Mã và Enneagram
ESFJ trong Enneagram: cùng lo cỗ, mỗi người một cớ
Cỗ Tết nhà bạn năm nào cũng do bạn lo, và trắc nghiệm MBTI gọi đúng tên thói quen ấy: ESFJ. Còn Enneagram thì sao, con số nào nằm dưới mâm cơm chu đáo đó? Trang này không đoán hộ. Ở đây có ba người lo cỗ khéo như nhau: một người vì sợ cảnh lục đục, một người vì muốn công sức được thấy, một người vì cần những nếp nhà không bị gãy. Điều bạn nhận ra ở chính mình sẽ nặng hơn mọi bảng tra.
01
Bốn chữ cái này nói gì
Đám giỗ ông nội còn ba tuần nữa, người ESFJ đã gọi điện cho từng nhà: ai về được, ai ăn chay ngày rằm, bác nào không nên ngồi chung mâm với chú nào. Hôm giỗ, họ đón khách ngay cổng, gọi đúng tên từng người, hỏi thăm đứa cháu mới vào lớp một và cái chân đau của bà cụ hàng xóm, và chỉ một phút là thấy ai đang đứng lẻ loi ở góc sân. Họ nói chuyện dễ, và câu chuyện xoay quanh người với việc hơn là quanh ý tưởng. Hẹn là giữ: ngày đã định thì cuộc gặp sẽ diễn ra, còn ai hủy vào phút chót thì họ để bụng. Quyết định được cân theo chuyện nó rơi xuống đầu ai, và giúp đỡ luôn cụ thể: chở ra bến xe, mang sang nồi cháo, giữ hộ chìa khóa nhà.
Mã dễ lẫn với họ nhất là ISFJ: cũng chu đáo, cũng nhớ ngày, cũng giữ nếp. Chỗ khác nằm ở chữ cái đầu. ESFJ đứng giữa sân mà điều phối, gọi to cho mọi người vào mâm; ISFJ ở dưới bếp rửa bát và dọn dẹp, lo y như vậy mà gần như không ai thấy. Tối về, ESFJ còn hào hứng kể lại cả buổi, ISFJ thì cần một góc yên để lấy lại sức.
Nét nào kể trên cũng chưa cho biết một người lo cho cả họ như thế là để giữ điều gì.
02
Ba động cơ sau cùng một mã
Ba ví dụ trong chín: mã này có thể mọc lên từ bất kỳ loại nào
Không có đường ngược lại: nhìn mã không đoán được động cơ
Điểm lỏng: chữ cái mà động cơ này giữ kém chắc nhất
Người ôn hòa
Chỉ cần bàn tiệc gợn lên chút căng thẳng là loại 9 đã rót thêm trà và kéo câu chuyện sang con mèo nhà hàng xóm. Thứ họ giữ là sự êm chung, và cách giữ là hòa vào đám đông: mọi người đi đâu thì đi đó, không khí buổi tối thế nào thì theo thế ấy, nên hiện ra E; còn quyết định thì chọn cách không làm ai phật lòng, và đó là F. ESFJ nào cũng nhớ ngày giỗ trong họ, nhưng với loại 9, quên một ngày giỗ là để lại một vết nứt nhỏ trên sự yên ấm của cả nhà. Chữ cái chông chênh nhất ở họ là J. Trật tự của loại 9 là đồ đi mượn, mượn từ lịch của gia đình và kế hoạch của người khác; ra ở riêng một mình, nếp sinh hoạt tự giãn ra, và câu trả lời trên bảng hỏi trôi sang P.
Người tham vọng
Loại 3 đo một bữa tiệc bằng một cây thước duy nhất: khách về có khen hay không. Thứ họ bảo vệ là quyền được thấy mình có giá, và tiệc tùng là nơi cái giá ấy lộ ra trước mặt mọi người: chính họ là người đứng ra lo liệu, giữa đông người, nên thành E, đúng giờ và đúng kế hoạch, nên thành J. Nán lại rửa bát sau khi khách về thì ESFJ nào cũng có thể làm; loại 3 nán lại vì một buổi tối hoàn hảo cũng phải khép lại hoàn hảo. F ở họ là chữ cái đáng ngờ. Sự ấm áp là thứ tiền mà đám khách này trả, nên loại 3 trả lại bằng ấm áp; sang một nhóm làm việc chỉ trọng con số, họ quyết theo con số, và trên bảng hỏi T sẽ lấn lên.
Người trung thành
Cái gì đã qua thử thách thì loại 6 bám vào: bữa cơm chủ nhật đúng giờ ấy, phòng nha cả nhà đã quen mười năm, lề lối của nhóm mình. Tiền lệ nặng ký hơn lời hứa, đó là S; đã hẹn thì phải chốt lại và phải giữ, đó là J. Ai hủy bữa tối trước giờ hẹn một tiếng cũng làm ESFJ buồn, nhưng loại 6 nghe ra nhiều hơn: cái hẹn này gãy được thì cái hẹn nào sẽ gãy tiếp. Chữ cái chống lại họ là E, vì liên hệ đo được ở loại 6 kéo về phía I. Sự cởi mở của họ là sự thoải mái giữa người quen; vào một căn phòng toàn người lạ, họ im lặng quan sát, và bài trắc nghiệm làm sau khi chuyển đến một thành phố mới có thể trả về I.
03
Cách nhận ra động cơ nào là của bạn
- Bên ngoài là cùng một hành vi
- Câu hỏi về điều người đó đang bảo vệ
- Động cơ của chính bạn, không phải chữ cái
Ở ESFJ, ba động cơ gặp nhau ngay trên mâm cỗ: cùng chu đáo, cùng nhớ ngày, cùng là người cuối cùng rời bếp. Hỏi ai có thích lo cho mọi người không thì cả ba cùng gật.
Đám cưới em họ do bạn lo trọn, suôn sẻ không một gợn, nhưng tàn tiệc chẳng ai nhắc tới công bạn. Về nhà, bạn thấy nhẹ nhõm vì mọi chuyện êm xuôi, hay thấy hụt như thể cả tháng qua không được tính? Nhẹ nhõm gần loại 9, với họ một buổi êm là đích đến. Thấy hụt gần loại 3: công sức không ai thấy thì câu hỏi mình có giá hay không vẫn còn bỏ ngỏ.
Một công ty ở Sài Gòn mời bạn một vị trí nổi bật, ai cũng sẽ biết tên; nhận lời thì phải rời Hà Nội, rời nhóm bạn và họ hàng lâu năm. Mất cái gì thì khó chịu hơn: dịp để được nhìn thấy, hay những người bạn biết chắc là tin được? Mất dịp nặng hơn với loại 3, mất người quen nặng hơn với loại 6.
Năm nay cả nhà bàn nhau bỏ chuyến về quê ăn Tết bạn lo suốt mười năm. Điều gì trồi lên trước: mong sao đừng ai vì thế mà giận nhau, hay nỗi bất an rằng cái nếp cả nhà đứng trên đó đang lung lay? Mong đừng ai giận là nỗi lo của loại 9, nếp nhà lung lay là nỗi lo của loại 6.
Bẫy của ESFJ nằm ở câu hỏi thứ hai. Câu “mình đi rồi mọi người xoay xở sao” nghe như một động cơ, nhưng đó là F và J đang lên tiếng, thói quen gánh phần cho người nhà. Nhận ra nó qua chủ ngữ: trong câu trả lời đứng “mọi người”, còn câu hỏi hỏi về thứ chính bạn sẽ mất.
04
Điều chữ cái không nói
Một người hành động ra sao: phần này chữ cái thấy được
Những gì bốn chữ cái không chứa
- Mức độ phát triển
- Kiểu phụ theo bản năng
- Khi nặng gánh, bạn bị kéo về đâu
Giữa Enneagram và MBTI không có bảng tương ứng, và chúng tôi cũng không tự nghĩ ra một bảng như vậy: hai mô hình cắt con người theo những đường khác nhau. Các bảng lan truyền trên mạng đến từ quan sát chứ không từ đo lường, và giữa chúng cũng không khớp nhau. Những gì đã đo được chỉ đi một chiều, từ loại Enneagram đến từng chữ cái: biết loại thì đoán chữ cái chính xác hơn một chút. Trang này đọc theo chiều ngược lại, nơi chưa có phép đo nào, nên ba động cơ ở trên là ví dụ về cơ chế, không phải danh sách, và loại có thể là bất kỳ loại nào trong chín. Khi bị cuốn xuống, ESFJ biến trí nhớ về ngày giỗ, ngày sinh của người khác thành một cuốn sổ nợ: ai đã nhớ tới ngày của mình, ai quên, cuộc gọi lỡ nào cũng ghi sổ. Lúc vững, trí nhớ ấy là món quà, mà mã vẫn y nguyên. Bản năng quyết định mối lo chính đổ về đâu: về nhà cửa, của để dành, về một người thân, hay về chỗ đứng trong nhóm của mình, điều bốn chữ cái không lộ ra. Dưới sức ép, một ESFJ đọc lại từng tin nhắn tìm ý ngầm, người khác bỏ hết, nằm dài trên ghế, người thứ ba lao vào làm mọi thứ cùng lúc, và mã của cả ba không xê dịch.
05
Câu hỏi thường gặp
ESFJ mà trắc nghiệm Enneagram ra loại 6: kết quả có lệch không?
Khớp hơn bạn tưởng. Liên hệ đo được ở loại 6 nghiêng về I, còn chữ E của bạn có thể chỉ là sự thoải mái giữa người nhà: họ hàng, nhóm bạn cấp ba, hàng xóm lâu năm. Nhớ lại lần bạn dự một đám cưới mà không quen ai ngoài cô dâu. Nếu bạn ngồi im, quan sát, và chỉ cởi mở khi có người quen giới thiệu, loại 6 đứng vững, còn E thuộc về vòng người thân của bạn.
Được gọi là linh hồn buổi tiệc, mà tan tiệc là kiệt sức. Mình có thật là E?
E nói về hướng sự chú ý của bạn, chứ không hứa sức lực vô tận. Lo tiệc kiểu ESFJ là cùng lúc để mắt tới từng cái bát, từng khuôn mặt, từng khoảng lặng, và ai làm vậy cũng mệt. Riêng cơn mệt không nói gì nhiều về loại Enneagram. Buổi tối sau tiệc nói nhiều hơn: bạn nghỉ được ngay, hay nằm tua lại chỗ nào chưa ổn, hay nhắn hỏi từng người đã về tới nhà chưa.
Mình rất để tâm người khác nghĩ gì về mình. Điều đó chỉ về loại nào?
Đọc được không khí trong phòng vốn nằm trong mã: F cùng E bắt rất nhanh cái gật đầu, cái nhíu mày. Enneagram hỏi tiếp: bạn để tâm về chuyện gì. Sợ nhất cảnh người quanh mình xích mích thì đó là một hướng; sợ công sức không ai thấy là hướng khác; sợ lệch nhịp với nhóm của mình là hướng thứ ba. Đem so với trang từng loại là cái nguyên nhân, không phải nỗi bận tâm.
Người nhà chê mình ngày lễ nào cũng muốn nắm hết. Đó là chữ cái hay là loại?
Thói quen đứng ra lo là của E và J: phải có người chốt ngày và đặt bàn. Còn nó đã thành kiểm soát hay chưa là chuyện trạng thái, không phải chuyện loại. Hãy xem chuyện gì xảy ra lúc tiệc trật kế hoạch. Nếu bạn buông được và vẫn vui, kế hoạch đang phục vụ con người; nếu chỗ lệch nào cũng như nhắm vào mình, gánh nặng đã lớn lên, và đó là chuyện mức độ chứ không phải chữ cái.
Tìm loại, cánh và mức độ của bạn
Trắc nghiệm 108 câu, có kết quả ngay
Tìm loại, cánh và mức độ của bạn