รหัสกับนพลักษณ์
ENTJ นพลักษณ์: คนคุมเกมที่มีแรงจูงใจได้สามทาง
ถ้าเพื่อนเลือกเราเป็นประธานรุ่นตั้งแต่ ม.4 และไม่เคยมีใครคิดจะเปลี่ยน พอเจอนพลักษณ์ก็คงอยากรู้เลขของตัวเองให้จบในรอบเดียว แต่ผล ENTJ ไม่ได้พาเลขนั้นมาด้วย การมองไกลและกล้าตัดสินใจแบบเดียวกันนี้อาจมาจากต้นทางสามแบบที่ไม่เหมือนกันเลย หน้านี้วางทั้งสามไว้เคียงกัน ต้นทางไหนเป็นของเรา จะเห็นชัดตอนที่ตำแหน่งนั้นตกไปอยู่กับคนอื่น มากกว่าตอนที่เรายังนั่งหัวโต๊ะ
01
ตัวอักษรสี่ตัวนี้บอกอะไร
ENTJ คือคนที่พอญาติจะจัดงานแต่ง ก็กลายเป็นคนทำตารางคิวช่างภาพ รถรับส่ง และคนรับซองโดยไม่มีใครแต่งตั้ง ในที่ประชุมที่ยืดเยื้อเพราะทุกคนเกรงใจกัน เขาเป็นคนพูดขึ้นมาว่า “งั้นขอตัดสินเลยนะ” แล้วแจกงานให้ทีละคน คุยกับเพื่อนเรื่องเปิดร้านกาแฟ เขาข้ามเรื่องแต่งร้านไปคิดว่าจะขยายเป็นกี่สาขาและใครดูแลสาขาไหน ตอนวางแผนเงินเก็บ เขามีสเปรดชีตที่ไล่ไปถึงปีที่จะดาวน์คอนโด และถ้าเดือนไหนหลุดเป้า เขาจะรู้ก่อนสิ้นเดือน
รหัสที่วางเทียบแล้วแยกยากที่สุดคือ ENTP หัวไวเหมือนกัน ชอบถกเถียงเหมือนกัน และพูดเรื่องอนาคตแล้วตาเป็นประกายเหมือนกัน ตัวที่แยกทั้งคู่คือ J ENTP ชอบเจาะหาช่องโหว่ในแผนที่ตกลงกันแล้ว เผื่อจะเจอทางที่สนุกกว่า ส่วน ENTJ พอเคาะแล้วก็ขยับไปวาระถัดไปทันที อีกจุดอยู่ที่เส้นตาย ENTJ ปักวันส่งไว้ก่อนแล้วค่อยเลือกทางในกรอบนั้น ENTP ยอมเลื่อนวันส่งออกไปจนกว่าจะมีไอเดียที่ดีกว่าโผล่มา
ทั้งหมดนี้เล่าได้แค่ว่าเขาลงมือยังไง ส่วนมือคู่นั้นกำอะไรไว้แน่นระหว่างที่ทำ ตัวอักษรไม่ได้เขียนไว้สักตัว
02
แรงจูงใจสามแบบเบื้องหลังรหัสเดียว
ตัวอย่างสามจากเก้า: รหัสนี้งอกมาจากลักษณ์ไหนก็ได้
ย้อนกลับไม่ได้: ดูรหัสแล้วรู้แรงจูงใจไม่ได้
ตัวอักษรที่แรงจูงใจนี้ยึดไว้หลวมที่สุด
ผู้ท้าทาย
ลักษณ์ 8 รีบวางบทบาทและเส้นตายไว้ก่อนใคร เพราะไม่อยากตกไปอยู่ฝั่งที่ต้องรับคำสั่ง กติกาที่ออกจากมือตัวเองย่อมไม่มีใครเอามาผูกเขาได้ นี่คือ J ของเขา เวลาตัดสินใจ เขาดูว่าใครมีกำลังจริงและอะไรจะเหลืออยู่ในมือ ตรงนี้คือ T ขอเป็นคนถือเงินกองกลางของกลุ่มเองเป็นได้ทั้งสามแบบ แต่ลักษณ์ 8 ถือเพราะรู้ว่าใครถือเงิน คนนั้นกำหนดเกม ตัวอักษรที่ยืนได้ไม่มั่นที่สุดคือ N ใจเขาอยู่กับว่าวันนี้ใครคุมเกม ภาพระยะไกลอยู่ได้เฉพาะตอนที่กิจการใหญ่พอ พอได้ดูแลแผนกเล็ก ๆ แผนกเดียว เขาจะกลายเป็นคนหน้างานที่ตัดสินใจทันที และผลจะเอนไปทาง ESTJ
ผู้ใฝ่สำเร็จ
ก่อนงานเลี้ยงรุ่นทุกครั้ง ลักษณ์ 3 รู้อยู่แล้วว่าจะเล่าแผนปีหน้าของตัวเองยังไงให้เพื่อนตาโต การเล่าอนาคตให้คนเชื่อตามได้ออกมาเป็น N การหั่นเป้าเป็นขั้นที่รายงานได้ทุกไตรมาสแล้วติ๊กทีละข้อคือ J เพราะแต่ละขั้นคือสิ่งที่ขึ้นสไลด์รายงานได้ รับงานเพิ่มไม่หยุดเป็นได้ทั้งสามแบบ แต่ลักษณ์ 3 รับเพราะกลัวถูกมองว่าตามเพื่อนร่วมรุ่นไม่ทัน ตัวอักษรที่คลอนง่ายที่สุดคือ T ในที่ที่วัดกันด้วยตัวเลข เขาวางความรู้สึกไว้ข้าง ๆ ได้ แต่ถ้าย้ายไปแผนกที่ให้ค่ากับการดูแลคน น้ำเสียงจะอ่อนลงอย่างรวดเร็ว แบบทดสอบจะจับ F ได้และให้ผลเป็น ENFJ
ผู้เสพสุข
ยิ่งเห็นทางไปได้หลายทาง ลักษณ์ 7 ยิ่งหายใจคล่อง และภาพ ENTJ ของเขาก็งอกมาจากที่ว่างตรงนั้น เดินงานแฟร์ที่เมืองทองรอบเดียว เขากลับมาพร้อมไอเดียธุรกิจสามอย่างและลำดับว่าจะลองอะไรก่อน นี่คือ N แทนที่จะนั่งคิดคนเดียว เขาชอบชวนเพื่อนมาลงหุ้นแล้วปรับแผนไประหว่างวิ่ง จึงออกมาเป็น E ตัดสินใจลงทุนเร็วเป็นได้ทั้งสามแบบ แต่ลักษณ์ 7 รีบเพราะกลัวพลาดของใหม่ที่กำลังมา ตัวอักษรที่ฝืนรหัสคือ J ตอนงานเพิ่งเริ่มและยังร้อนแรง ตารางของเขาเดินลื่น แต่เมื่อถึงช่วงที่ต้องรันกลยุทธ์เดิมซ้ำไปหลายปี ใจจะลอยไปหาโปรเจกต์อื่น และแบบทดสอบรอบใหม่อาจออกมาเป็น ENTP
03
ในสามแบบนี้ แบบไหนคือเรา
- มองจากภายนอกเป็นพฤติกรรมเดียวกัน
- คำถามว่าคนคนนั้นปกป้องอะไร
- แรงจูงใจของเราเอง ไม่ใช่ตัวอักษร
สรุปก่อนในที่ประชุม ถือแผนไว้ในมือ และมอบงานเร็ว ทั้งสามคนทำแบบนี้เหมือนกันจนดูจากที่ทำงานแยกไม่ออก ความต่างโผล่มาตอนที่เรื่องที่เขาคุมอยู่ถูกดึงไปจากมือ
สมมติว่าเราเป็นกัปตันทีมฟุตบอลของบริษัทมาสามปี ปีนี้ฝ่ายบุคคลตั้งคนใหม่เป็นกัปตันแล้วให้เราเป็นรอง สิ่งที่ค้างในใจคือเราไม่ได้เป็นคนเรียกเกมอีกแล้ว หรือคือสายตาเพื่อนร่วมงานที่มองว่าเราโดนลดชั้น ถ้าอย่างแรกจี๊ดกว่า ใกล้ลักษณ์ 8 ถ้าอย่างหลัง ใกล้ลักษณ์ 3
ร้านที่เปิดเองต้องปิดตัว และรีวิวแย่ ๆ วนอยู่ในกลุ่มเฟซบุ๊กของย่านนั้น กับการเป็นลูกคนโตที่ต้องดูแลร้านทองของที่บ้านไปทั้งชีวิต ถ้าต้องแบกอย่างใดอย่างหนึ่ง อย่างไหนหนักกว่า ถ้าความพลาดต่อหน้าคนอื่นกลืนยาก เราเอนไปทางลักษณ์ 3 ถ้าชีวิตที่ถูกตรึงไว้กับร้านเดิมทำให้อึดอัด เราเอนไปทางลักษณ์ 7
แม่ยายที่อยากจัดการชีวิตคู่ของเราทุกเรื่อง กับเพื่อนที่ชวนไปเข้าคอร์สปฏิบัติธรรมเจ็ดวันเพื่อนั่งทบทวนเรื่องที่เคยพลาด ใครทนยากกว่า ถ้าอยากสวนกลับแม่ยาย นั่นคือลักษณ์ 8 ถ้าอยากหาข้ออ้างไม่ไปคอร์ส นั่นคือลักษณ์ 7
ENTJ มีกับดักของตัวเองอยู่ที่คำถามข้อสอง เขามักตอบด้วยแผนว่า “ถ้าร้านทองโตได้ตามแผน ก็อยู่ได้” นั่นเป็นเสียงของ J ไม่ใช่เสียงของแรงจูงใจ ถ้าได้ยินตัวเองพูดคำว่า “คุ้ม” “มีเหตุผล” หรือ “ตามแผน” ให้ถามคำถามเดิมซ้ำอีกรอบ แล้วฟังความรู้สึกที่มาก่อนเหตุผล
04
สิ่งที่ตัวอักษรไม่ได้บอก
คนคนหนึ่งลงมือทำอย่างไร: ส่วนนี้ตัวอักษรมองเห็น
สิ่งที่ตัวอักษรสี่ตัวไม่มี
- ระดับการพัฒนา
- ลักษณ์ย่อยตามสัญชาตญาณ
- แรงกดพาเราไปไหน
นพลักษณ์กับ MBTI ไม่มีตารางเทียบกัน และเราไม่คิดขึ้นมาเอง สองโมเดลนี้ผ่าคนคนละแนว ตารางเทียบที่หาได้ในอินเทอร์เน็ตมาจากการสังเกต ไม่ได้วัดมา และแต่ละตารางก็ไม่ตรงกันเอง ที่วัดกันไว้มีทางเดียว คือจากลักษณ์ในนพลักษณ์ไปหาตัวอักษรทีละตัว รู้ลักษณ์แล้วจะเดาตัวอักษรได้แม่นขึ้นนิดหน่อย หน้านี้อ่านย้อนทาง ซึ่งเป็นฝั่งที่ไม่มีการวัด แรงจูงใจสามแบบข้างบนจึงเป็นตัวอย่างของกลไก ไม่ใช่รายชื่อครบ และลักษณ์อาจเป็นลักษณ์ไหนก็ได้ในเก้าลักษณ์ ENTJ ที่จมลึกพูดกับคนรอบตัวเหมือนสั่งเครื่องจักร ลืมขอบคุณ ลืมถามความเห็น และวัดค่าคนจากความเร็วอย่างเดียว เมื่อแบกภาระนานเข้า ทางที่ไหลไปขึ้นกับลูกศรของลักษณ์ ลักษณ์ 8 ผลักคนออกห่างแล้วเก็บตัวเงียบ ลักษณ์ 3 นั่งอยู่หน้าตารางงานแต่ขยับมือไม่ออก ลักษณ์ 7 จับผิดเรื่องเล็ก ๆ ของคนอื่นไม่ปล่อย ลักษณ์ย่อยเปลี่ยนว่าแรงขับนี้พุ่งไปทางไหน แบบผดุงตนพุ่งไปที่เงินเก็บและฐานชีวิต แบบสังคมพุ่งไปที่ที่ยืนในองค์กร แบบความสัมพันธ์พุ่งไปที่การขับเคี่ยวกับคนคนหนึ่ง
05
คำถามที่เจอบ่อย
เป็น ENTJ แต่แบบทดสอบนพลักษณ์ออกมาเป็นลักษณ์ 7 ผลไหนผิด?
ยังสรุปไม่ได้ว่าผิด ที่ขัดกันคือตัว J ลักษณ์ 7 มีความสัมพันธ์ที่วัดไว้กับ P ซึ่งอยู่ฝั่งตรงข้าม J ของเราอาจถูกค้ำไว้ด้วยเงื่อนไข เช่น ตำแหน่งที่ต้องตัดสินใจ ทีมที่เก็บงานให้จบ หรือกลยุทธ์ที่ยังใหม่ ลองดูช่วงที่แผนเข้าสู่การลงมือทำไปแล้วครึ่งปี ถ้าใจเริ่มไปอยู่กับโปรเจกต์อื่น ผลสองอย่างนี้ก็ไม่ได้ขัดกัน
ผู้ใหญ่ที่บ้านบอกว่าเรา “ไม่รู้จักเกรงใจ” เรื่องนี้เกี่ยวกับลักษณ์ไหม?
การพูดตรงและตัดสินใจเร็วเป็นภาพของ T กับ J รวมกัน ENTJ ลักษณ์ไหนก็โดนว่าแบบนี้ได้ ลักษณ์ดูได้จากเหตุผลที่เราข้ามความเกรงใจไป ถ้าเพราะไม่อยากให้ใครมากำหนดแทน ใกล้ลักษณ์ 8 ถ้าเพราะอยากให้งานออกมาดีจนคนยอมรับ ใกล้ลักษณ์ 3 ถ้าเพราะอึดอัดกับพิธีรีตองที่ทำให้ทุกอย่างช้า ใกล้ลักษณ์ 7
อยากลาออกไปทำธุรกิจของตัวเอง ลักษณ์บอกอะไรได้บ้าง?
ความกล้าวางแผนธุรกิจเป็นเรื่องของตัวอักษร แต่แรงที่ดันให้อยากออกบอกลักษณ์ได้ ถ้าเหตุผลแรกคือไม่อยากมีใครเป็นนายอีก ใกล้ลักษณ์ 8 ถ้าคืออยากมีชื่อบนสิ่งที่ตัวเองสร้างให้คนเห็น ใกล้ลักษณ์ 3 ถ้าคือเบื่องานเดิมจนทนไม่ไหวและเห็นโอกาสใหม่เต็มไปหมด ใกล้ลักษณ์ 7
เป็นพ่อแม่สาย ENTJ ตารางเรียนพิเศษของลูกแน่นมาก ลักษณ์เกี่ยวไหม?
ตารางแน่นเป็นงานของตัวอักษร ทั้งสามแบบจัดได้เหมือนกัน ลักษณ์อยู่ที่สิ่งที่เรากลัวถ้าตารางนั้นพัง ถ้ากลัวว่าลูกจะไม่ฟังเราอีก ใกล้ลักษณ์ 8 ถ้ากลัวว่าผลสอบของลูกจะสะท้อนว่าเราเลี้ยงไม่เก่ง ใกล้ลักษณ์ 3 ถ้าความจริงคือเราเองเบื่อตารางซ้ำ ๆ จึงเติมกิจกรรมใหม่ไม่หยุด ใกล้ลักษณ์ 7