Mã và Enneagram
ENFJ và Enneagram: người kéo cả nhóm đi lên vì đâu
Hồi đi học bạn làm lớp trưởng mấy năm liền, giờ đi làm, nhân viên mới nào vào phòng cũng được giao cho bạn “kèm”. Kết quả ENFJ nghe trúng đến lạ, và giờ bạn muốn Enneagram gọi tên nốt con số. Trang này không đưa con số; nó bày ra ba động cơ có thể cùng sinh ra một người như bạn. Người ngoài nhìn vào chỉ thấy một lớp trưởng tận tụy, còn mỗi người trong ba ấy tận tụy vì một lẽ riêng.
01
Bốn chữ cái này nói gì
Người ENFJ là người mà đồng nghiệp tìm đến trước kỳ đánh giá cuối năm, để nghe một câu “em làm được mà” rồi mới vào phòng sếp. Mùa hè xanh ở trường, họ chia đội, xếp lịch, rồi tối nào cũng đi một vòng xem có bạn tân sinh viên nào đang nhớ nhà. Họ góp ý thẳng nhưng khéo, người nghe vẫn thấy mình được tin. Khi bốn chữ cái đi cùng nhau, có một dấu hiệu riêng: một nhóm bạn đi chơi qua tay họ sẽ thành một hội có tên, có lịch gặp và có lý do để còn gặp lại.
Đặt cạnh ESFJ, nhìn từ xa gần như không tách được: cũng ấm áp, cũng lo toan, cũng nhớ mặt nhớ tên. Chỗ khác nằm ở S và N. ESFJ lo cái đang có: hỏi han ai vừa ốm dậy, ai mới sinh con, bữa liên hoan có đúng nếp mọi năm. ENFJ nói về cái sắp tới: chuyện trà đá cũng rẽ sang “sang năm em định làm gì”. ESFJ giữ nguyên buổi tất niên như năm ngoái cho yên lòng mọi người; ENFJ sẵn sàng đổi nó thành một chuyến làm thiện nguyện ở vùng lũ, để cả nhóm nhớ vì sao mình gắn bó.
Chừng ấy nét cho thấy họ đối đãi với người và với thời gian ra sao, nhưng chưa hé ra họ bỏ công như vậy để đổi lấy điều gì.
02
Ba động cơ sau cùng một mã
Ba ví dụ trong chín: mã này có thể mọc lên từ bất kỳ loại nào
Không có đường ngược lại: nhìn mã không đoán được động cơ
Điểm lỏng: chữ cái mà động cơ này giữ kém chắc nhất
Người cầu toàn
Chuyện gì làm chưa đúng, loại 1 không để yên được, kể cả khi chuyện ấy là một con người. Kèm thực tập sinh, họ không chấm theo sức hiện tại mà theo mức người ấy lẽ ra phải chạm tới; con mắt thấy trước cái mức ấy là chữ N. Hạn đã hứa thì giữ, với mình và với người, kế hoạch kèm cặp đã viết ra thì đi đến cùng: đó là chữ J. Nhận làm trưởng ban hội thao công ty thì ai trong ba người cũng có thể, nhưng loại 1 nhận vì không chịu nổi cảnh mọi thứ lộn xộn. Chữ E ở loại 1 đứng không vững nhất: còn chức vụ thì họ đứng trước đám đông, hết nhiệm kỳ là rút về, Tết cũng chỉ đi chúc những nhà bắt buộc phải tới.
Người giúp đỡ
Nhà ai có việc, dù là đám cưới hay đám hiếu, loại 2 đã xắn tay áo từ chiều hôm trước. Điều họ giữ là chỗ đứng của mình trong đời sống của người khác. Vì chỗ đứng ấy mà họ quen khắp cơ quan, khắp xóm, đó là chữ E; quyết việc gì cũng cân trước xem người kia nghe có dễ chịu không, đó là chữ F. Đứng ra quyên góp khi đồng nghiệp có tang thì ba người đều có thể, nhưng loại 2 lặng lẽ mong gia đình ấy nhớ ai là người đến đầu tiên. Chữ J ở loại 2 dễ rã nhất: lớp tiếng Anh buổi tối cứ nhường chỗ cho việc của người khác, và đến tháng chẳng ai nhờ gì thì chính ngày của họ lại chẳng biết bắt đầu từ đâu.
Người nhiệt tình
Sống mãi một nếp, ngày nào cũng như ngày nào, loại 7 chịu không nổi. Em họ vừa trượt đại học, họ đã kịp bày ra ba lối: học nghề, sang Nhật du học, mở tiệm bán hàng online; thấy tương lai người khác rẽ được nhiều ngả là chữ N. Đi đâu cũng làm quen, quán cà phê quen nào cũng có người gọi tên, vì thêm một người là thêm một hướng để đi: đó là chữ E. Đứng ra tổ chức một buổi workshop mới cho cả phòng thì ba người đều có thể, nhưng loại 7 làm để cả phòng, và chính mình, thoát khỏi một quý toàn báo cáo. Chữ J ở loại 7 lung lay: kế hoạch được chăm chút khi còn mới, nhưng khi giữ nó nghĩa là bỏ lỡ một dự án thú vị hơn vừa mở ra, hạn chót bắt đầu trôi.
03
Cách nhận ra động cơ nào là của bạn
- Bên ngoài là cùng một hành vi
- Câu hỏi về điều người đó đang bảo vệ
- Động cơ của chính bạn, không phải chữ cái
Gom người lại, thấy ai bị bỏ rơi, kéo cả nhóm về phía tốt hơn: ENFJ nào trong ba cũng vậy, và bốn chữ cái ở cả ba đều thật.
Bạn lo trọn buổi tất niên của phòng. Mọi người vui, nhưng nhà hàng thiếu một bàn, phần bốc thăm bị quên, và không ai cảm ơn bạn. Sáng hôm sau, trên đường chạy xe máy đi làm, điều gì cứ quanh quẩn trong đầu bạn? Hai chỗ sơ suất và lẽ ra phải xếp thế nào thì gần loại 1; sự im lặng của mọi người thì gần loại 2.
Sau một tuần chạy deadline, tối Chủ nhật bạn muốn làm gì trước: nấu nồi cháo mang vào viện cho người bạn đang ốm, hay phác kế hoạch cho một dự án phụ vừa nảy ra? Cái trước là loại 2 đi tìm chỗ mình được cần, cái sau là loại 7 đi tìm lối ra.
Khi cãi nhau với bố mẹ đến mức cả nhà im lặng, điều bạn nhất định không buông là gì: làm việc đã nhận cho đến nơi đến chốn theo chuẩn của mình, hay giữ cho mình đường lui, không để một suất biên chế trói cả đời? Loại 1 không nhường cái chuẩn; loại 7 không nhường đường lui, và thà lặng lẽ đổi kế hoạch còn hơn cãi tiếp.
Nếu ở câu đầu bạn buột miệng “miễn mọi người vui là được”, hãy khoan chấm điểm: đó là E và F trả lời, chưa phải động cơ, và câu trả lời sẽ tự trượt về loại 2. Thử hình dung một đồng nghiệp khác lo buổi tất niên ấy ấm áp y như bạn. Nếu bạn thấy nhẹ người, loại 2 ở khá xa; nếu hơi gợn vì người đứng ra không phải là mình, hãy nhìn kỹ vào đó.
04
Điều chữ cái không nói
Một người hành động ra sao: phần này chữ cái thấy được
Những gì bốn chữ cái không chứa
- Mức độ phát triển
- Kiểu phụ theo bản năng
- Khi nặng gánh, bạn bị kéo về đâu
Giữa Enneagram và MBTI không có bảng tương ứng, và chúng tôi cũng không tự nghĩ ra một bảng như vậy: hai mô hình cắt con người theo những đường khác nhau. Các bảng lan truyền trên mạng đến từ quan sát chứ không từ đo lường, và giữa chúng cũng không khớp nhau. Những gì đã đo được chỉ đi một chiều, từ loại Enneagram đến từng chữ cái: biết loại thì đoán chữ cái chính xác hơn một chút. Trang này đọc theo chiều ngược lại, nơi chưa có phép đo nào, nên ba động cơ ở trên là ví dụ về cơ chế, không phải danh sách, và loại có thể là bất kỳ loại nào trong chín. Ở tầng thấp, sự tận tâm của ENFJ thành sắp đặt: họ nhắn tin nhắc việc cho người khác lúc nửa đêm, và ai tự chọn đường riêng bỗng thấy mình bị lờ đi trong nhóm Zalo. Khi vững, cũng người ấy mừng thật lòng khi đứa em mình kèm chọn một ngả mình chưa từng nghĩ tới. Áp lực kéo dài thì mỗi loại trượt theo đường nối riêng: loại 1 chìm vào nỗi buồn, loại 2 thành gay gắt và kể công, loại 7 bắt bẻ từng lỗi nhỏ của người quanh mình. Sự tận tâm ấy đổ về bữa cơm gia đình, về cộng đồng hay về một người duy nhất thì tùy kiểu phụ bản năng.
05
Câu hỏi thường gặp
Mình là ENFJ mà trắc nghiệm Enneagram ra loại 1. Có lạ không?
Không lạ, nhưng nên xem lại chữ E. Sự sôi nổi của loại 1 có khi được vai trò chống đỡ: phải có ai dẫn dắt cho đúng, nên bạn đứng ra. Hãy nhìn mình ở nơi không có chức gì, như buổi đầu đến một câu lạc bộ cầu lông toàn người lạ. Nếu ở đó bạn chỉ muốn ngồi yên và thầm ghi chỗ nào tổ chức chưa ổn, thì chữ E đến từ vai trò, còn động cơ đến từ loại 1, và hai kết quả không cãi nhau.
Cả nhà bảo việc gì mình cũng lo thay. Đó là do chữ cái hay do loại?
Thói lo thay là E, F và J cùng làm: thấy khó khăn của người khác và không nhịn được việc sắp xếp giúp, cả ba động cơ đều vậy. Loại lộ ra khi người nhà không nghe bạn. Bực vì việc lẽ ra làm đúng được thì gần loại 1; tủi vì thấy mình thừa thì gần loại 2; quay sang lo một chuyện mới lạ khác ngay thì giống loại 7 hơn.
Bạn bè cưới ai cũng nhờ mình làm MC, và mình không biết từ chối. Vì sao?
Được nhờ đứng trước đám đông và giữ nhịp cho cả hội trường là nhờ E và F, nên ba động cơ đều được nhờ như nhau. Khác ở chỗ vì sao không từ chối. Thấy việc đã nhận thì phải làm cho tròn thì gần loại 1; sợ lần sau người ta không nghĩ tới mình nữa thì gần loại 2; thấy mỗi đám cưới là một trải nghiệm mới thì nghiêng về loại 7.
ENFJ có hợp làm giáo viên không, hay tùy loại Enneagram?
Bốn chữ cái cho biết bạn thấy dễ chịu với kiểu việc nào: đứng lớp, dìu người khác lớn lên, có lịch rõ ràng, nghề giáo hợp với chừng ấy. Loại Enneagram cho biết điều gì sẽ bào mòn bạn trong nghề. Lớp mãi không đạt chuẩn làm loại 1 kiệt sức; học trò ra trường rồi chẳng ai nhớ làm loại 2 chạnh lòng; giáo án năm nào cũng như năm nào làm loại 7 ngột ngạt.
Tìm loại, cánh và mức độ của bạn
Trắc nghiệm 108 câu, có kết quả ngay
Tìm loại, cánh và mức độ của bạn