Code en enneagram
ISTJ enneagram: waar je gevoel voor plicht op rust
De verjaardagskalender op je wc is bijgewerkt tot en met de baby van je nicht, en na de uitslag ISTJ wilde je het enneagram net zo netjes regelen: één getal erbij, klaar. Dat getal zit niet in deze letters. Achter dezelfde degelijkheid kan ergernis zitten over alles wat half gebeurt, of de angst om zonder aantoonbaar resultaat niets voor te stellen; hieronder staan drie mensen met jouw code. De derde schermt vooral de eigen krachten af tegen wat anderen vragen.
01
Wat deze vier letters zeggen
Bij iemand met ISTJ staat op zondagavond het weekmenu voor de komende zeven dagen op het krijtbord in de keuken. De verwarming gaat bij deze persoon op 1 oktober aan, niet eerder, hoe koud september ook is. In een overleg vraagt ISTJ bij elk besluit wie de actiehouder is en wanneer het terugkomt op de agenda. Een compliment wordt beantwoord met ‘dank je’ en daarna gaat het door naar het volgende punt. Samen maken de letters iemand die het woord ‘ongeveer’ niet in een planning laat staan.
Van buiten lijkt ISFJ er het meest op: even stil, even stipt, even betrouwbaar. Het verschil zit in de letter van het besluiten. Wil een buurman in de VvE een uitzondering voor een dakterras zonder vergunning, dan houdt ISTJ vast aan het reglement, ook als het daarna kouder wordt in het trappenhuis; ISFJ zoekt een tussenweg, zodat de buurman niet voor gek staat. Zorg laat ISTJ zien door de fiets van een dochter winterklaar te maken, met nieuwe remblokjes, ISFJ door te merken dat ze sinds de brugklas stiller is en door te vragen.
Waarvoor iemand zo leeft, laten deze vier letters in het midden.
02
Drie motieven achter één code
Drie voorbeelden van de negen: deze code kan uit elk type groeien
Geen weg terug: uit de code valt het motief niet af te lezen
Wankele letter: die zit bij dit motief het minst vast
Perfectionist
Een klus half laten liggen kan de een niet, en een fout rekent ze zichzelf aan voordat een ander hem heeft gezien. Ze maakt af wat ze begint en houdt zich aan de planning, ook als niemand ernaar vraagt: zo verschijnt de J. De afrekening met zichzelf gebeurt ’s avonds, alleen en zonder woorden, en dat wordt I. Een Tikkie betalen alle drie binnen het uur; de een doet het omdat iemand laten wachten op geld dat je schuldig bent, voor haar gewoon niet klopt. Het minst vast zit bij haar de T. De strengheid lijkt zakelijk, maar eronder ligt een oordeel over hoe het hoort. Fluit ze als vrijwilliger bij de jeugd van de voetbalclub, dan geeft ze bij twijfel de bal aan het team dat de hele wedstrijd eerlijk speelde, en de test kan F laten zien.
Winnaar
Cijfers die ze kan laten zien, geven de drie met deze letters houvast: een project dat op budget binnenkomt, een klanttevredenheid die niet zakt. Ze houdt het concreet en volgt vaste stappen, en zo ontstaan S en J. Wat ze voelt, parkeert ze tot de vakantie, en ze kiest wat werkt: de test leest T. De Vierdaagse van Nijmegen lopen alle drie uit; de drie wil vooral het kruisje, als bewijs dat ze het waard is. Tegen de code in werkt bij haar de I. Haar ingetogenheid is een rol die in deze omgeving wint, geen aard. Stapt ze over naar een makelaarskantoor waar wie het luidst onderhandelt de meeste huizen verkoopt, dan geeft de test na een jaar eerder E.
Waarnemer
Een dag met drie overleggen kost de vijf meer dan tien uur alleen achter het scherm, en ze deelt haar week daarop in. Bijtanken doet ze alleen, dus contact blijft kort en zakelijk: de I. Ze beslist op feiten, omdat gevoelens betrokkenheid vragen en betrokkenheid haar iets kost, en zo verschijnt de T. Op vrijdag thuiswerken doen alle drie graag; de vijf omdat er dan niemand bij haar bureau komt staan om ‘even te sparren’. Het wankelst staat bij haar de J. Haar planning houdt de eisen van anderen op afstand en heeft weinig met plezier in afronden te maken. Valt het werk weg, na een reorganisatie met een ruime regeling, dan wordt het plan om een zeilbrevet te halen een jaar lang vergelijken van cursussen en boeken over getijden, en de boot komt er niet.
03
Hoe je herkent welke van de drie jij hebt
- Van buiten hetzelfde gedrag
- Een vraag naar wat iemand beschermt
- Je eigen motief, niet de letters
Met drie van hen als buren is de heg op tijd geknipt, staat de container op de goede dag aan de straat en wordt een afspraak over de schutting nagekomen. Wat hen drijft, lees je daar niet af: dat gedrag hebben ze alle drie even grondig geleerd.
De een en de drie scheiden zich bij lof. Je leidinggevende prijst je vertaling van een handleiding, en jij weet dat er in hoofdstuk vier één woord staat dat net niet klopt. Wordt het daar lichter van? Blijft dat woord knagen, dan zit je dichter bij de een: de rechter zit binnen. Is de zaak met de lof afgedaan, dan eerder bij de drie, voor wie telt hoe het resultaat in andermans ogen staat.
Wat is erger: vastlopen terwijl je inspreekt bij de gemeenteraad, of een week waarin je huis te koop staat en de makelaar elk uur nieuwe kijkers langsstuurt? De drie overleeft de kijkers, niet de afgang; de vijf verdraagt de afgang, en die week zuigt haar leeg.
Wat de een van de vijf scheidt, is je laatste echte ergernis. Een collega overschreef formules in de gedeelde spreadsheet met losse getallen? Dat wijst naar de een. De klassenapp leverde op zaterdag honderd berichten op over de schoolreis? Dat wijst naar de vijf.
Het meest misleidend is de lofvraag. ISTJ antwoordt er makkelijk met de J op: het woord knaagt omdat er een punt openstaat. Verdwijnt de onrust zodra je het stil hebt verbeterd, dan sprak de gewoonte. Het motief zie je pas als verbeteren niet meer kan, omdat de handleiding al gedrukt bij de klant ligt: zegt die fout iets over jou, of zit hij je alleen dwars zolang niemand anders hem ziet?
04
Waar de letters over zwijgen
Hoe iemand handelt: dat zien de letters
Wat in de vier letters ontbreekt
- Ontwikkelingsniveau
- Instinctief subtype
- Waar druk je heen drijft
Tussen het enneagram en MBTI bestaat geen correspondentie, en wij verzinnen er ook geen: de twee modellen snijden een mens langs andere lijnen. De tabellen die op internet rondgaan komen uit observaties, niet uit metingen, en ze spreken elkaar tegen. Gemeten is alleen de ene richting, van enneagram type naar losse letters: wie het type kent, kan de letters iets beter voorspellen. Deze pagina leest de andere kant op, waar niets gemeten is, dus de drie motieven hierboven zijn voorbeelden van het mechanisme en geen lijst, en het type kan elk van de negen zijn. In de greep wordt het plichtsbesef van deze code een grief: alles gebeurt nog, maar met een zucht, en iedereen in huis hoort hoeveel er op één paar schouders ligt. Waar de zorgvuldigheid heen gaat, naar een buffer op de spaarrekening, naar één partner die er blind op kan bouwen of naar een vaste rol in de buurt, hangt af van het dominante instinct. Zware last duwt elk type een andere kant op: de een naar somberheid en jaloezie op wie het leven makkelijk afgaat, de drie naar onverschilligheid, de vijf naar versnippering over nieuwe onderwerpen. Op een hoog ontwikkelingsniveau laat dezelfde persoon zich op de eigen verjaardag meenemen naar een uitje met onbekende bestemming, en geniet ervan.
05
Veelgestelde vragen
ISTJ, maar de enneagramtest geeft type 3: is dat een fout?
Nee. Bij de drie is een verband met extraversie gemeten, dus de I gaat hier tegen de gegevens in, maar die gegevens beschrijven een aandeel en geen verbod. Kijk waar je ingetogenheid vandaan komt. Levert ze je in je omgeving iets op, en zou je harder gaan praten waar luide mensen beloond worden, dan is dat een drie in een stille rol. Heb je de rust ook nodig zonder enig publiek, ga dan terug naar de vragen hierboven.
Vrienden noemen me zuinig. Zijn dat mijn letters of is het mijn type?
Het zuinige zelf komt uit S en J: je houdt bij wat er is en wat er komt. Het type zie je aan wat een onnodige uitgave met je doet. Voelt verspilling als iets wat gewoon niet hoort, dan wijst dat naar de een. Is een goed beheerd huishoudboekje het bewijs dat je het voor elkaar hebt, naar de drie. Betekent een buffer vooral dat je niemand iets hoeft te vragen, naar de vijf.
Ik ben mantelzorger voor mijn moeder en doe alles strak volgens schema. Is dat mijn type?
Het schema is de J, de praktische aanpak de S. Het type zit in wat je met dat schema bewaakt. Wil je dat de zorg klopt, ook op de dagen dat niemand meekijkt, dan past dat bij de een. Moet de huisarts of je broer kunnen zien dat het goed geregeld is, bij de drie. Legt het schema vooral vast hoeveel van je week de zorg mag hebben, zodat er iets voor jezelf overblijft, bij de vijf.
Ik word onrustig als een vergadering uitloopt. Is dat meer dan ongeduld?
Dat een afgesproken eindtijd voor je telt, is de J. Het motief blijkt uit wat er in je opkomt bij de twintigste extra minuut. Denk je dat een afspraak hier gewoon gebroken wordt, dan wijst dat naar de een. Tel je hoeveel uur er verstrijkt zonder dat er iets te laten zien is, naar de drie. Zie je het uur na de vergadering, dat je voor jezelf had, verdwijnen, naar de vijf.
Ontdek je type, vleugel en ontwikkelingsniveau
108 beweringen, uitslag meteen
Ontdek je type, vleugel en ontwikkelingsniveau