Kóðinn og enneagramið
ESTJ og enneagram: sama skipulag, ólíkar rætur
Spurningin sem þú komst með er einföld: hvaða tala enneagramsins á heima með ESTJ? Svarið er ekki jafn einfalt, og þessi síða býr það ekki til. Hér standa þrjár manneskjur hlið við hlið, allar með þétt dagatal, beinskeytt orð og verkefnalista sem er tæmdur á föstudegi, en ástæðurnar að baki eiga ekkert sameiginlegt. Stafirnir segja hvað gerist á mánudagsmorgni. Hvers vegna það gerist er annað mál, og það mál er þitt.
01
Hvað stafirnir fjórir segja
Í nefndinni sem heldur þorrablótið er það ESTJ sem setur upp verkaskiptinguna, skrifar niður hver kemur með hvað og hringir í þann sem gleymdi að panta salinn. Ákvarðanir hvíla á því sem hefur reynst vel áður: kostnaðinum frá í fyrra, samningnum við veisluþjónustuna, reglunum sem stjórnin samþykkti. Hvernig einhverjum líður með ákvörðunina vegur minna en hvort hún stenst. Þegar eitthvað fer út af sporinu er það nefnt sama dag, hreint og beint, áður en það stækkar. Opið mál fer meira í taugarnar á ESTJ en röng ákvörðun, og því er ákveðið á fimmtudegi þótt gögnin séu þunn. Úr fjarlægð er auðvelt að rugla þessu saman við ESTP, sem tekur jafn hratt við stjórninni og stendur jafn fast á jörðinni. Munurinn liggur í einum staf og sést á því hvað verður um áætlunina þegar dagurinn er hafinn. ESTP breytir henni um leið og betra tækifæri birtist og nýtur þess að spila af fingrum fram; ESTJ klárar listann áður en nokkuð nýtt er tekið upp. Frestur er samningsatriði hjá ESTP, hjá ESTJ er hann loforð. Ekkert af þessu segir til um hvað knýr manneskjuna til að halda svona fast í röðina, því stafirnir lýsa vinnulaginu en ekki erindinu.
02
Þrjár hvatir að baki sama kóða
Þrjú dæmi af níu: slíkur kóði getur sprottið af hvaða týpu sem er
Engin leið til baka: kóðinn afhjúpar ekki hvötina
Óstöðugur stafur: sá sem situr lausast hjá þessari hvöt
Áskorandi
Í ESTJ sem sprettur af áttunni sést hvötin á því hver stýrir fundinum. Áttan boðar hann, stendur fyrst upp við töfluna og deilir út verkum upphátt áður en nokkur annar nær að taka rýmið, og slæmar fréttir flytur hún strax, metnar eftir því hvað virkar, því að milda þær væri að gefa eftir land. Þar eiga E og T rætur: hvort tveggja þjónar því að enginn annar ráði yfir hennar svæði. Hver hvatanna þriggja sem er getur tekið yfir fund, en áttan ver hvorki tímann né nafnið sitt, heldur umboðið. Veikast stendur J. Regla er áttunni verkfæri en ekki gildi: eigin áætlun heldur hún stíft, reglu sem kemur ofan frá brýtur hún fyrst allra, og í undirskipuðu hlutverki færist hún yfir í P.
Driffjöður
Þristurinn byggir sinn ESTJ utan um einfalda kröfu: það sem er gert þarf að sjást. Hann vinnur þar sem samstarfsfólkið sér til, segir frá árangri vikunnar á mánudagsfundinum, og E-ið kemur af því að áhorfenda er þörf. J heldur vegna þess að staðinn frestur er eitthvað sem hægt er að sýna. Harða gagnrýni gefur hann jafn hiklaust og áttan og fimman, en af annarri ástæðu: veikur hluti verkefnisins lendir á hans nafni. Verst heldur T. Að ákveða kalt eftir afköstum gengur vel meðan umhverfið telur í tölum. Lendi þristurinn á vinnustað þar sem hlýja er verðlaunuð, breytir hann framkomunni á fáeinum vikum og T fylgir ekki með: stafurinn kom frá staðnum, ekki frá hvötinni.
Athugandi
Forðinn er það sem fimman stendur vörð um: tími og orka sem mega ekki leka út í kröfur annarra. Hver fundur fær fastan lokatíma og vikan er skipulögð fyrirfram, og þannig verður J til. Hún ákveður eftir rökum og skilur hið persónulega eftir fyrir utan dyrnar, og T er traustasti stafur hennar. Staðfest staðreynd vegur þyngra en hugboð, því að endurvinna myndi éta af forðanum, og þannig heldur S. Óvæntri beiðni geta allar þrjár hvatirnar neitað, en hjá fimmunni merkir neiið að forði vikunnar sé þegar ráðstafaður. Lausast situr E, og það ber hlutverkið uppi: samskipti samkvæmt stundaskrá. Fundi stýrir hún af öryggi, jafnar sig ein á eftir, og utan hlutverksins leitar hún í I.
03
Hvernig þú greinir hver þeirra þriggja er þín
- Sama hegðun út á við
- Spurning um hvað manneskjan ver
- Þín eigin hvöt, ekki stafirnir
Á ESTJ renna hvatirnar þrjár saman þar sem auðveldast væri að greina þær: allar halda áætlun, tala hreint út og loka málum á tíma. Það sem skilur á milli er hvað röðin á að vernda.
Nýr yfirmaður fer yfir verkefnið þitt, hrósar því á starfsmannafundi en breytir lokaákvörðuninni án þess að spyrja þig. Hvort vegur þyngra, hrósið sem þú fékkst eða ákvörðunin sem var tekin af þér? Ef ákvörðunin situr í þér bendir það á áttuna. Ef hrósið nægir til að sætta þig við breytinguna er þristurinn nær.
Samstarfsmaður býðst til að kynna niðurstöðuna fyrir stjórninni í þinn stað. Er það greiði eða tap? Tap bendir á þristinn, því niðurstaða sem annar kynnir er ekki lengur hans. Greiði bendir á fimmuna, sem fær þar klukkutíma til baka.
Í sumarbústaðnum með vinum hefur einhver þegar skipulagt hverja stund helgarinnar. Hvað truflar meira: að annar skuli hafa sett dagskrána, eða að hvergi sé gert ráð fyrir stund í einrúmi? Það fyrra bendir á áttuna, það síðara á fimmuna.
Að þekkja sig örlítið í hverju svari, eða í engu þeirra, er fullkomlega eðlileg útkoma. Hvatirnar þrjár sýna hvernig sami kóði getur sprottið af ólíkum rótum, en tæmandi eru þær ekki: hvaða týpa sem er af þeim níu gæti verið þín. Það sem sker úr er hvötin, og hana prófar þú betur með prófi enneagramsins og týpusíðunum en með kóða sem munar einum staf.
04
Það sem stafirnir þegja um
Hvernig manneskja ber sig að: þetta sjá stafirnir
Það sem vantar í stafina fjóra
- Þroskastig
- Eðlishvöt og undirtýpa
- Hvert álagið leiðir þig
Milli enneagramsins og MBTI er engin samsvörun og við búum hana ekki til: kerfin tvö skipta fólki eftir ólíkum línum. Samsvörunartöflurnar sem ganga um netið eru settar saman úr athugunum, ekki mælingum, og stangast á innbyrðis. Aðeins hefur verið mælt í eina átt, frá týpu enneagramsins til einstakra stafa: sá sem þekkir týpuna getur spáð örlítið betur fyrir um stafina. Þessi síða les í öfuga átt, þar sem engar mælingar eru til, og því eru hvatirnar þrjár hér að ofan dæmi um gangverkið en ekki listi, og týpan getur reynst hver sem er af þeim níu. Neðst á þroskastiganum verður áætlun ESTJ að girðingu um annað fólk: frávik kalla á refsingu, undantekningar hverfa og mótbárur heyrast ekki lengur, þótt prófið gefi sömu fjóra stafi og á bestu árunum. Undir miklu álagi fer hver týpa sína eigin leið og stafirnir spá engu um hana: ein manneskja með ESTJ þagnar og lokar sig af, önnur festist í smáatriðum, sú þriðja stekkur á tíu ný verkefni og lýkur engu. Eðlishvötin ræður svo hverju röðin þjónar, heimilinu og fjárhagnum, stöðunni í hópnum eða einni náinni manneskju.
05
Algengar spurningar
ESTJ, en próf enneagramsins sýndi fimmu. Er það villa?
Ekki endilega. Úthverfuna sem MBTI mælir getur starfið haldið uppi: fundir með dagskrá, samskipti á föstum tímum, hlutverk sem krefst þess að talað sé. Skoðaðu frekar hvað gerist eftir langan dag innan um fólk, og hvað þú gerir við frídag sem enginn hefur skipulagt. Ef svarið er þögn og lokaðar dyr stangast niðurstaðan ekki á við kóðann.
Óskipulagður yfirmaður fer verst í mig. Segir það eitthvað um hvötina?
Það eitt og sér ekki, því þetta á við um allar þrjár. Spurðu frekar hvað óreiðan kostar þig. Ef það sárasta er að lúta valdi einhvers sem ræður ekki við það, er áttan nær. Ef það er óttinn við að slakur árangur deildarinnar skrifist á þig, er það þristurinn. Ef það eru klukkutímarnir sem fara í að laga eftir aðra, bendir það á fimmuna.
Hvernig svara ég prófinu án þess að lýsa starfinu mínu?
Með því að svara út frá lífinu utan hlutverksins. Staðhæfingar um stjórn, fresti og hreinskilni þekkir ESTJ strax úr vinnunni, og þá lýsir svarið því sem staðan krefst. Rifjaðu frekar upp hvernig þú hagaðir þér áður en þú fékkst nokkra ábyrgð, í skóla eða í fyrsta sumarstarfinu: hvað fórstu fyrst að skipuleggja, og hverju hafnaðir þú?
Ég var miklu minna ESTJ áður en ég tók við rekstrinum. Hvað segir það um týpuna?
Líklega meira um reksturinn en týpuna. Sá sem stýrir fyrirtæki þarf að deila út verkum, halda fresti og tala skýrt, og spurningalisti MBTI skráir það samviskusamlega. Týpa enneagramsins breytist ekki við nýja ábyrgð: hvötin sem hélt röðinni uppi áður er sú sama. Líttu á hvað þú gerðir við áætlanir og fólk áður en nokkur fól þér stjórnina.