog niet hardop durfden te willen, en regelt dan de eerste stap.
Van buiten lijkt ESFJ het meest op hem: even warm, even georganiseerd, even gevoelig voor de sfeer in een ruimte. Het verschil is de N. In het repair café zorgt de ESFJ voor koffie en appeltaart en weet wie er elke maand terugkomt; de ENFJ vraagt de gepensioneerde monteur of hij geen les wil geven aan jongeren. Een ESFJ geeft raad uit ervaring, ‘zo deden wij het ook’, een ENFJ uit een beeld van jou: zo zou het bij jou kunnen.
Van buiten is dit allemaal te volgen; wat hij er zelf mee wil bereiken, blijft binnen.
02
Drie motieven achter één code
Drie voorbeelden van de negen: deze code kan uit elk type groeien
Geen weg terug: uit de code valt het motief niet af te lezen
Wankele letter: die zit bij dit motief het minst vast
Perfectionist
Beter kan altijd, vindt de een, en dat geldt voor mensen net zo goed als voor werk. In de buurman die over de gemeente moppert, ziet hij al de wijkvertegenwoordiger die hij kan worden (N), en zijn afspraken staan in een lijst met vinkjes, want half werk voelt voor hem als een fout (J). Een vriend die halverwege zijn opleiding wil stoppen, geeft hij een avond lang tegengas, zoals de andere twee ook zouden doen; hem drijft het idee dat halverwege opgeven gewoon verkeerd is. De E staat bij hem het zwakst: hij is gezellig zolang er iets te verbeteren valt, maar na een werkweek zonder iets te regelen zet hij zijn telefoon uit en ziet hij het hele weekend niemand.
Helper
De twee verdient haar plek in andermans leven met aandacht waar niemand om hoeft te vragen. Ze kent de hele straat bij naam en weet wie er net een baby heeft (E); een baan elders slaat ze af omdat het team dat ze achterlaat het zwaar zou krijgen (F). Ze helpt een collega verhuizen, zoals de andere twee ook zouden doen, maar hoopt stilletjes dat zij de eerste is die hij belt als er weer iets is. Haar J is geleend: afspraken met anderen komt ze stipt na, en de fietstocht die ze voor zichzelf had gepland, schuift ze week na week op zodra iemand haar nodig heeft.
Levensgenieter
Somberheid krijgt bij de zeven weinig kans om te landen: er staat altijd al iets nieuws klaar. Van elk feest gaat ze naar huis met twee nieuwe nummers in haar telefoon (E), en in elke nieuwe kennis ziet ze een samenwerking die er nog niet is (N). Haalt een vriend zijn examen niet, dan helpt ze hem met een nieuw leerrooster, zoals de andere twee zouden doen; zij wil vooral dat de teleurstelling niet blijft hangen, ook niet bij haarzelf. Haar J is het wankelst: een theaterabonnement voor het hele seizoen voelt in augustus als een feest en in februari als een verplichting die ze doorverkoopt.
03
Hoe je herkent welke van de drie jij hebt
- Van buiten hetzelfde gedrag
- Een vraag naar wat iemand beschermt
- Je eigen motief, niet de letters
In een vrijwilligersteam zijn de een, de twee en de zeven met deze code niet uit elkaar te houden: alle drie halen mensen binnen, zien wie afhaakt en maken van gemopper een plan. Wat ze scheidt, is waar elk van hen niet los van wil.
Je hebt dit jaar de Sinterklaasavond voor de familie georganiseerd, met lootjes, surprises en gedichten. De volgende ochtend: waar blijf je aan hangen, het gedicht dat te lang duurde en de dubbel getrokken lootjes, of de vraag of iemand gezien heeft hoeveel werk je erin stak? Het eerste wijst naar de een en zijn maatstaf, het tweede naar de twee en haar plek in het leven van de familie.
Je beste vriendin emigreert naar Canada. Wat doe je in de weken ervoor: elke avond helpen met dozen en formulieren, of alvast je eerste reis naar haar plannen en de lege plek in je agenda vullen? Het eerste leidt naar de twee, die nodig wil zijn, het tweede naar de zeven, die een uitweg zoekt uit het gemis.
Wat zou je zwaarder vallen: twintig zomers op dezelfde camping, of één zomer met een reis die slordig in elkaar zit? Bij de een wringt de slordigheid, bij de zeven de camping.
De valkuil van deze code zit in de eerste vraag. Met de letters ENFJ antwoord je al snel: ‘als iedereen het maar naar zijn zin had’. Dan spreken F en E, niet het motief, en schuift het antwoord vanzelf naar de twee. Controleer het met een omkering: je schoonzus had de avond georganiseerd, net zo warm, en iedereen ging tevreden naar huis. Lucht dat op, dan heeft de twee er weinig mee te maken; steekt het dat jij het niet was, kijk dan beter naar de twee.
04
Waar de letters over zwijgen
Hoe iemand handelt: dat zien de letters
Wat in de vier letters ontbreekt
- Ontwikkelingsniveau
- Instinctief subtype
- Waar druk je heen drijft
Tussen het enneagram en MBTI bestaat geen correspondentie, en wij verzinnen er ook geen: de twee modellen snijden een mens langs andere lijnen. De tabellen die op internet rondgaan komen uit observaties, niet uit metingen, en ze spreken elkaar tegen. Gemeten is alleen de ene richting, van enneagram type naar losse letters: wie het type kent, kan de letters iets beter voorspellen. Deze pagina leest de andere kant op, waar niets gemeten is, dus de drie motieven hierboven zijn voorbeelden van het mechanisme en geen lijst, en het type kan elk van de negen zijn. Loopt deze code vast, dan zet de ENFJ zijn warmte in als beloning: wie meegaat krijgt aandacht, wie een eigen koers vaart, merkt dat hij niet meer gevraagd wordt. Houdt de spanning maanden aan, dan zakt de een weg in somberheid, wordt de twee hard en eisend en vindt de zeven overal wat op aan te merken; dat volgt de lijnen van de typen, niet een letter. Met zelfbehoud gaat de zorg naar het eigen huishouden en een paar vaste mensen, met het sociale instinct naar de wijk of de vereniging.
05
Veelgestelde vragen
ENFJ, maar de enneagramtest geeft type 1: is dat een fout?
Niet per se, en de letter om naar te kijken is de E. Bij de een kan de gezelligheid uit de taak komen: iemand moet de groep goed leiden. Denk aan een periode zonder rol, tussen twee banen of in een sabbatical. Zocht je toen mensen op, dan is de E van jou; ging je klussen en opruimen, dan botsen code en type niet: de E hoort bij de rol, het motief bij de een.
Ik voel me verantwoordelijk voor de sfeer op elk feest. Hoe komt dat?
Dat je de sfeer leest, komt van de letters: E zit midden in de groep, F voelt wie zich niet op zijn gemak voelt. Waarom het als jouw taak voelt, verschilt. Voor de een hoort een goede avond gewoon goed geregeld te zijn. Voor de twee bewijst een geslaagde avond dat je er niet voor niets bent. Voor de zeven slaat een lauwe stemming ook op jezelf over, en dat wil je voor zijn.
Ik geef makkelijk advies, maar neem het slecht aan. Welk motief zit daarachter?
Het geven komt van N en J: je ziet een route en wilt die vastleggen. Het slecht aannemen verschilt per motief. Voelt goede raad als kritiek op hoe je het deed, dan lijkt dat op de een. Voelt het ongemakkelijk om degene te zijn die geholpen wordt, omdat de rollen dan omdraaien, op de twee. Voelt elk advies als een route die wordt afgesloten, op de zeven.
Mijn kinderen vinden dat ik te veel van ze verwacht. Zegt dat iets over mijn type?
De verwachting zelf komt van de letters: N ziet wat een kind kan worden, J wil daar een pad naartoe. Welke verwachting het is, zegt meer. Wil je vooral dat ze dingen goed doen, dan lijkt dat op de een. Wil je vooral dat ze jou erbij blijven betrekken, op de twee. Word je teleurgesteld als ze voor iets gewoons kiezen in plaats van iets spannends, op de zeven.
Ontdek je type, vleugel en ontwikkelingsniveau
108 beweringen, uitslag meteen
Ontdek je type, vleugel en ontwikkelingsniveau