Kóðinn og enneagramið
ENTJ og enneagram: hvað knýr viljann til að leiða
Þegar ættarmótið var skipulagt varst það þú sem sást um tjaldsvæðið, matinn og dagskrána áður en hin höfðu svarað í hópspjallinu, og MBTI-prófið kallar það ENTJ. Talan í enneagram verður ekki lesin úr bókstöfunum: sami drifkrafturinn hvílir hjá ólíku fólki á reiði, skömm eða ótta. Þinn sést best vikuna sem ákveðið er án þín.
01
Hvað stafirnir fjórir segja
Ári eftir að manneskja með kóðann ENTJ gengur í kór situr hún í stjórn hans með nýja fjáröflunaráætlun. Í fjölskylduboðum er það hún sem stingur upp á því að systkinin geri áætlun um umönnun foreldranna næstu árin. Á ferðalagi velur hún leiðina eftir því hvað kemst yfir á sem fæstum dögum, og spjall um vinnuna endar hjá henni á spurningunni: og hvað svo? Saman gefa stafirnir það sem enginn þeirra gefur einn: manneskju sem getur ekki séð óreiðu án þess að teikna skipurit í huganum.
Næst stendur ENTP, jafn snögg í hugsun, jafn hrifin af rökræðum, jafn upptekin af því sem koma skal. Það er J sem skilur á milli. ENTP heldur spurningu gjarnan opinni og tekur ákveðið mál upp á ný ef snjallari leið finnst; ENTJ lokar spurningunni þegar upplýsingar nægja og byggir áfram á því sem var ákveðið. Í tímaáætlunum er munurinn sá sami: ENTJ neglir dagsetninguna fyrst og lagar lausnina að henni, ENTP leitar bestu lausnarinnar og lætur dagsetninguna renna til.
Allt þetta gæti vinnufélagi vottað, en ekkert af því segir hvað er í húfi fyrir manneskjuna sjálfa.
02
Þrjár hvatir að baki sama kóða
Þrjú dæmi af níu: slíkur kóði getur sprottið af hvaða týpu sem er
Engin leið til baka: kóðinn afhjúpar ekki hvötina
Óstöðugur stafur: sá sem situr lausast hjá þessari hvöt
Áskorandi
Áttan vill ekki lifa eftir reglum annarra og semur því reglurnar sjálf. Ábyrgð er skipt áður en nokkur nær að stinga upp á öðru, og tekin ákvörðun stendur, því hver ný samningalota opnar dyr fyrir vilja annarra; spurningalistinn sér í þessu J. Hún velur það sem heldur undir þrýstingi, þótt einhver móðgist, og prófið skráir T. Samstarfsaðila sem svíkur loforð sleppa allar þrjár fljótt; áttan gerir það af því að sá sem svíkur samning ræður í raun yfir verki hennar. Veikast heldur N hjá áttunni. Athyglin er á því hver gefur eftir. Stórt fyrirtæki krefst langrar framtíðarsýnar, en á eigin bílaverkstæði með þrjá starfsmenn snýst allt um daginn í dag, og kóðinn færist í átt að ESTJ.
Driffjöður
Hvað sést af þessu út á við? Sú spurning fylgir þristinum inn í hvert verkefni. Hann lýsir markmiði þannig að stjórnin sér það hálfnað áður en fyrsta skrefið er stigið, og þessi framsýni verður N. Hálfklárað verk er ekki hægt að sýna, svo þristurinn lýkur verkum og merkir þau sýnilega sem búin: J. Starfsmann sem skilar ekki færa allar þrjár hvatirnar fljótt til; þristurinn af því að slakinn myndi birtast í hans eigin skýrslu. Óstöðugasti stafurinn hjá þristinum er T. Tónninn fylgir því sem umhverfið metur, og kaldur útreikningur endist meðan hann vekur hrifningu. Í félagasamtökum eða skóla, þar sem umhyggja er mælikvarðinn, kemur F fljótt fram og prófið sýnir ENFJ.
Lífskúnstner
Þegar morgundagurinn er þegar ákveðinn verður sjöan eirðarlaus, og ENTJ hennar nærist á því að enn sé eitthvað að velja. Úr hálfri hugmynd á strætóstoppistöð verður til viðskiptalíkan fyrir kvöldið: N. Hugmynd verður ekki spennandi fyrr en aðrir hrífast með, svo hún býður samstarfsfólki í kaffi áður en áætlunin er komin á blað, og það birtist sem E. Nýja vörulínu vilja áttan og þristurinn líka hleypa af stokkunum; fyrir sjöuna lofar ný vara að þungi hversdagsins megi bíða. J er veiki stafurinn hjá sjöunni. Hann heldur meðan stefnan er enn í mótun og gaman er að byggja. Þegar framkvæma þarf sömu áætlun ár eftir ár fer sjöan að rekja upp það sem var ákveðið, og nýtt próf sýnir ENTP.
03
Hvernig þú greinir hver þeirra þriggja er þín
- Sama hegðun út á við
- Spurning um hvað manneskjan ver
- Þín eigin hvöt, ekki stafirnir
Í framkvæmdastjórn væri ekki hægt að greina þessar þrjár manneskjur í sundur: allar taka ábyrgð þegar aðrir hika, reikna langt fram í tímann og halda sig við það sem var samþykkt. Munurinn liggur í því hvað hver þeirra missir þegar þræðirnir eru í höndum annars.
Ef þú yrðir að láta annað af hendi, ákvörðunarvaldið yfir eigin málum eða orðsporið sem þú hefur byggt upp, hvort myndi svíða meira? Missir valdsins snertir áttuna, missir orðsporsins þristinn.
Hvort væri þyngra að rifja upp eftir fimm ár: mistök sem allur geirinn las um, eða að hafa setið öll þessi ár við sama verkefni án þess að mega fara? Opinbert fall er þyngst fyrir þristinn, að sitja fastur fyrir sjöuna.
Með hverjum er erfiðara að sitja til borðs: þeim sem reynir að segja þér fyrir verkum, eða þeim sem vill staldra lengi við hvert áfall og ræða sársaukann? Sá fyrri vekur mótþróa hjá áttunni, sá síðari fær sjöuna til að leita að útgönguleið.
Annarri spurningunni svarar ENTJ auðveldlega með áætlun: „það fer eftir því hvað þjónar stefnunni best“. Þá talar J, ekki hvötin, og orðin sem koma upp um það eru skilvirkt, skynsamlegt, samkvæmt áætlun. Spyrðu þá aftur og hlustaðu eftir því sem kom upp áður en rökin tóku við.
04
Það sem stafirnir þegja um
Hvernig manneskja ber sig að: þetta sjá stafirnir
Það sem vantar í stafina fjóra
- Þroskastig
- Eðlishvöt og undirtýpa
- Hvert álagið leiðir þig
Milli enneagramsins og MBTI er engin samsvörun og við búum hana ekki til: kerfin tvö skipta fólki eftir ólíkum línum. Samsvörunartöflurnar sem ganga um netið eru settar saman úr athugunum, ekki mælingum, og stangast á innbyrðis. Aðeins hefur verið mælt í eina átt, frá týpu enneagramsins til einstakra stafa: sá sem þekkir týpuna getur spáð örlítið betur fyrir um stafina. Þessi síða les í öfuga átt, þar sem engar mælingar eru til, og því eru hvatirnar þrjár hér að ofan dæmi um gangverkið en ekki listi, og týpan getur reynst hver sem er af þeim níu. Í sínu versta ástandi verður framsýni þessa kóða að vantrausti: fylgjast þarf með hverjum starfsmanni og verk annarra er unnið aftur í laumi. Sömu stafir passa jafn vel manneskju á háu þroskastigi, og kóðinn sér engan mun. Undir langvarandi álagi skilja leiðir: áttan dregur sig í hlé og reiknar í hljóði, þristurinn frýs og kemur engu í verk, sjöan verður smámunasöm. Hvað skipulagið á að tryggja fer eftir eðlishvötinni: með sjálfsbjargarhvöt eigið öryggi og sjálfstæði, með félagshvöt stöðu og tengslanet, með nándarhvöt eitt verkefni eða eina manneskju.
05
Algengar spurningar
ENTJ, en próf enneagramsins sýndi sjöu. Er það villa?
Frekar vísbending um J-ið þitt. Hjá sjöunni hefur verið mæld tenging við P, andstæðan staf, og J helst þá uppi af aðstæðum: hlutverki þar sem ætlast er til ákvarðana, teymi sem klárar það sem byrjað er á, stefnu sem er enn ný. Skoðaðu hvað gerist þegar áætlunin fer í framkvæmd. Ef þig langar eftir hálft ár að rífa allt upp aftur er J-ið líklega lært og sjöan nærri.
Ég hef unnið hjá sama fyrirtæki í tólf ár. Útilokar það sjöuna?
Ekki endilega. Skoðaðu hvað hélt þér. Ef hlutverkið breyttist á tveggja ára fresti og alltaf beið nýtt verkefni, getur sjöan vel búið þar að baki. Ef þú hélst af því að þú réðir ferðinni á þínu sviði og enginn skipaði þér fyrir, er áttan nær. Ef hvert ár færði þig hærra og nafnið þitt varð þekkt í geiranum, bendir það á þristinn.
Mér finnst óþægilegt að fylgja áætlun annarra. Hvað segir það um hvötina?
Horfðu á hvað óþægindin snúast um. Ef það er að lúta vilja annars, jafnvel þegar áætlunin er góð, bendir það á áttuna. Ef það er óttinn við að slök áætlun annars skrifist á þig, er þristurinn nær. Ef áætlunin lokar leiðum sem þú hefðir viljað halda opnum, er það sjöan. Stafirnir T og J einir skýra aðeins hvers vegna þú vilt hafa þína eigin áætlun.
Mér finnst gefandi að leiðbeina yngra fólki. Hvað segir það um týpuna?
Leiðsögn getur þjónað öllum þremur hvötunum á ólíkan hátt. Áttan styrkir sitt fólk svo að enginn annar geti vaðið yfir það. Þristurinn nýtur þess þegar lærlingurinn nær langt, því árangurinn endurspeglar hann sjálfan. Sjöan hefur gaman af að kveikja hugmyndir hjá öðrum og missir áhugann þegar vinnan verður hversdagsleg. Hvað myndi þér finnast verst að missa úr því hlutverki?