รหัสกับนพลักษณ์
ENTP นพลักษณ์: ชอบค้านเหมือนกัน แต่หวงคนละอย่าง
ตอนปีหนึ่ง เราอาจเป็นน้องคนเดียวในห้องเชียร์ที่ยกมือถามรุ่นพี่ว่ากฎข้อนี้มีไว้ทำไม ผล ENTP จึงไม่แปลก ที่อยากรู้ต่อคือเลขในนพลักษณ์ ปากที่ไม่ยอมรับคำตอบสำเร็จรูปแบบเดียวกันนี้อาจงอกมาจากรากสามแบบที่ไม่เกี่ยวกันเลย หน้านี้แยกให้ดูทีละราก สิ่งที่แยกรากออกจากกันไม่ใช่จำนวนครั้งที่เราเถียงชนะ แต่คือสิ่งที่เสียดายที่สุดในวันที่ถูกห้ามค้าน
01
ตัวอักษรสี่ตัวนี้บอกอะไร
ENTP คือคนที่เข้าไปในกระทู้พันทิปแล้วเลือกตอบฝั่งที่คนส่วนใหญ่ไม่เห็นด้วย แค่อยากรู้ว่าเหตุผลฝั่งนั้นไปได้ไกลแค่ไหน เขาคิดด้วยการพูด ไอเดียจะเป็นรูปเป็นร่างก็ต่อเมื่อมีคนให้ปะทะ ในห้องมีกีตาร์ที่เล่นได้สามคอร์ด กันดั้มที่ประกอบไว้ครึ่งตัว และกล่องอุปกรณ์ทำเทียนหอมที่ยังไม่แกะ งานที่ไปถึงปลายทางจริงมีแค่งานที่ลูกค้าโอนมัดจำมาแล้ว ระเบียบนิติบุคคลคอนโดเรื่องที่จอดรถ เขาอ่านละเอียดกว่ากรรมการ แล้วเจอช่องที่ทำให้จอดได้สองคัน เหตุผลเดินนำ คำพูดตามหลัง จนหัวหน้าเรียกไปคุยเรื่องการพูดกับทีม เขาถึงงงว่าไปทำใครเจ็บตอนไหน
รหัสที่แยกออกจากเขายากที่สุดคือ ENFP กระโดดจากไอเดียหนึ่งไปอีกไอเดียเร็วพอกัน ออกตัวได้คล่องพอกัน ที่แยกทั้งคู่คือ T กับ F เมื่ออีกฝ่ายเริ่มยิ้มแห้ง ENTP ยังเดินเหตุผลต่อไปจนสุดทาง ส่วน ENFP เห็นยิ้มแห้งนั้นแล้วยอมพูดว่า “ก็จริงของพี่” ให้เรื่องจบ มุกตลกก็เล็งคนละที่ ของ ENTP เจาะรูในตรรกะ ของ ENFP ยกบรรยากาศทั้งวง
แต่พันทิป ช่องโหว่ หรือกันดั้มครึ่งตัว เล่าได้แค่ว่าหัวนั้นหมุนยังไง ส่วนหมุนเพื่อรักษาอะไรไว้ให้เจ้าตัว ไม่มีฉากไหนบอก
02
แรงจูงใจสามแบบเบื้องหลังรหัสเดียว
ตัวอย่างสามจากเก้า: รหัสนี้งอกมาจากลักษณ์ไหนก็ได้
ย้อนกลับไม่ได้: ดูรหัสแล้วรู้แรงจูงใจไม่ได้
ตัวอักษรที่แรงจูงใจนี้ยึดไว้หลวมที่สุด
ผู้ท้าทาย
“ใครเป็นคนตัดสิน” ลักษณ์ 8 อยากรู้คำตอบข้อนี้ก่อนจะก้าวเข้าวงเถียง สิ่งที่เขาหวงคือสิทธิ์ตัดสินเรื่องของตัวเอง เขาจึงเดินเข้าหาคนก่อนถูกเรียก และใช้เสียงดังคุมวง นี่คือ E เขาชั่งความคิดด้วยน้ำหนักของเหตุผล ไม่ใช่ด้วยหน้าตาของใคร แบบสอบถามจึงเห็น T ทั้งสามคนชอบต่อรอง แต่ลักษณ์ 8 ต่อรองเพื่อให้คำสุดท้ายเป็นของตัวเอง ต่อให้ราคาต่างกันแค่สิบบาทก็ตาม ตัวอักษรที่ยืนไม่มั่นที่สุดคือ P ถ้าแผนเป็นของคนอื่น เขาปล่อยทางเลือกให้เปิดค้างไว้ได้สบาย แต่พอถึงคราวตัวเองคุม เขาปิดเร็วและแข็ง จนคนนอกเริ่มเห็นเป็น ENTJ
ผู้โศกซึ้ง
ลักษณ์ 4 หวงสายตาที่ไม่ซ้ำใคร ความคิดที่ทั้งห้องถือว่าเป็นเรื่องธรรมดา เขาพลิกไปอ่านด้านหลัง นี่คือ N และเขาปล่อยข้อสรุปให้ค้างไว้จนกว่ามันจะเป็นของเขาจริง ๆ นี่คือ P ทั้งสามคนยกมือค้านในที่ประชุม แต่ลักษณ์ 4 ค้านได้แม้แผนที่ตัวเองเห็นด้วย ถ้าได้ยินทุกคนพูดประโยคเดียวกันหมด ตัวอักษรที่เชื่อได้น้อยที่สุดคือ T ตอนเถียงกันเรื่องความคิด เขาเย็นและคม แต่พอสิ่งที่ถูกปัดตกคือสิ่งที่เขานับเป็นส่วนหนึ่งของตัวเอง เหตุผลก็กลายเป็นแค่เปลือกที่ห่อความน้อยใจไว้
ผู้เสพสุข
ลักษณ์ 7 กันตัวเองไว้จากความทุกข์ที่ติดค้าง ด้วยการมีเรื่องใหม่ให้ตื่นเต้นรออยู่ข้างหน้า คนยิ่งเยอะ วงยิ่งคึก เขายิ่งมีแรง นี่คือ E ความคิดกระโดดไปหาสิ่งที่ยังไม่เกิด นี่คือ N แผนเว้นช่องไว้ไม่เขียนจนปิด นี่คือ P ทั้งสามคนสมัครคอร์สออนไลน์ค้างไว้หลายคอร์ส แต่ลักษณ์ 7 กดสมัครคอร์สใหม่ในคืนที่มีเรื่องไม่สบายใจ T ของเขายืนอยู่ได้เพราะสภาพแวดล้อม ไม่ใช่เพราะแรงจูงใจ ในบริษัทที่ทุกการตัดสินใจต้องมีข้อมูลรองรับ เขาตอบแบบสอบถามอย่างคนใช้เหตุผล แต่ตอนเลือกคอนโดที่จะอยู่เอง คนเดิมใช้ความรู้สึกล้วน ๆ
03
ในสามแบบนี้ แบบไหนคือเรา
- มองจากภายนอกเป็นพฤติกรรมเดียวกัน
- คำถามว่าคนคนนั้นปกป้องอะไร
- แรงจูงใจของเราเอง ไม่ใช่ตัวอักษร
ใน ENTP แรงจูงใจทั้งสามทับกันตรงที่เห็นง่ายที่สุด เถียงเอาสนุก มีงานเริ่มแล้วค้างเต็มมือ และแพ้ขั้นตอนที่คนอื่นวางไว้ นิสัยไหนก็อธิบายได้ด้วยแรงจูงใจทั้งสามแบบ สิ่งที่แยกพวกเขาจึงไม่ใช่สิ่งที่ทำ แต่คือสิ่งที่เจ็บเมื่อเสียไป
แผนงานรับน้องที่เราเขียน ถูกประธานรุ่นแก้ใหม่ทั้งหมดโดยไม่ถามสักคำ หรือแผนผ่านไปครบทุกข้อ แต่โพสต์ประกาศกลับเขียนว่าเป็น “กิจกรรมแบบทุกปี” เรื่องไหนค้างในใจนานกว่ากัน ถ้าเรื่องแรก ใกล้ลักษณ์ 8 ที่ทนอยู่ใต้มือคนอื่นไม่ได้ ถ้าเรื่องหลัง ใกล้ลักษณ์ 4 ที่เพิ่งถูกลบหน้าตาของตัวเองออกไป
สมมติว่าสองสัปดาห์ข้างหน้า เราต้องเข้าเวรเฝ้าไซต์งานก่อสร้างที่เดิม ทำรายงานแบบเดิมทุกเย็น และห้ามรับงานอื่น อะไรหนักกว่า ความธรรมดาของงาน หรือการไม่มีทางออก ถ้าความธรรมดากดทับ นั่นคือลักษณ์ 4 ถ้าการไม่มีทางออกกดทับ นั่นคือลักษณ์ 7
ช่วงที่ชีวิตแย่จริง ๆ เราอยากบุกไปเคลียร์กับคนที่กดเราไว้ให้รู้เรื่อง หรืออยากหาโปรเจกต์ใหม่มาทำจนลืมเรื่องนั้นไปก่อน อยากเคลียร์คือลักษณ์ 8 อยากหาเรื่องใหม่คือลักษณ์ 7
“งั้นก็ทำแบบฟอร์มใหม่ให้รายงานเสร็จในห้านาทีสิ” คำถามข้อสองชวนให้ ENTP ตอบแบบนี้ นี่คือ N กับ P แย่งกันตอบ ทั้งที่คำถามถามถึงน้ำหนักก่อนจะมีไอเดียใด ๆ ฟังคำแรกก็รู้ ถ้าขึ้นต้นว่า “เราจะ” นั่นคือวิธีทำ ถ้าขึ้นต้นว่า “มันอึดอัด” นั่นคือแรงจูงใจ
04
สิ่งที่ตัวอักษรไม่ได้บอก
คนคนหนึ่งลงมือทำอย่างไร: ส่วนนี้ตัวอักษรมองเห็น
สิ่งที่ตัวอักษรสี่ตัวไม่มี
- ระดับการพัฒนา
- ลักษณ์ย่อยตามสัญชาตญาณ
- แรงกดพาเราไปไหน
นพลักษณ์กับ MBTI ไม่มีตารางเทียบกัน และเราไม่คิดขึ้นมาเอง สองโมเดลนี้ผ่าคนคนละแนว ตารางเทียบที่หาได้ในอินเทอร์เน็ตมาจากการสังเกต ไม่ได้วัดมา และแต่ละตารางก็ไม่ตรงกันเอง ที่วัดกันไว้มีทางเดียว คือจากลักษณ์ในนพลักษณ์ไปหาตัวอักษรทีละตัว รู้ลักษณ์แล้วจะเดาตัวอักษรได้แม่นขึ้นนิดหน่อย หน้านี้อ่านย้อนทาง ซึ่งเป็นฝั่งที่ไม่มีการวัด แรงจูงใจสามแบบข้างบนจึงเป็นตัวอย่างของกลไก ไม่ใช่รายชื่อครบ และลักษณ์อาจเป็นลักษณ์ไหนก็ได้ในเก้าลักษณ์ ENTP ที่จมลึกกลายเป็นคนที่ค้านทุกเรื่องแต่ไม่ยอมรับผิดชอบสักเรื่อง และใช้ช่องโหว่ของกติกาเป็นข้ออ้างไม่ทำตามที่รับปาก ตัวอักษรยังเหมือนเดิม แบบสอบถามจึงแยกเขาออกจากตัวเขาเองในวันที่มีแรงเหลือไม่ได้ ลักษณ์ย่อยพาความดุเดือดของการถกเถียงไปคนละทาง แบบผดุงตนเถียงเรื่องค่าจ้างและสัญญาเช่า แบบสังคมลุกขึ้นค้านนโยบายขององค์กร แบบความสัมพันธ์ทุ่มแรงไปกับการขับเคี่ยวกับคนคนเดียว เมื่อภาระหนักขึ้น ENTP คนหนึ่งเงียบลงแล้วนั่งคิดได้เสีย อีกคนเริ่มจับผิดวิธีทำงานของคนอื่น รหัสเดียวกัน แต่ทางที่ไหลไปเป็นไปตามลูกศรของลักษณ์
05
คำถามที่เจอบ่อย
เถียงเก่งขนาดนี้ แต่นพลักษณ์บอกว่าเป็นลักษณ์ 4 เชื่อได้แค่ไหน?
เชื่อได้มากกว่าที่คิด ในสี่ตัวอักษร มีแค่ T ที่สวนทางกับลักษณ์ 4 และ T ของ ENTP อาจเป็นแค่นิสัยชอบถกเถียง ไม่ใช่วิธีตัดสินใจ ลองนึกถึงตอนที่งานที่เราทุ่มเทหรือคำพูดถึงตัวตนของเราถูกปัดตก ถ้าความน้อยใจมาก่อนคำโต้แย้ง ลักษณ์ 4 ในรหัส ENTP ก็เป็นส่วนผสมที่เข้ากันได้ ไม่ใช่ความผิดพลาดของแบบทดสอบ
หัวหน้าชมว่าคิดนอกกรอบ แต่ติว่าปิดงานไม่เป็น แก้ที่ตัวอักษรหรือลักษณ์?
ปิดงานไม่ลงเป็นเรื่องของ P ส่วนลักษณ์บอกว่าการปิดงานแต่ละครั้งเราต้องจ่ายอะไร ถ้าการปิดตามกรอบของหัวหน้ารู้สึกเหมือนยอมรับคำสั่ง ใกล้ลักษณ์ 8 ถ้ากลัวว่าฉบับที่ปิดจะออกมาธรรมดา ใกล้ลักษณ์ 4 ถ้ารู้สึกว่าปิดแล้วถูกขังไว้กับงานนั้น ใกล้ลักษณ์ 7 รู้ต้นทุนแล้ว ค่อยหาวิธีปิดที่เหมาะกับตัวเอง
อ่านครบเก้าลักษณ์แล้ว เถียงให้ตัวเองเป็นได้เกือบทุกลักษณ์
หัวแบบ ENTP หาเหตุผลมาค้ำได้ทุกฝั่ง ความเก่งข้อนี้เลยใช้หาลักษณ์ไม่ได้ ลองส่งคำอธิบายสามลักษณ์ที่ลังเลให้เพื่อนที่เคยเห็นเราในช่วงแย่ที่สุดอ่าน แล้วถามว่าคนในช่วงนั้นเหมือนข้อไหน คนที่เห็นเราตอนหมดแรงเถียง ตอบได้ตรงกว่าเหตุผลที่เราต่อขึ้นเองตอนมีแรง
ทำงานที่ต้องทำตาม SOP เป๊ะ ๆ มาห้าปี ยังนับว่าเป็น ENTP อยู่ไหม?
ตัวอักษรขยับตามที่ทำงานได้ ห้าปีกับ SOP อาจทำให้ผลเอนไปทาง J บ้าง แต่ลักษณ์ไม่ได้ขึ้นกับตำแหน่ง ลองดูว่าห้าปีนั้นทำอะไรกับใจ รู้สึกว่ามีคนคุมชีวิตเราอยู่ รู้สึกว่ากลายเป็นใครก็ได้ในระบบ หรือรู้สึกว่าติดกับอยู่ในวันซ้ำ ๆ คำตอบนั้นบอกแรงจูงใจได้มากกว่าตัวอักษรที่เปลี่ยนไป