Code en enneagram
INTJ enneagram: wat je eigen koers beschermt
Toen je afdeling overstapte op een nieuw planningssysteem, had jij in het weekend uitgezocht waar het zou vastlopen, en op maandag lag er een plan in drie fasen dat niemand had gevraagd. Nu noemt een test je INTJ en zoek je in het enneagram het bijbehorende getal. Dat staat hier niet; wel drie motieven waaruit zo’n plan kan groeien. Of jij het schreef omdat het anders fout zou gaan, omdat het jouw ontwerp moest zijn of omdat het je tijd bespaart, lees je aan vier letters niet af.
01
Wat deze vier letters zeggen
Op Marktplaats zet een INTJ een vaste prijs met ‘niet bieden’, en wie toch een bod doet, krijgt geen antwoord. Dat is kenmerkend voor de hele week van zo iemand: besluiten worden in stilte genomen en daarna niet opnieuw geopend. In de kantoortuin gaat de koptelefoon op, ook zonder muziek. In de trein wordt Italiaans geleerd volgens een schema dat tot de zomer van volgend jaar loopt, en het pensioenoverzicht wordt eigenhandig nagerekend. Vriendschappen zijn er weinig, maar ze gaan terug tot de middelbare school. Wie ‘even wil sparren’, krijgt eerst de vraag waarover precies.
Het dichtst bij ligt INTP: dezelfde rust, dezelfde liefde voor systemen, dezelfde afkeer van gebabbel. Het verschil zit in de J. Een non-fictieboek legt de INTJ weg zodra het heeft opgeleverd wat nodig was; de INTP leest de voetnoten en bestelt het boek waarnaar ze verwijzen. En na een discussie wil de INTJ een besluit op papier, terwijl de INTP liever een vervolgafspraak maakt om er verder over te praten.
Uit deze gewoonten valt een weekrooster af te leiden, maar niet de reden waarom iemand zijn tijd en zijn oordeel zo streng bewaakt.
02
Drie motieven achter één code
Drie voorbeelden van de negen: deze code kan uit elk type groeien
Geen weg terug: uit de code valt het motief niet af te lezen
Wankele letter: die zit bij dit motief het minst vast
Perfectionist
‘Klopt het al?’ Met die vraag werkt de een, en onder INTJ ziet dat eruit als stille zorgvuldigheid. Het werk wordt alleen afgemaakt, aan het eigen bureau, zodat niemand anders de fout als eerste vindt: daar komt de I vandaan. Het vaste schema, weken vooruit, hoort bij dezelfde zorg, want wat vooraf vastligt, laat minder ruimte voor slordigheid.
In de teamapp zwijgt hij net als de andere twee en stuurt ’s avonds één lange mail. Bij de een is dat omdat een mail nagelezen kan worden voordat iemand hem ziet.
De N zit bij hem het losst. Een visie levert de een omdat de functie erom vraagt; laat men hem vrij, dan gaat zijn aandacht naar dat ene punt in de notulen dat verkeerd is weergegeven.
Romanticus
Een woonboot die op geen enkel bestaand model lijkt, ontwerpt de vier al drie jaar in de avonduren, met ramen die het licht van het water vangen. Dat vooruitkijken naar iets wat nog niet bestaat, is zijn N. De tekeningen komen pas op tafel als ze stevig genoeg zijn, want een idee dat te vroeg gedeeld wordt, wordt van de anderen: zo ontstaat zijn I.
De nieuwe werkwijze van het hoofdkantoor laten alle drie links liggen. De vier doet dat omdat een methode die iedereen gebruikt zijn werk onherkenbaar zou maken.
Met de T staat het bij hem het zwakst. Tegenover collega’s redeneert hij in cijfers, maar over het eigen werk beslist het gevoel. Tussen twee offertes kiest hij niet de goedkoopste werf, maar de werf die zijn tekening begrijpt, en noemt dat achteraf een rationele keuze.
Waarnemer
Hoeveel een verzoek gaat kosten, rekent de vijf uit voordat hij ja zegt, want wat hij heeft aan tijd en energie, moet genoeg blijven. Dinsdag en donderdag staan vast als thuiswerkdagen en afspraken komen in afgemeten porties: dat is de I. Bij een ruzie met de VvE stuurt hij het artikel uit het huishoudelijk reglement in plaats van boos te worden, omdat een zakelijk argument minder kost dan een gevoel: dat is de T.
In Teams staat zijn status net als bij de andere twee op ‘niet storen’. Voor de vijf betekent elk onverwacht gesprek aandacht die ’s avonds niet meer over is.
De J houden bij hem de omstandigheden overeind. De hypotheekrente vergelijkt hij maandenlang en hij tekent pas als de rentebedenktijd afloopt; zonder die termijn lag de beslissing er nu nog.
03
Hoe je herkent welke van de drie jij hebt
- Van buiten hetzelfde gedrag
- Een vraag naar wat iemand beschermt
- Je eigen motief, niet de letters
Met INTJ lijken de drie op elkaar in wat het meest opvalt: een koers die ze zelf hebben uitgezet en die ze niet graag ter discussie stellen. Waar die koers op rust, valt er niet aan af te lezen.
De eerste vraag scheidt de een van de vier. Je inzending voor de Dutch Design Week krijgt twee opmerkingen mee. Welke blijft een week door je hoofd gaan: ‘de maatvoering van het onderstel klopt niet’ of ‘zoiets stond vorig jaar ook al in Eindhoven’? Wie de fout niet loslaat, zit dichter bij de een, wie het ‘ook al’ niet loslaat, dichter bij de vier.
Tussen de vier en de vijf beslist iets anders. Een klant koopt de huisstijl die je voor zijn bakkerij ontwierp. Óf zijn bureau past hem aan tot er niets van jou over is, óf hij blijft zoals hij is en de klant wil je elke vrijdagmiddag voor wijzigingen. Wat geef je makkelijker op? Het ontwerp wijst naar de vier, de vrijdagen naar de vijf.
De een en de vijf ten slotte: wat is erger, de jaarrekening van de tennisclub inleveren met één post die geschat is, wat alleen jij weet, of twee uur in de kring zitten op de verjaardag van je schoonfamilie zonder smoes om eerder weg te gaan? Het eerste wijst naar de een, het tweede naar de vijf.
De valkuil zit in de vraag over de klant. Met INTJ antwoord je daar als strateeg: tijd is het schaarste wat er is, dus de vrijdagen. Dat zeggen de N en de T, snel en als een rekensom. Toets het aan het moment dat de VvE jouw plan voor zonnepanelen ‘in aangepaste vorm’ aannam. Wat stak toen, de verloren tijd of dat het plan niet meer van jou was?
04
Waar de letters over zwijgen
Hoe iemand handelt: dat zien de letters
Wat in de vier letters ontbreekt
- Ontwikkelingsniveau
- Instinctief subtype
- Waar druk je heen drijft
Tussen het enneagram en MBTI bestaat geen correspondentie, en wij verzinnen er ook geen: de twee modellen snijden een mens langs andere lijnen. De tabellen die op internet rondgaan komen uit observaties, niet uit metingen, en ze spreken elkaar tegen. Gemeten is alleen de ene richting, van enneagram type naar losse letters: wie het type kent, kan de letters iets beter voorspellen. Deze pagina leest de andere kant op, waar niets gemeten is, dus de drie motieven hierboven zijn voorbeelden van het mechanisme en geen lijst, en het type kan elk van de negen zijn. Op een laag ontwikkelingsniveau wordt gelijk krijgen voor deze code belangrijker dan het resultaat: een project ontspoort precies zoals voorspeld, en er komt geen hand om het bij te sturen, want een uitgekomen voorspelling bewijst het plan. Het dominante instinct blijft ook verborgen. De ene INTJ bouwt aan buffers en een veilig dak, de andere aan de band met één mens, de derde aan zijn plek in een kring die telt. Onder druk gaat ieder motief een eigen kant op: de een verlangt naar een heel ander leven, de vier gaat zich met andermans zaken bemoeien, de vijf versnippert zich over tien onderwerpen tegelijk, en geen letter ziet dat aankomen.
05
Veelgestelde vragen
Ik ben INTJ en de enneagramtest zegt type 4. Kan dat kloppen?
Dat kan. De omstreden letter is hier de T: als vier kun je logica als werktaal gebruiken en toch over je eigen werk beslissen op de vraag of je jezelf erin terugziet. Toets het aan een klus die inhoudelijk geslaagd was en die je toch tegenstond, omdat er niets van jou in zat. Heb je zoiets liever opnieuw gedaan dan ingeleverd, dan verdient de uitslag van de test een tweede blik.
Mijn leven is tien jaar vooruit gepland. Zegt dat iets over mijn motief?
Vooral iets over je werkwijze. Alle drie plannen ver vooruit, maar het plan rust telkens ergens anders op. De een geeft het de zekerheid dat alles goed gebeurt, de vier een weg naar wie hij wil worden, de vijf een voorraad tegen verrassingen. Stel je voor dat alles lukt, alleen heeft iemand anders het plan geschreven. Vind je dat prima zolang het klopte, waardeloos, of maakt het je niet uit zolang de buffer er is?
Voordat ik iets heb uitgelegd, heb ik het al zelf gedaan. Welk motief is dat?
Eén gewoonte, drie redenen. De een doet het zelf omdat werk van een ander toch overgedaan moet worden, de vier omdat een idee tijdens het uitleggen al half van de luisteraar wordt, de vijf omdat uitleggen energie kost die hij liever houdt. Let erop wat je aan uitleggen het meest tegenstaat: dat het daarna fout gaat, dat het uit andermans mond plat klinkt, of dat het gesprek langer duurt dan het werk zelf.
Een harde stem aan tafel overtuigt me niet, een nieuw cijfer wel. Hoort dat bij mijn type?
Het hoort bij de code, en onder elk motief zit het anders in elkaar. De een buigt voor wat juist is, niet voor de persoon, en wil niet dat toegeven op zwakte lijkt. Bij de vier dreigt druk van buiten de eigen blik uit te wissen. De vijf rekent: ruzie met een mens kost meer dan een nieuwe berekening. Denk aan de keer dat je toch overstag ging, en aan wat daarna het langst bleef knagen.
Ontdek je type, vleugel en ontwikkelingsniveau
108 beweringen, uitslag meteen
Ontdek je type, vleugel en ontwikkelingsniveau