Code en enneagram
ISTP enneagram: drie motieven achter dezelfde kalmte
Op de camping in de Provence knakte de tentstok van je buren in de mistral, en jij had de reparatiehuls er al omheen voordat zij de handleiding uit de hoes hadden gevist. Daarna zei je de hele avond weinig. De test noemt dat ISTP. Welk enneagram type daarbij hoort, zeggen de letters niet: hier staan drie motieven zonder verwantschap naast elkaar die dezelfde stille handigheid opleveren. Het jouwe zit niet in die tentstok, maar in waarom je daarna liever niets zei.
01
Wat deze vier letters zeggen
Op een verjaardag zegt een ISTP in de kring twee zinnen, allebei raak, en is om negen uur weg. De buurtapp leest hij dagen niet, maar wie hem rechtstreeks vraagt om een keukenkastje op te hangen, krijgt een kort ‘komt goed’ en iemand die met een eigen boormachine voor de deur staat. Komt er bij de bovenburen water door het plafond, dan heeft hij de hoofdkraan al dicht terwijl de anderen nog foto’s maken voor de verzekering. Regels volgt hij zolang ze werken; zitten ze in de weg, dan vindt hij de omweg. Vrije dagen zijn van hem: kitesurfen bij Wijk aan Zee, mountainbiken op de Veluwe, een oude Puch half uit elkaar in de berging. Opvallend is de combinatie: hoe drukker het wordt, hoe rustiger hij, en als er niets gebeurt, zie je hem nauwelijks.
Van buiten lijkt ISTJ het meest op hem: net zo gereserveerd, praktisch en nuchter. De laatste letter scheidt ze. De ISTJ maakt eerst een tekening van de dakkapel en werkt die stap voor stap af, op de afgesproken datum. De ISTP begint gewoon, laat de halve vlonder een zomer in de tuin liggen en legt de rest in één weekend wanneer hij eindelijk het goede hout heeft.
Waarvoor hij zo leeft, daarover zwijgen de letters net zo hardnekkig als hij.
02
Drie motieven achter één code
Drie voorbeelden van de negen: deze code kan uit elk type groeien
Geen weg terug: uit de code valt het motief niet af te lezen
Wankele letter: die zit bij dit motief het minst vast
Uitdager
Zelf aan de knoppen: dat laat de acht zich niet afnemen. Tegen de monteur van de leasemaatschappij zegt ze zonder omwegen dat zijn oplossing niet deugt, en of hij daarvan schrikt, laat haar koud (T); ze werkt als zzp’er op eigen uren en stopt met een opdracht zodra die knelt (P). Alle drie vertrekken vroeg van een verjaardag; de acht vertrekt op het moment dat iemand haar de les begint te lezen. De I houdt bij haar het slechtst stand. Ze zwijgt zolang niemand aan haar terrein komt; gaat de VvE over haar schuurtje beslissen, dan hoort de hele straat haar.
Helper
Met een gereedschapskist komt de twee binnen waar een ander met bloemen komt, en zo houdt ze haar plek in andermans leven vast. Ze ziet dat de fietsband van de buurjongen zacht is en pompt hem op voordat hij naar school moet (S); belt een vriend dat zijn wasmachine lekt, dan gaat de eigen zaterdag zonder morren overboord (P). Ongevraagd klussen doen alle drie, maar de twee merkt het meteen als een ander later met de eer strijkt, en zegt er niets van. Haar zwakste letter is de T. Bij een schakelkast denkt ze koel; moet ze de buurt een klusser aanraden, dan noemt ze de aardige in plaats van de goede.
Waarnemer
Tijd, energie en stilte legt de vijf aan als een voorraad, en elke vraag van een ander is een greep eruit. Op het bedrijfsuitje neemt ze de fiets in plaats van de bus, zodat ze alleen terug kan (I), en een nieuwe wasmachine kiest ze op storingscijfers en energielabel, niet op gevoel (T). Alle drie werken het liefst thuis; de vijf omdat op kantoor elke vraag van een collega een stuk van de dag afknipt. Het wankelst is bij haar de S. Concreet blijft ze zolang er een apparaat openligt; zonder apparaat verdwijnt ze in natuurkundefilmpjes, datasheets en de vraag waarom iets zo ontworpen is, en op de test antwoordt ze als een N.
03
Hoe je herkent welke van de drie jij hebt
- Van buiten hetzelfde gedrag
- Een vraag naar wat iemand beschermt
- Je eigen motief, niet de letters
Zwijgzaam, betrouwbaar als er iets stukgaat en af en toe een paar dagen onbereikbaar: daarin zijn de drie gelijk.
Je schoonmoeder heeft zonder te vragen bezwaar gemaakt tegen jouw parkeerboete, en ze heeft gelijk gekregen. Wat komt als eerste op: boosheid dat iemand zich met jouw zaken bemoeit, of gêne omdat nu eens jij degene bent die geholpen wordt? Boosheid wijst naar de acht, gêne naar de twee.
Je vrienden hebben het druk met kinderen en verbouwingen, en een maand lang vraagt niemand je ergens mee te helpen. Is dat tijd voor je eigen dingen, of een leegte waarin je niet meer weet waar je goed voor bent? Eigen tijd klinkt als de vijf; de leegte als de twee, die pas iemand is als ze nodig is.
Je bent al jaren de enige monteur bij een klein installatiebedrijf, en de nieuwe eigenaar wil alles via een planningssysteem laten lopen. Wat houd je liever: het recht om je eigen werkwijze door te zetten, ook als het botst, of het recht om je gereedschap in te pakken en weg te gaan? Doorzetten hoort bij de acht, weggaan bij de vijf.
Hier gaan de letters met het antwoord vandoor. Met ISTP pak je zonder nadenken je gereedschap in: zo praten de I en de P, voor wie afstand nemen de gewone zet is, en het antwoord schuift vanzelf naar de vijf. Stel dat de eigenaar de volgende ochtend belt en aandringt dat je blijft. Komt er woede op en de neiging hem op zijn plek te zetten, dan was weggaan een manier om de touwtjes in handen te houden: dichter bij de acht. Komt er vermoeidheid op en de wens nog verder weg te zijn, dan dichter bij de vijf.
04
Waar de letters over zwijgen
Hoe iemand handelt: dat zien de letters
Wat in de vier letters ontbreekt
- Ontwikkelingsniveau
- Instinctief subtype
- Waar druk je heen drijft
Tussen het enneagram en MBTI bestaat geen correspondentie, en wij verzinnen er ook geen: de twee modellen snijden een mens langs andere lijnen. De tabellen die op internet rondgaan komen uit observaties, niet uit metingen, en ze spreken elkaar tegen. Gemeten is alleen de ene richting, van enneagram type naar losse letters: wie het type kent, kan de letters iets beter voorspellen. Deze pagina leest de andere kant op, waar niets gemeten is, dus de drie motieven hierboven zijn voorbeelden van het mechanisme en geen lijst, en het type kan elk van de negen zijn. Op een laag ontwikkelingsniveau wordt de zwijgzaamheid afwezigheid: berichten worden gelezen en niet beantwoord, verjaardagen overgeslagen, en elk gesprek over ‘ons’ eindigt met een deur die dichtgaat. Het dominante instinct bepaalt waarop de onafhankelijkheid zich richt: op het eigen huis en een goed gevulde berging, op één mens, of op een vaste plek in de vriendengroep. Houdt de druk aan, dan gaan de drie uiteen zonder dat er een letter verschuift: de acht sluit zich af en beslist in stilte wie ze niet meer vertrouwt, de twee gaat ineens eisen en duwen, de vijf versnippert zich over tien begonnen klussen.
05
Veelgestelde vragen
ISTP, en toch zegt de enneagramtest type 2. Klopt dat wel?
Dat kan; kijk naar de T. Bij een twee met deze letters kan de koelte uit het vak komen: een lekkende leiding kun je niet kwetsen. De echte toets zijn beslissingen over mensen. Werkt iemand in je ploeg slordig, zeg je het hem dan, of maak je zijn werk stilletjes af zodat hij niet voor gek staat? Maak je het af, dan leunt de T op het vak en is het motief dat van de twee. Zeg je het, kijk dan opnieuw naar het motief.
Collega’s vinden me bot, terwijl ik alleen eerlijk ben. Welk motief zit daarachter?
Recht voor zijn raap zeggen hoe het zit, komt uit de letters: T oordeelt op de zaak, S houdt het bij wat er ligt. Het motief zie je aan wanneer je het bot zegt. De acht is het scherpst als iemand haar terrein betreedt, en bedoelt het ook zo. De twee is bot over dingen en zacht over mensen, tot ze zich over het hoofd gezien voelt. De vijf houdt het kort omdat elk extra woord energie kost.
Ver vooruit plannen vind ik een kwelling. Welk van de drie past daarbij?
Afkeer van een volle agenda is de P: je beslist liever als het zover is. Het motief zit in wat een planning je afneemt. Voor de acht is een afspraak ver vooruit een stukje zeggenschap dat een ander al heeft ingepikt. Voor de vijf is elke afspraak een beslag op de reserve, dat al weken van tevoren drukt. De twee wil vrij blijven om in te springen zodra iemand haar nodig heeft.
Mijn vriend zegt dat ik mijn liefde alleen toon door te klussen. Is dat erg?
Zorg in daden in plaats van woorden komt van S en T: tastbaar, oplossend. Of het erg is, hangt af van wat erachter zit. Voor de acht is een gerepareerde fiets veiliger dan een zin die haar kwetsbaar maakt. Voor de twee is het de manier om te tellen, en ze hoopt dat de ander het ziet. Voor de vijf kost een gesprek over gevoelens meer dan een middag klussen.
Ontdek je type, vleugel en ontwikkelingsniveau
108 beweringen, uitslag meteen
Ontdek je type, vleugel en ontwikkelingsniveau