Mã và Enneagram
ESTJ và Enneagram: ba người, một bảng chia việc
Người nhớ hạn chót của cả phòng, người chia việc xong khi đồng nghiệp còn đang pha cà phê: nếu đó là bạn, kết quả ESTJ chẳng có gì bất ngờ. Giờ bạn muốn biết Enneagram nói gì. Trang này sẽ không trao cho bạn một con số. Nó đặt cạnh nhau ba người cùng bảng chia việc, cùng lời nói thẳng, cùng danh sách gạch xong trước chiều thứ Sáu, mà lý do bên trong của họ chẳng dính gì tới nhau.
01
Bốn chữ cái này nói gì
Sáng thứ Hai, buổi giao ban chưa tan thì người ESTJ đã có bảng chia việc: việc gì, ai làm, hạn ngày nào, ghi rõ trong nhóm Zalo của phòng. Suốt tuần, họ dò từng đầu việc theo lịch, chọn cách làm đã chạy tốt quý trước hơn là một cách hay hơn trên giấy, và góp ý thẳng từ lúc sai sót còn nhỏ, không rào đón. Tranh luận được chốt bằng số liệu và quy định, không bằng tâm trạng của ai. Một việc còn treo làm họ bứt rứt hơn một quyết định chưa khéo, nên chuyện chưa ngã ngũ hôm thứ Năm sẽ thành quyết định trong ngày thứ Sáu, dù dữ liệu mới có một nửa.
Mã hay bị đem ra so nhất là ESTP: cũng nhanh nhảu, cũng thực tế, cũng thẳng như ruột ngựa. Hai mã tách nhau ở chữ cái cuối. ESTJ tới cuộc họp với kế hoạch in sẵn và bám nó tới cùng; ESTP tới tay không, đọc tình hình tại chỗ và đổi hướng giữa chừng khi thấy có cửa tốt hơn. Hạn chót với ESTJ là một lời hứa, với ESTP là một con số còn mặc cả được.
Có điều, bảng chia việc nào cũng thiếu một cột: người lập nó cần chừng ấy trật tự để giữ lấy cái gì.
02
Ba động cơ sau cùng một mã
Ba ví dụ trong chín: mã này có thể mọc lên từ bất kỳ loại nào
Không có đường ngược lại: nhìn mã không đoán được động cơ
Điểm lỏng: chữ cái mà động cơ này giữ kém chắc nhất
Người thách thức
Không ai được đặt tay lên vô lăng của mình: loại 8 sống theo điều đó, và trong ESTJ nó lộ ra ở chỗ ai cầm chương trình họp. Họ đứng lên cạnh bảng trước tiên, giao việc thành tiếng khi người khác chưa kịp mở lời, và bảng hỏi đọc hành vi ấy là E. Tin xấu được nói ngay, cân theo cái gì chạy được, vì với họ nói giảm nói tránh là lùi một bước, nên ra T. Ai trong ba người cũng có thể giành lấy một cuộc họp, nhưng loại 8 không canh đồng hồ hay công trạng, họ canh cái vô lăng. Lỏng nhất ở đây là J: trật tự là dụng cụ trong tay họ, còn giá trị thì nằm chỗ khác. Kế hoạch của chính mình họ giữ rất chặt, quy định từ trên ép xuống thì họ phá đầu tiên, và ở vai cấp dưới họ ngả sang P.
Người tham vọng
Làm xong mà không ai thấy thì có tính là xong không? Với loại 3 gần như không, và cả dáng ESTJ của họ được dựng quanh câu trả lời ấy. Việc làm ở chỗ ai cũng thấy, tiến độ được báo trong cuộc họp đầu tuần, còn hạn chót đáng giữ vì một đầu việc đã đóng thì đem ra trình được: thế là E và J hiện lên. Loại 3 góp ý gắt với đồng nghiệp chẳng kém loại 8 hay loại 5, nhưng vì phần yếu của dự án rồi sẽ mang tên mình. T ở họ bám kém nhất. Gác cảm xúc để quyết theo hiệu quả thì dễ, chừng nào nơi làm còn chấm điểm bằng con số. Chuyển sang nơi người ta quý sự ấm áp, chỉ vài tuần là loại 3 đổi giọng, và T rời đi cùng chỗ làm cũ: giữ chữ cái ấy là bảng điểm, động cơ chưa bao giờ giữ nó.
Người lý trí
Ở loại 5, thứ được canh trong bốn chữ cái này là một kho thời gian và sức lực không được rò sang yêu cầu của người khác. Lịch cố định và cuộc họp có giờ kết thúc rõ ràng dựng thành hàng rào chắn cái bất ngờ, và J đứng trên hàng rào đó. Họ quyết bằng lý lẽ, để chuyện riêng ngoài cửa, và T là chữ cái vững nhất của họ. Gặp một đề nghị ngoài kế hoạch, người nào trong ba cũng có thể lắc đầu, nhưng cái lắc đầu của loại 5 báo rằng dự trữ của tuần đã xếp chỗ hết. Kém chắc nhất là E, và chức vụ giữ nó hộ: một công việc mà tiếp xúc chạy theo thời khóa biểu. Loại 5 chủ trì cuộc họp có chương trình rất vững, xong thì về hồi sức một mình, còn ra khỏi vai trò thì trượt về I.
03
Cách nhận ra động cơ nào là của bạn
- Bên ngoài là cùng một hành vi
- Câu hỏi về điều người đó đang bảo vệ
- Động cơ của chính bạn, không phải chữ cái
Ở ESTJ, ba người này trùng nhau đúng ở những gì dễ thấy nhất: bảng chia việc, lời nói thẳng, đầu việc đóng lại đúng hạn. Nhìn cách họ làm thì không tách nổi. Phải hỏi xem trật tự ấy được dựng lên để giữ cái gì.
Cuối năm phòng bạn được khen trước toàn công ty, nhưng người lên nhận là trưởng phòng mới, người vừa đổi hết cách làm bạn gây dựng. Điều gì làm bạn ấm ức lâu hơn: tên mình không được xướng lên, hay từ nay việc của mình phải chạy theo cách người khác định? Cái tên bị bỏ qua chạm vào loại 3. Cách làm bị giành mất chạm vào loại 8, với họ đó là bị cướp tay lái.
Một người quen rủ bạn làm chung một dự án bên ngoài: có tiếng, có dịp xuất hiện, nhưng ngốn trọn các buổi tối trong ba tháng. Bạn cân điều gì trước khi trả lời: cơ hội để nhiều người biết tới mình, hay những buổi tối vẫn còn là của mình? Cơ hội được biết tới nghiêng về loại 3. Buổi tối nguyên vẹn nghiêng về loại 5.
Sếp mới yêu cầu mọi quyết định của bạn phải qua tay sếp duyệt trước. Chỗ nào làm bạn khó chịu hơn: phải xin phép cho việc vốn do mình định, hay đống thủ tục sẽ nuốt mất quỹ giờ bạn để dành? Xin phép là chỗ đau của loại 8, quỹ giờ bị nuốt là chỗ đau của loại 5.
Cũng có thể cả ba cảnh đều trượt qua bạn, và điều đó không có nghĩa bạn đọc sai. Ba người trên trang này chỉ minh họa việc một mã lớn lên từ ba gốc khác nhau; gốc của bạn có thể là bất kỳ loại nào trong chín.
04
Điều chữ cái không nói
Một người hành động ra sao: phần này chữ cái thấy được
Những gì bốn chữ cái không chứa
- Mức độ phát triển
- Kiểu phụ theo bản năng
- Khi nặng gánh, bạn bị kéo về đâu
Giữa Enneagram và MBTI không có bảng tương ứng, và chúng tôi cũng không tự nghĩ ra một bảng như vậy: hai mô hình cắt con người theo những đường khác nhau. Các bảng lan truyền trên mạng đến từ quan sát chứ không từ đo lường, và giữa chúng cũng không khớp nhau. Những gì đã đo được chỉ đi một chiều, từ loại Enneagram đến từng chữ cái: biết loại thì đoán chữ cái chính xác hơn một chút. Trang này đọc theo chiều ngược lại, nơi chưa có phép đo nào, nên ba động cơ ở trên là ví dụ về cơ chế, không phải danh sách, và loại có thể là bất kỳ loại nào trong chín. Lúc bị cuốn xuống thấp, cùng một ESTJ biến bảng chia việc thành hàng rào, áp luật không chừa ai và thôi nghe phản đối; lúc vững, chính người ấy biết khi nào nên nới luật cho người đang gặp khó. Bốn chữ cái ghi cả hai bức tranh bằng cùng một mã. Kiểu phụ quyết định trật tự hướng về đâu: về nhà cửa và tiền bạc, về chỗ đứng trong tập thể, hay về một người thân duy nhất. Dưới sức ép kéo dài, mỗi loại trượt theo đường nối riêng: loại 8 im bặt và rút vào trong, loại 3 chùng xuống và để việc trôi, loại 5 ôm cả chục chủ đề mới, xong không cái nào.
05
Câu hỏi thường gặp
Là ESTJ mà kết quả Enneagram lại ra loại 5: trắc nghiệm có nhầm không?
Chưa chắc là nhầm. Chữ E có thể do công việc giữ hộ: họp có chương trình, gặp khách theo lịch, một vai trò buộc phải lên tiếng. Thử nhớ kỳ nghỉ Tết vừa rồi, lúc không ai giao việc: bạn đi hết lượt họ hàng, bạn cũ, hay đóng cửa đọc sách và thấy thế mới là nghỉ? Nếu là cảnh thứ hai, loại 5 không hề cãi nhau với mã ESTJ của bạn.
Mình thấy mình giống cả loại 8 lẫn loại 3. Làm sao chọn?
Hãy nhớ về một lần hỏng việc, đừng nhớ lần thắng. Khi dự án suôn sẻ, muốn cầm lái và muốn được ghi nhận trông y như nhau. Lúc đổ vỡ thì khác: loại 8 cay vì người khác đã quyết thay mình, loại 3 xót vì thất bại ấy sẽ bị nhìn thấy và nhớ kèm tên mình. Cái nào còn nhức lâu hơn, bạn nghiêng về phía đó.
ESTJ nên trả lời trắc nghiệm thế nào để khỏi tả luôn chức vụ của mình?
Trả lời về con người bạn khi ra khỏi vai trò. Những câu về kiểm soát, hạn chót và nói thẳng, ESTJ nhận ra ngay trong công việc, nên câu trả lời dễ thành bản mô tả vị trí đang ngồi. Hãy hình dung một tuần không có nghĩa vụ nào: bạn sắp xếp cái gì trước, gọi cho ai, từ chối điều gì. Loại Enneagram hiện ra ở chỗ không ai đặt hàng trật tự.
Lên làm quản lý, kết quả ESTJ của mình rõ hơn hẳn. Đó là do loại?
Nhiều phần là do ghế ngồi. Vai quản lý tự nó đòi giao việc, giữ hạn và nói thẳng, và bảng hỏi MBTI ghi lại đúng điều đó. Loại Enneagram không đổi theo quyết định bổ nhiệm: động cơ khiến bạn giữ trật tự trước khi lên chức vẫn là động cơ ấy. Hãy xem hồi chưa ai giao cho bạn quyền điều hành, bạn đã làm gì với kế hoạch và với người.
Tìm loại, cánh và mức độ của bạn
Trắc nghiệm 108 câu, có kết quả ngay
Tìm loại, cánh và mức độ của bạn