Mã và Enneagram
ENTJ và Enneagram: ba ngọn nguồn của thói cầm trịch
Hội bạn nào cũng có một người được đẩy ra “chốt kèo”: chọn quán, định giờ, và nếu bạn là người ấy thì hẳn bạn cũng muốn chốt luôn con số Enneagram của mình. Có điều kết quả ENTJ không mang theo con số nào. Cùng một tầm nhìn xa và sự quyết đoán ấy có thể mọc từ ba ngọn nguồn chẳng giống nhau, và trang này đặt chúng cạnh nhau. Ngọn nguồn nào là của bạn thì lộ ra rõ nhất vào hôm có người khác giành lấy việc chốt.
01
Bốn chữ cái này nói gì
Người ENTJ là người mà mỗi dịp Tết đã lập sẵn lịch đi chúc Tết họ hàng theo từng ngày, kèm danh sách lì xì cho từng nhà. Họp lớp cấp ba sau mười năm, cả nhóm Zalo bàn ra tán vào suốt hai tuần, rồi chính họ đặt nhà hàng, thu tiền và giao ai lo hoa, ai lo quà cho thầy cô. Nói chuyện buôn bán online, họ không hỏi tháng này lãi bao nhiêu mà hỏi nên chiếm kênh nào trước khi đối thủ kịp vào, rồi phân luôn ai trực livestream, ai lo kho. Ngồi quán với đối tác, họ là người rút điện thoại ghi luôn ai làm gì, hạn ngày nào, trước khi bàn tiệc tàn.
Mã khó tách khỏi họ nhất khi đặt cạnh nhau là ENTP: cùng nhanh trí, cùng mê tranh luận, cùng sáng mắt khi nói chuyện tương lai. Chữ J phân đôi hai người. ENTP thích khoét thêm lỗ hổng trong phương án đã thống nhất, biết đâu tìm được cách chơi vui hơn; ENTJ gõ búa xong là sang ngay việc tiếp theo. Hạn chót cũng cho thấy khác biệt: ENTJ cắm ngày trước rồi chọn cách làm trong khung ấy, ENTP sẵn sàng lùi ngày cho tới khi ý hay hơn xuất hiện.
Tất cả mới là cách họ ra tay; còn bàn tay ấy muốn nắm chặt điều gì thì không chữ cái nào ghi lại.
02
Ba động cơ sau cùng một mã
Ba ví dụ trong chín: mã này có thể mọc lên từ bất kỳ loại nào
Không có đường ngược lại: nhìn mã không đoán được động cơ
Điểm lỏng: chữ cái mà động cơ này giữ kém chắc nhất
Người thách thức
Loại 8 chia vai và chốt hạn trước tất cả mọi người, vì không muốn rơi vào phía phải nghe lệnh. Luật lệ do chính tay mình đặt thì chẳng ai dùng nó trói được mình, và đó là chữ J của họ. Khi quyết, họ nhìn xem ai thực sự có sức và cái gì còn lại trong tay, đó là T. Tự mình ngồi vào bàn đàm phán then chốt thì cả ba đều có thể; loại 8 làm vậy vì để người khác ngồi là để người khác nói tiếng cuối. Chữ cái đứng kém vững nhất là N. Tâm trí họ bám vào chuyện hôm nay ai đang nắm cuộc chơi, tầm nhìn xa chỉ trụ được khi cơ nghiệp đủ lớn; được giao một phòng nhỏ, họ thành người xử lý tại chỗ và kết quả trượt về ESTJ.
Người tham vọng
Được mời về trường cũ nói chuyện với đàn em, loại 3 kể về con đường phía trước sao cho cả hội trường muốn đi theo, và khả năng khiến người khác tin vào một tương lai chưa tới ấy là N. Chia mục tiêu thành những chặng báo cáo được mỗi quý rồi đánh dấu từng mục là J, vì mỗi chặng là một thứ đưa được lên slide. Đi học thêm MBA buổi tối thì hai người kia cũng làm; loại 3 học vì tấm bằng là thứ nói thay mình trong những buổi gặp mặt. Chữ cái dễ lung lay nhất là T. Ở nơi mọi thứ đo bằng số, họ gác tình cảm sang bên được; chuyển sang bộ phận coi trọng việc chăm người, giọng họ mềm đi rất nhanh, trắc nghiệm bắt được F và trả về ENFJ.
Người nhiệt tình
Càng thấy nhiều ngả đường, loại 7 càng dễ thở, và dáng ENTJ ở họ mọc lên từ khoảng rộng ấy. Đi ngang một con phố đang đổi mặt, họ đoán được hai năm nữa quán nào sẽ mọc lên và nên chen vào từ đâu, đó là N. Thay vì ngồi nghĩ một mình, họ thích ném ý tưởng giữa một buổi cà phê đông người rồi kéo ai hào hứng nhất vào làm cùng, nên thành E. Mở thêm cửa hàng thứ hai khi cái đầu vừa có lãi thì ba người như nhau; loại 7 mở vì cửa hàng cũ đã hết mới. Chữ cái đi ngược mã là J. Lúc việc mới khởi động, còn nóng, lịch của họ chạy trơn tru; đến giai đoạn phải vận hành một chiến lược cũ nhiều năm liền, lòng họ trôi sang dự án khác, và lần làm lại trắc nghiệm có thể ra ENTP.
03
Cách nhận ra động cơ nào là của bạn
- Bên ngoài là cùng một hành vi
- Câu hỏi về điều người đó đang bảo vệ
- Động cơ của chính bạn, không phải chữ cái
Chốt trước trong cuộc họp, cầm sẵn kế hoạch, giao việc nhanh: cả ba đều vậy, nên ở chỗ làm không phân được. Khác biệt chỉ lộ ra lúc việc họ đang điều hành bị kéo khỏi tay.
Nhóm thiện nguyện đi miền Trung mùa lũ do bạn lập ra; năm nay một thành viên mới lên báo như người sáng lập, và mọi chuyến đi phải qua anh ta duyệt. Điều còn vướng lại trong bạn là quyền quyết đã tuột khỏi tay, hay việc người ngoài không còn biết ai dựng nên nhóm? Nếu điều trước nhói hơn, bạn gần loại 8; nếu điều sau, gần loại 3.
Một buổi thuyết trình hỏng trước hội đồng quản trị mà tuần sau cả ngành đã biết, và hợp đồng ràng buộc năm năm ở một nhà máy trong khu công nghiệp Bình Dương: phải gánh một thứ, thứ nào nặng hơn? Khó nuốt cú ngã trước mặt mọi người thì nghiêng về loại 3; năm năm không lối ra làm bạn nghẹt thở thì về loại 7.
Bà chị dâu lúc nào cũng dạy bạn nuôi con, tiêu tiền ra sao, và người bạn cứ hẹn cà phê cả chiều để “nói chuyện nghiêm túc” về những gì bạn từng làm sai: ai khó chịu đựng hơn? Muốn vặn lại ngay là loại 8; muốn lảng sang chuyện gì nhẹ nhàng cho nhanh là loại 7.
Câu hỏi thứ hai là chỗ ENTJ dễ trượt: họ trả lời bằng kế hoạch, “nếu có lợi cho lộ trình thăng tiến thì năm năm cũng được”. Đó là giọng của chữ J, không phải của động cơ. Nghe mình nói “hiệu quả”, “hợp lý” hay “đúng kế hoạch” thì hỏi lại câu ấy lần nữa và lắng nghe điều đến trước lý lẽ.
04
Điều chữ cái không nói
Một người hành động ra sao: phần này chữ cái thấy được
Những gì bốn chữ cái không chứa
- Mức độ phát triển
- Kiểu phụ theo bản năng
- Khi nặng gánh, bạn bị kéo về đâu
Giữa Enneagram và MBTI không có bảng tương ứng, và chúng tôi cũng không tự nghĩ ra một bảng như vậy: hai mô hình cắt con người theo những đường khác nhau. Các bảng lan truyền trên mạng đến từ quan sát chứ không từ đo lường, và giữa chúng cũng không khớp nhau. Những gì đã đo được chỉ đi một chiều, từ loại Enneagram đến từng chữ cái: biết loại thì đoán chữ cái chính xác hơn một chút. Trang này đọc theo chiều ngược lại, nơi chưa có phép đo nào, nên ba động cơ ở trên là ví dụ về cơ chế, không phải danh sách, và loại có thể là bất kỳ loại nào trong chín. Bị cuốn sâu, ENTJ ôm hết việc về mình vì không tin ai làm đúng, và nói với người nhà bằng đúng giọng giao việc ở công ty. Gánh nặng kéo dài thì hướng trượt đi theo đường nối của loại: loại 8 đẩy mọi người ra xa rồi thu mình im lặng, loại 3 ngồi trước lịch làm việc mà tay không nhúc nhích, loại 7 soi từng lỗi vặt của người khác. Kiểu phụ đổi nơi sức đẩy này lao tới: tự bảo tồn lao vào của để dành và nền nếp sống, xã hội vào chỗ đứng trong tổ chức, một-một vào cuộc ganh đua với một người cụ thể.
05
Câu hỏi thường gặp
Mình là ENTJ mà trắc nghiệm Enneagram ra loại 7. Bên nào sai?
Chưa chắc có bên nào sai. Chỗ vướng là chữ J: loại 7 có liên hệ đã đo được với P, chữ cái phía đối diện. J của bạn có thể đang được điều kiện đỡ: một vị trí buộc phải ra quyết định, một đội chịu làm nốt phần cuối, một chiến lược còn mới. Hãy nhìn lúc kế hoạch đã vào giai đoạn thực hiện được nửa năm: nếu lòng bạn bắt đầu hướng về dự án khác, hai kết quả không hề chỏi nhau.
Là con cả, mình quen lo liệu cho cả nhà. Đó là do chữ cái hay do loại?
Thói quen sắp xếp, phân việc cho em út và quyết thay bố mẹ là dáng của các chữ cái, và vai con cả càng nuôi nó lớn. Loại hiện ra ở chỗ bạn khó chịu nhất khi em út bắt đầu tự quyết: thấy mất tiếng nói trong nhà thì gần loại 8, thấy mình không còn là người cả họ khen thì gần loại 3, còn thấy nhẹ nhõm vì được rảnh tay đi làm việc khác thì gần loại 7.
Ai cũng bảo mình “thích làm sếp”. Vậy chắc mình là loại 8?
Chưa thể suy ra như vậy. Ở mã này, không loại nào đứng trước: dáng thủ lĩnh mà mọi người thấy có thể đến từ cả ba động cơ ngang nhau. Hãy xem lúc có người khác lên cầm trịch thay bạn: bạn bực vì mất quyền, vì thành quả sẽ không mang tên mình, hay vì mất khoảng tự do để thử cái mới? Câu trả lời đó nói nhiều hơn lời đoán của bạn bè.
Bạn bè hay nhờ mình phân xử mâu thuẫn. Điều đó nói gì về loại?
Được nhờ phân xử là nhờ các chữ cái: bạn nói thẳng, quyết nhanh và không ngại chốt. Loại nằm ở lý do bạn nhận lời. Nếu vì không muốn chuyện của nhóm do người khác định đoạt, bạn gần loại 8. Nếu vì thích được xem là người đáng tin nhất hội, gần loại 3. Nếu vì muốn dẹp nhanh cái không khí nặng nề để cả nhóm còn đi chơi tiếp, gần loại 7.
Tìm loại, cánh và mức độ của bạn
Trắc nghiệm 108 câu, có kết quả ngay
Tìm loại, cánh và mức độ của bạn