รหัสกับนพลักษณ์
ESTP นพลักษณ์: กล้าได้กล้าเสียเพราะอะไร
เดินจตุจักรไม่เคยจ่ายราคาแรก ไปเที่ยวก็ไม่เคยจองที่พักก่อนถึง และพอประชุมเริ่มวนเรื่องเดิม ใจเราก็ออกจากห้องไปก่อนแล้ว ผล ESTP จึงดูพอดีตัว ที่ยังไม่มีคำตอบคือเราเป็นลักษณ์ไหนในนพลักษณ์ ตัวอักษรบอกเลขนั้นไม่ได้ แต่ใช้ดูได้ดีว่าแรงจูงใจสามแบบที่ไม่เกี่ยวกันเลยสร้างคนใจกล้าหน้างานคนเดียวกันขึ้นมาได้อย่างไร และแต่ละแบบจะรู้สึกคนละอย่างตอนถูกล็อกให้อยู่กับที่
01
ตัวอักษรสี่ตัวนี้บอกอะไร
ตีสองน้ำเริ่มเข้าซอย คนแรกที่ออกมายกของขึ้นที่สูงและโทรเรียกรถกระบะของวินมอเตอร์ไซค์ปากซอยคือ ESTP ขณะที่บ้านอื่นยังถกกันว่าท่อตันเพราะใคร เขาเข้าหาเรื่องใหม่ด้วยการลงมือแล้วดูว่าโลกตอบกลับยังไง นัดเสาร์นี้ไปบางแสน พอวันพฤหัสมีเพื่อนอีกกลุ่มชวนไปหัวหิน แผนก็เปลี่ยน ซื้อมือถือมือสองในกลุ่มเฟซบุ๊กเขาต่อราคาได้โดยไม่มีใครเสียหน้า พูดเรื่องไม่น่าฟังได้ตรง ๆ และสัมมนาทั้งวันที่มีแต่สไลด์ เขาหายไปตั้งแต่เบรกกาแฟ พอรวมกัน ภาพที่ได้คือคนที่คิดความเสี่ยงกันหน้างาน ไม่ใช่ในไฟล์เอกซ์เซล
รหัสที่ดูคล้ายเขาที่สุดคือ ISTP ซึ่งลงมือไวและใจเย็นกับความเสี่ยงไม่แพ้กัน ที่แยกสองรหัสนี้คือ E กับ I คืนน้ำท่วมเดียวกัน ISTP ถอดปลั๊กและซ่อมปั๊มน้ำเงียบ ๆ อยู่คนเดียว ESTP เดินเคาะประตูทั้งซอย แบ่งคนขนของ และต่อรองให้รถบรรทุกเข้ามาช่วย งานเดียวกัน ISTP ทำผ่านมือ ESTP ทำผ่านคน
ตัวอักษรเห็นแค่ว่าเขาไปเร็วแค่ไหน อะไรที่ทำให้เขาหยุดอยู่กับที่ไม่ได้ ตัวอักษรไม่ได้เห็น
02
แรงจูงใจสามแบบเบื้องหลังรหัสเดียว
ตัวอย่างสามจากเก้า: รหัสนี้งอกมาจากลักษณ์ไหนก็ได้
ย้อนกลับไม่ได้: ดูรหัสแล้วรู้แรงจูงใจไม่ได้
ตัวอักษรที่แรงจูงใจนี้ยึดไว้หลวมที่สุด
ผู้ท้าทาย
ไม่ตกไปอยู่ในกำมือใคร ลักษณ์ 8 วางทั้งวันไว้รอบเรื่องนี้ และใน ESTP มันออกมาเป็นสองท่า S ของเขาคือความไม่เชื่อสิ่งที่จับต้องไม่ได้ รถมือสองที่ยังไม่ได้ลองขับเอง ราคาดีแค่ไหนก็ไม่ซื้อ P ของเขาคือการไม่ยอมให้ใครพาเดิน เรื่องใหญ่เปิดค้างไว้ถึงนาทีสุดท้าย และทางเปลี่ยนทันทีที่รู้สึกว่ามีคนจูง ตอนลูกค้าบีบ การขึ้นราคาสวนกลับอีกรอบ ลักษณ์ 3 และลักษณ์ 7 ทำได้เหมือนกัน แต่ลักษณ์ 8 ทำเพราะการลดให้ตอนโดนบีบคือการยอม ตัว T ของเขาหลวมที่สุด ตัวเลขใช้ตัดสินคนนอกได้เย็นชา แต่คนในก๊วน ต่อให้ตัวเลขบอกว่าควรปล่อย เขาก็ยืนข้างก่อนแล้วค่อยคิด
ผู้ใฝ่สำเร็จ
ปิดการขายให้ได้ภายในไลฟ์เดียว คือเกมที่ลักษณ์ 3 ใน ESTP รู้สึกเป็นบ้าน เพราะค่าของตัวเขาอ่านได้จากผลเท่านั้น ผลต้องเห็นได้และมาเร็ว ยอดขึ้นหน้าจอภายในชั่วโมงดีกว่าแผนธุรกิจที่รอห้าปี และนั่นคือ S ความรู้สึกถูกพักไว้ท้ายคิว คอมเมนต์ด่าก็ตอบด้วยโปรโมชัน ไม่มีดราม่า จากข้างนอกนั่นคือ T ด้นสดหน้ากล้องทำได้ทั้งสามแรงจูงใจ แต่ลักษณ์ 3 ด้นโดยตาจับยอดคนดูที่ขึ้นลง และเปลี่ยนมุกทันทีที่ตัวเลขตก ตัวที่เปราะคือ P มันอยู่ได้ตราบที่สนามยังเร็ว พอมีเป้ายอดรายไตรมาสที่ทั้งทีมรู้ เขาเริ่มทำตารางไลฟ์ล่วงหน้าเป็นเดือน และหงุดหงิดกับใครก็ตามที่มาช้า
ผู้เสพสุข
ตั๋วเครื่องบินแบบเลื่อนวันได้ แพงกว่าหน่อยก็คุ้มกว่าเสมอในสายตาลักษณ์ 7 เพราะประตูต้องเปิดค้างไว้ ใน ESTP ประตูนั้นคือ P ทุกแผนมีแผนสำรอง และงานที่เริ่มจืดถูกวางลงกลางทางโดยไม่รู้สึกผิด E ก็เป็นทางออกอีกทาง ร้านหมูกระทะเสียงดัง เพื่อนเยอะ และที่ที่ไม่เคยไป ดึงเขาออกจากสิ่งที่เริ่มหนักอยู่ข้างใน ลาออกจากงานประจำเป็นคนแรกของรุ่น ESTP ทำได้ทุกแรงจูงใจ แต่ลักษณ์ 7 ออกก่อนที่มันจะเริ่มหนัก ไม่ใช่ตอนที่มันน่าเบื่อหรือไม่คุ้ม ตัวที่ยึดไว้ได้แย่ที่สุดคือ S ความสนใจของเขาวิ่งไปข้างหน้าง่าย สิ่งเดียวที่รั้งไว้กับตอนนี้คือความสนุก นั่งฟังพระสวดในงานศพเพื่อน ใจเขาไปวางแผนทริปปีใหม่แล้ว
03
ในสามแบบนี้ แบบไหนคือเรา
- มองจากภายนอกเป็นพฤติกรรมเดียวกัน
- คำถามว่าคนคนนั้นปกป้องอะไร
- แรงจูงใจของเราเอง ไม่ใช่ตัวอักษร
ทั้งสามแรงจูงใจให้ ESTP ของชุดเดียวกัน กล้าวางเดิมพันเร็ว ไม่ยอมเดินตามตารางของใคร และต่อรองแบบไม่อ้อม ดูว่าเขาเสี่ยงยังไงจึงไม่ได้อะไร เพราะทั้งสามเสี่ยงเก่งพอกัน
ระหว่างลักษณ์ 8 กับลักษณ์ 3 นึกถึงครั้งที่แพ้ต่อหน้าคนอื่น เช่นโดนลูกค้ากดราคาจนต้องยอมในห้องที่ลูกทีมนั่งฟังอยู่ อะไรแสบนานกว่ากัน การที่อีกฝ่ายได้กำหนดเรา หรือการที่มีคนเห็นเราแพ้? ถ้าคืนนั้นเราคิดว่าครั้งหน้าจะไม่ปล่อยให้ใครคุมเกม นั่นใกล้ลักษณ์ 8 ถ้าคิดว่าพรุ่งนี้ลูกทีมจะมองเรายังไง นั่นใกล้ลักษณ์ 3
ระหว่างลักษณ์ 3 กับลักษณ์ 7 ถ้าเก็บไว้ได้อย่างเดียว เราจะเลือกอะไร งานใหญ่ที่ได้ชื่อขึ้นหน้าข่าวแต่ต้องนั่งทำเอกสารจัดซื้อหกเดือน หรือสิทธิ์ที่จะเดินออกได้ทุกเมื่อ แต่ไม่มีผลงานให้ใครเห็น? อย่างแรกดึงไปทางลักษณ์ 3 อย่างหลังทางลักษณ์ 7
สัญญาเช่าร้านยังเหลืออีกสามปี แล้วเจ้าของตึกขึ้นค่าเช่ากะทันหัน แรงแรกของเราพุ่งไปทางไหน บุกเข้าไปเจรจาให้อีกฝ่ายถอย หรือหาช่องให้หลุดจากสัญญา? บุกคือลักษณ์ 8 หาช่องคือลักษณ์ 7
กับข้อแรก ESTP ชอบตอบด้วยก้าวถัดไป “ไม่เก็บมาคิดหรอก เดี๋ยวก็หาทางใหม่” นี่คือเสียงของ S กับ P จริงสำหรับทั้งสามคน และไม่ได้แยกใครออก จับได้ง่าย ถ้าในคำตอบมีแต่กริยาของสิ่งที่จะทำต่อ และไม่มีของที่เสียดายว่าเสียไป แปลว่ายังไม่ได้ตอบ
04
สิ่งที่ตัวอักษรไม่ได้บอก
คนคนหนึ่งลงมือทำอย่างไร: ส่วนนี้ตัวอักษรมองเห็น
สิ่งที่ตัวอักษรสี่ตัวไม่มี
- ระดับการพัฒนา
- ลักษณ์ย่อยตามสัญชาตญาณ
- แรงกดพาเราไปไหน
นพลักษณ์กับ MBTI ไม่มีตารางเทียบกัน และเราไม่คิดขึ้นมาเอง สองโมเดลนี้ผ่าคนคนละแนว ตารางเทียบที่หาได้ในอินเทอร์เน็ตมาจากการสังเกต ไม่ได้วัดมา และแต่ละตารางก็ไม่ตรงกันเอง ที่วัดกันไว้มีทางเดียว คือจากลักษณ์ในนพลักษณ์ไปหาตัวอักษรทีละตัว รู้ลักษณ์แล้วจะเดาตัวอักษรได้แม่นขึ้นนิดหน่อย หน้านี้อ่านย้อนทาง ซึ่งเป็นฝั่งที่ไม่มีการวัด แรงจูงใจสามแบบข้างบนจึงเป็นตัวอย่างของกลไก ไม่ใช่รายชื่อครบ และลักษณ์อาจเป็นลักษณ์ไหนก็ได้ในเก้าลักษณ์ ความไวเดียวกันนี้ ตอนถูกกลไกครอบกลายเป็นการกู้เงินมาลงหุ้นตามข่าวในกลุ่มไลน์ ต่อรองจนคู่ค้าไม่อยากคุยด้วยอีก และทิ้งบิลบัตรเครดิตให้คนที่บ้านจ่าย ตอนมีแรงเหลือ ตัวอักษรชุดเดิมคือคนที่ทำให้งานวัดยังเดินต่อได้ทั้งที่ฝนเทกลางงาน แรงหลักลงไปที่ความปลอดภัยของคนใกล้ตัว ที่ฐานะในหมู่คนมาก หรือที่คนคนเดียว เป็นเรื่องของสัญชาตญาณ ซึ่งรหัสมองไม่เห็น ตอนรับแรงกด ตัวอักษรเหมือนกันแต่ทางแยก ลักษณ์ 8 เงียบหายแล้วนั่งไล่ตัวเลขคนเดียว ลักษณ์ 3 จมอยู่กับงานจุกจิกทั้งวันโดยไม่แตะงานใหญ่ ลักษณ์ 7 เริ่มจับผิดลูกทีมทุกตัวอักษรในแชต
05
คำถามที่เจอบ่อย
ESTP แต่ผลนพลักษณ์ออกมาเป็นลักษณ์ 7 แบบนี้เชื่อได้ไหม?
เชื่อได้ แต่ให้ดู S ให้ดี ข้อมูลที่วัดได้ผูกลักษณ์ 7 ไว้กับ N คือใจไปอยู่กับไอเดียและสิ่งที่จะมาถึง ในลักษณ์ 7 ที่เป็น ESTP การอยู่กับปัจจุบันยืนได้ตราบที่ปัจจุบันยังสนุก นึกถึงวันที่รถติดบนทางด่วนสองชั่วโมง ใจเราอยู่ในรถ หรือไปวางแผนเรื่องอื่นแล้ว ถ้าเป็นอย่างหลัง ผลกับรหัสไม่ได้เถียงกัน S ตรงนี้เป็นรสนิยม ไม่ใช่ที่ยืน
คนชอบบอกว่า ESTP สายแอดรีนาลีน ความชอบเสี่ยงคือแรงจูงใจหรือเปล่า?
ไม่ใช่ ความเสี่ยงเป็นท่าทาง และทั้งสามแรงจูงใจมีท่าเดียวกัน ลักษณ์ 8 เสี่ยงเพื่อไม่ให้ตัวเองอ่อนกว่าสถานการณ์ ลักษณ์ 3 เสี่ยงเพื่อชัยชนะที่คนจะเห็น ลักษณ์ 7 เสี่ยงเพื่อไม่ต้องนั่งนิ่งกับเรื่องไม่สบายใจ นึกภาพงานตรวจเอกสารหนึ่งปีที่ห้ามเสี่ยงเลย อะไรทนไม่ได้ที่สุด ไม่มีอะไรให้คุมเอง ไม่มีใครเห็นฝีมือ หรือรู้สึกว่าถูกขัง
ไม่ชอบนั่งคิดเรื่องตัวเองเลย แล้วจะหาแรงจูงใจยังไง?
ไม่ต้องขุดลึก เอาเหตุการณ์มาหนึ่งเรื่องพอ นึกถึงครั้งล่าสุดที่เรากดบล็อกใครสักคนหรือเดินออกจากดีลกลางคัน แล้วย้อนดูช่วงสั้น ๆ ก่อนหน้านั้นว่าอะไรที่เริ่มทนไม่ไหว สำหรับคนรหัสนี้ การนึกเป็นฉากง่ายกว่าแยกความรู้สึก และใช้ได้ดี ในฉากนั้นจะเห็นว่ามีอะไรกำลังถูกดึงไปจากเรา อำนาจ หน้าตา หรือทางออก
ทำโปรเจกต์ยาว ๆ ทีไรเบื่อเร็ว บอกลักษณ์ได้ไหม?
ความเบื่อเฉย ๆ บอกไม่ได้ งานระยะยาวทำให้ทั้งสามแรงจูงใจเบื่อ แต่เบื่อคนละแบบ ลักษณ์ 8 อึดอัดเมื่อไม่มีอะไรให้ดัน ลักษณ์ 3 รู้สึกโหวงเมื่อไม่เห็นผล ลักษณ์ 7 หนักใจเมื่องานผูกเขาไว้กับเรื่องไม่สบายใจและออกไม่ได้ ลองถามตัวเองว่าถ้ามีคู่แข่งมาท้า มีคนรอดูผล หรือเปิดให้เดินออกได้ทุกเมื่อ อย่างไหนจะทำให้เราอยู่จนจบ