Kod ve Enneagram
Enneagram ENTP: itiraz etme keyfinin ardında ne var
Gece yarısı rakı masasında herkes bir fikirde birleşince sen karşı tarafa geçiyorsun, sırf sohbet sönmesin diye; test de buna ENTP dedi. Merak ettiğin, bu keyfin ardında enneagramın hangi sayısının durduğu. Tek bir sayı yok: aynı keyfi, aşağıdaki üç güdünün gösterdiği gibi, birbirine hiç benzemeyen ihtiyaçlar besleyebilir. Harfler yanılmıyor, ama onlar yalnızca masadaki sesi duyar.
01
Bu dört harf ne söylüyor
Halı saha maçından sonra ENTP ofsayt kuralını hakemden iyi bildiğini kanıtlamak için telefondan federasyonun talimatını açar ve bundan maçtan daha çok keyif alır. Yüksek sesle ve en iyi, karşısında itiraz edecek biri varken düşünür, çünkü fikrin nerede çiğ kaldığını ancak itiraz gösterir. Kira sözleşmesini bulmaca gibi okur ve ev sahibinin atladığı maddeyi keyifle bulur. Bir YouTube kanalı, Etsy’de bir takı dükkânı ve yarıda kalmış bir Almanca kursu var; bitirdikleri, birinin “bunu yapamazsın” dediği işlerdir. Başkasının programına, içinde kendi hamlesine yer gördükçe katlanır. Yeni işe giren arkadaşına teklifi neden kabul etmemesi gerektiğini tablo üzerinden anlatır ve ancak sonra, arkadaşının sevincini paylaşmaya geldiğini fark eder.
Ona en yakın kod ENFP: aynı kolay başlangıç, konudan konuya aynı sıçrayışlar. Onları tartışmanın nereye baktığı ayırır. ENTP argümanı iyi olduğu için sonuna kadar götürür, arkadaşının sesi incelmiş olsa bile; ENFP bunu duyar ve konuyu çevirir. Bir de ENTP tartışmayı kazandığında keyiflenir, ENFP barıştığında.
Ama bunların hiçbiri, o insanın böyle yaşarken kendisi için neyi kurtardığını söylemez.
02
Aynı kodun ardındaki üç güdü
Dokuzdan üç örnek: bu kod herhangi bir tipten doğabilir
Geri dönüş yok: koddan güdü okunmaz
Bu güdüde en zayıf tutunan harf
Koruyucu
Sekiz bir tartışmaya girdiğinde asıl sınanan fikir değil, kimin kimin sözüyle yaşayacağıdır. Her ortamda söze ilk ve yüksek sesle girer, E’si buradan gelir; bir fikri kimi kıracağına göre değil, darbeye dayanıp dayanmadığına göre tartar, bu da T. Üçü de takılır, ama Sekiz karşısındakinin gücünün nerede bittiğini görmek için bastırır ve ancak ona aynı sertlikle karşılık vereni ciddiye alır. En zayıf tutunan harfi P. Açık seçenekler, plan başkasınınken işine gelir; iş ya da ev tadilatı kendisinin olunca soruları hızla ve sertçe kapatır, dışarıdan da ENTJ gibi okunmaya başlar.
Bireyci
Dört bir fikri, içinde kendi parmak izini bulduğu ölçüde sever. Her konuda henüz kimsenin adını koymadığı anlamı arar, N’si böyle görünür. Son hâli, gerçekten kendisinin olduğunu hissedene kadar açık tutar, bu da P. Çoğunluğa karşı üçü de çıkar, ama Dört kendi fikrinden, onu herkesin paylaştığı bir Instagram alıntısına dönüştüğü hafta soğur. T onun zayıf noktası. Soğuk çözümleme bir tez tartışılırken işler; biri Dördün kendinden bir parça saydığı şeyi reddettiğinde argümanlar kırgınlıktan doğmaya başlar ve mantığın ölçmek için değil, korunmak için orada olduğu görülür.
Keyifçi
Takvimi boş bir cumartesi Yediyi ürkütür mü? Hayır; onu ürküten, tek bir seçeneğe mahkûm bir cumartesidir. Haftasını buluşmalarla doldurur, bu E’yi verir; sohbette olandan olabilecek olana atlar, bu N’yi verir; aynı akşama iki ayrı yere söz verir ve hangisine gideceğini yolda seçer, bu da P. Yarım bırakmak üçünde de var, ama Yedi ilk müşteri şikâyetlerinin geldiği hafta bırakır. T onda güdüyle değil ortamla tutunur. Tartışmanın işin kendisi olduğu bir hukuk bürosunda ankete düşünen tip gibi cevap verir; annesinin mutfağında aynı insan kalbiyle seçer.
03
Üçünden hangisi senin, nasıl anlarsın
- Dışarıdan aynı davranış
- İnsanın neyi koruduğuna dair bir soru
- Harfler değil, kendi güdün
Kahvaltıda da toplantıda da üçü aynıdır: itirazı ilk onlar yapar, yeni bir yol ilk onlardan çıkar, işin sıkıcı kısmında ilk onlar kaybolur. Davranış onları ayırmaz; ayıran, her birinin neyi koruduğudur.
İlk soru Sekiz ile Dördü karşı karşıya koyar. Baban aile şirketinde senin kararını müşterinin önünde bozdu; ya da yazdığın şarkı sözünü bir şarkıcı kullandı ama her dizesini sıradanlaştırarak. Hangisi daha uzun kemirir? Başının üstünden verilen karar Sekizi yaralar, sesi silinmiş sözler Dördü.
Dört ile Yediyi başka bir şey ayırır. İki hafta boyunca babanın dükkânında tezgâh başında durduğunu, her gün aynı ürünleri sattığını ve başka iş olmadığını düşün. Hangisi daha ağır: çarşıdaki her tezgâhtarın yaptığını yapıyor olman mı, oradan hiçbir çıkış olmaması mı? Birincisi Dörde, ikincisi Yediye ağır gelir.
Ve Sekiz ile Yedi. Hak etmediğin bir vergi cezası geldi: vergi dairesine gidip hakkını söke söke almak mı çeker, yoksa o akşam arkadaşlarla bir kaçamak planlamak mı? Kavgayı Sekiz, kaçamağı Yedi seçer.
Bu kodun tuzağı dükkân sorusunda. ENTP cevabı hissetmeden önce verir: “vitrini baştan düzenlerdim”, “satışı bir oyuna çevirirdim”. Konuşan N ile P’dir, oysa soru ağırlığı soruyordu. İlk kelimeler ele verir: “yapardım” bir yöntemi anlatır, güdü “bana şöyle gelirdi” diye başlar.
04
Harflerin söylemedikleri
İnsanın nasıl davrandığı: harflerin gördüğü bu
Dört harfte olmayanlar
- Gelişim seviyesi
- İçgüdüsel alt tip
- Yük seni nereye sürüklüyor
Enneagram ile MBTI arasında bir karşılık yok; bunu biz uydurmuyoruz, iki model insanı farklı çizgilerden kesiyor. İnternette dolaşan tablolar ölçümden değil gözlemden doğmuş, üstelik birbirini tutmuyorlar. Ölçülen bağlar tek yönlü, enneagram tipinden tek tek harflere doğru: tipi bilen, harfleri biraz daha iyi tahmin edebilir. Bu sayfa ölçümün olmadığı ters yönde okuyor, bu yüzden yukarıdaki üç güdü mekanizmanın örnekleri, bir liste değil; tip dokuzdan herhangi biri çıkabilir. Kıskaçta ENTP’nin rakı masası mahkemeye döner: her öneri daha bitmeden alaya alınır, kurallardaki boşluklar birini düşürmek için aranır, açılmış kanalların ve dükkânların hiçbirinde hayat kalmaz. Test ona yine en iyi yılındaki kodu verir. Yük altında Sekiz kabuğuna çekilip elindekini sayar, Yedi ise başkalarının işindeki her eksiği not eden kırmızı kalemli birine dönüşür: tek kodun altında iki ayrı ok. Baskın içgüdü tartışmanın konusunu seçer: kendini korumada maaş ve sözleşme, sosyalde çevrede söz hakkı, cinselde tek bir kişiyle kıvılcımlı bir düello.
05
Sık sorulanlar
ENTP’yim ama enneagram testi Dört gösterdi: bu bir hata mı?
Şart değil. Dört harften yalnızca T Dörde ters düşer ve ENTP’de karar verme biçiminden çok tartışma alışkanlığı olabilir. Kendine ait bir şeyin, bir yazının, bir işin, bir hayat seçiminin reddedildiği son anı hatırla. Önce ne geldi, karşı argüman mı, sızı mı? Önce sızı geldiyse ENTP harfli bir Dört tutarlı bir bileşimdir, testlerden birinin arızası değil.
Tartışırken kazanmak mı istiyorum, anlamak mı? Tip için fark eder mi?
Eder, çünkü ikisini de harfler verir ama sonrasında ne kaldığı güdüye bağlıdır. Kazandığın bir tartışmadan sonra içinde ne kalır, bir bak. Karşındakinin boyun eğmesinin rahatlığı Sekize yakındır. Kimsenin görmediği bir şeyi gördüğünü kanıtlamanın tadı Dörde. Konuşmanın bir sonraki konuya hafifçe akması Yediye. Kaybettiğin tartışmalarda ne battığına da bak.
Ciddi konuları hep şakaya vurduğum söyleniyor. Bunun tiple ilgisi var mı?
Espri N ve E harflerinden gelir ve üç güdüde de keskindir; asıl soru şakanın neyi kapattığıdır. Sekiz şakayla karşısındakini yoklar, ne kadar dayanacağını ölçer. Dört ironinin arkasına kırılabileceği yeri saklar. Yedi ağır bir anı hafifletip içinden çıkar. Son şakanı hatırla: ondan hemen önce konuşma nereye gidiyordu?
Yarım işlerim yüzünden suçluluk duyuyorum. Bu duyguya bakmak işe yarar mı?
Yarar, çünkü yarım işler N ile P’den gelir, ama onlar hakkındaki duygu güdüden. Sekiz kendi gevşekliğine kızar ve hepsini birden bitirmeye kalkar. Dört yarım işlerde olamadığı insanı görür ve bu ona utanç gibi gelir. Yedi duyguyu pek beklemez, yeni bir planla üstünü örter. Hangisi sana tanıdıksa, oradan başla.