enneagramwing

İçgüdüsel alt tip

Enneagram sx4: en yakındaki rakip

Kupası, hakemi, seyircisi olmayan bir yarış: sx4’ün adındaki rekabet işte bu. Kendini yarışan biri olarak tanımıyorsan kelime ilk okuyuşta sana hiç uymayabilir; belki ömründe hiçbir sıralamaya gözünü dikmedin. Sonuç bu konuda kesin konuşmaz, aynı tipin sp4 ve so4 kodları da hâlâ oyunda. Böyle bir yarış kime karşı koşulur, ve iyi bir haberi seni en çok batıran o yakın bunun neresinde durur?

  1. önde
  2. yanında
  3. unutulmuş

Alt tip kodu, diğer ikisinden hangisinin yanında, hangisinin unutulmuş olduğunu söylemez

01

Bu içgüdü neyi korur

  • spkendi alanımı korurum
  • soortak olanı beslerim
  • sxtek bir kişiye bağlanırım

Geyikbayırı’nda bir rotanın dibinde on kişi toplanır, Ece zincire vardığında hepsi “süper” diye bağırır. Aşağı indiğinde beklediği tek cümle, altı yıldır ipini tutan Kaan’dan gelir: dördüncü bulonda sol ayağını neden iki kez değiştirdi? Ece’nin bire bir içgüdüsü bu soruyu korur; bir Dört için alkış herkese aynı dağıtılan bir şeydir, böyle bir soruysa yalnızca ona sorulur.

İlkbaharda Ankara’dan Duru gelir, genç ve rahat hareket eden biri; Kaan bütün hafta onun ipini tutar, akşam ateş başında Duru’nun ayak tekniğini anlatır. Ertesi sabah Ece, başka birinin ipiyle, onların çalıştığı duvarın yanında kendi seviyesinin iki derece üstündeki rotaya bağlanır ve on kez düşer. Her düşüşte ip gerilir, taş sesi yankılanır, Kaan başını Duru’dan çevirip ona bakar.

Klinik maaşları iki ay geciktirdiğinde Ece yeni ayakkabı almaz, delinen burnu yapıştırıcıyla kapatır, arkadaşlarıyla Kaçkar planını iptal eder. Hesaptaki son iki bin lirayı cuma gecesi İzmir’den Antalya’ya altı saatlik yolun benzinine verir: cumartesi Kaan bir gün boyunca yalnızca onun ipini tutacaktır. Dönüşte depo yine boştur; o tek gün Ece’ye bir sonraki maaşa kadar yeter.

02

Tipin tutkusunu nasıl renklendirir

  • Tipin tutkusu içgüdünün içinden dışarı çıkar
  • Karşı tip: tutku kendi aleyhine döner

Kayalıkta Ece’den iyi tırmanan yüzlerce yabancı vardır ve hiçbiri onun uykusunu kaçırmaz. Kaan antrenman nedir bilmez, rotanın dibinde ıspanaklı börek yer, sonra Ece’nin bir aydır düştüğü rotayı ilk denemede çıkar. O gece Ece telefonuna not düşer: hangi rota, kaçıncı deneme. Yıl sonunda liste iki yüz satırdır, hepsinde aynı ad. Kendinde olmayanı yakından görmek isteyen kıskançlık, bütün kayalıkta tek bir ipin öbür ucuna bakar.

Çok ipli rotalarda zor boyu yıllardır Kaan çıkar. Bu yıl Ece sırayı sormadan ipi kendi emniyetine bağlar, zor boyun altında “benim sıram” der; Kaan gülüp kenara çekilir. Ece boyu temiz çıkar ve durakta manzaraya değil, aşağıdan gelen Kaan’ın yüzüne bakar: bir şey diyecek mi? Rekabetin burada hakemi de rakibi de aynı adamdır.

Sonbaharda Ece, Kaan’ın on yıl önce açtığı, kayalığın en bilinen rotasının hemen sağına bir derece zor yeni bir hat açar. Adını topo defterine kendi eliyle yazar: “Kaan’ın Bir Üstü.” Ateş başında herkes güler, Kaan da güler. Ertesi yıl basılan rota kitabında iki hat yan yana durur ve o duvara gelen her tırmanıcı adı okuyunca başını çevirip Kaan’ı arar.

03

Kendi tipindeki diğer ikisinden farkı ne

  • Bu sayfa
  • Karşı tip

sp4, sebat

Karşı tip

Bir türküyü en bilinen hâliyle dinlemez ikisi de; bir köy kaydı bulana kadar ararlar. Üniversiteden bir arkadaşları televizyondaki ses yarışmasında bir üst tura geçer, eski sınıfın grubu bir hafta onu konuşur. sp4 o hafta ikinci el bir bağlama alır ve akşamları internetten tek başına çalışır; kimseye söylemez, kayıtları kendi telefonunda kalır. sx4 arkadaşı arar ve yazın bir düğünde düet yapmalarını önerir; her akşam o düete bir rövanşa hazırlanır gibi çalışır. Birinin alkışı içine dokunduğunda çalışmaya başlarsan, kimin karşısına çıkmak için çalışırsın: hiç kimsenin mi, onun mu?

so4, utanç

Bir düğünde takı töreninde kime ne takıldığını ikisi de sayar, kimseye söylemeden. Bir kına gecesinde ikisi de geline bir türkü söyler ve ikisi de iyi söyler. so4 ertesi gün hangi teyzenin “sesin ne güzelmiş” dediğini, videoyu aile grubuna kimin attığını tek tek hatırlar. sx4 yalnızca gelinin ağabeyinin bir şey deyip demediğini düşünür; o susmuşsa geri kalan alkış uzaktan gelen bir uğultudur. Aynı alkışın içinde kulağın neyi arar: kaç kişinin sesini mi, tek birinin sesini mi?

04

Dizilişteki yeri ve unutulmuş içgüdü

  1. sx/sp/so
    1. sx
    2. sp
    3. so
  2. sx/so/sp
    1. sx
    2. so
    3. sp

Önde bu içgüdü olduğunda iki diziliş mümkün

Ece, Kurban Bayramı’nda Afyon’a gidip annesiyle kurban etini akrabalara dağıtmaya söz vermiştir. Bayramdan iki gün önce Kaan arar: Olimpos’ta yeni bir sektör açılıyor, ilk rotaları ikisi deneyecek. Bayram sabahı Ece Olimpos’tadır. Bire bir önde olduğu için sözün bedelini akrabalar öder: etleri kuzeni taşır, annesi telefonda Ece’nin adını anmadan konuşur.

Kendini korumayı unutmuş bir dizilişte kıskançlığın ilk yediği şey uykudur. Duru sezonu kayanın dibindeki bir karavanda geçirir; Ece bir hafta sonu bile eksik kalmamak için bütün ekim arabasının arka koltuğunda yatar. Kasımda sırtı kilitlenir ve tırmanamadığı üç haftayı İzmir’de, Duru’nun videolarını izleyerek geçirir.

İzmir’deki dağcılık kulübünün genel kurulunda, bulon yenileme parasının önce hangi sektöre gideceği oylanır; Ece’nin on yıldır tırmandığı duvar listenin sonuna düşer. O akşam Ece kurulda yoktur: sosyal içgüdü dizilişte unutulmuş olunca kıskançlık onu telefona, Kaan’la Duru’nun o gün hangi rotayı denediğine bağlar. İlkbaharda kendi duvarında paslı bir bulonun önünde durur.

05

Test ne gösterir

  1. Her şey ayrıştı: alt tip ve dizilişin tamamı

  2. Yanında ve unutulmuş neredeyse eşit: dizilişsiz alt tip

  3. Önde ve yanında neredeyse eşit: iki aday

Şunu baştan söyleyelim: dört sonuç içinde test en az isabetle baskın içgüdüyü yakalar. Her iki kişiden birinde puanlar birbirine yakın kalıyor; öyle durumlarda sana bir tane yerine iki tane gösteriyoruz. Rekabet, sx4 kendini anlatırken kalabalığın diliyle konuşabilir. Emeğinin görülmesini istediğini, başkası övülünce içinin daraldığını, ikinci kalmaya katlanamadığını söyleyen biri, insanlar arasındaki yerini kollayan biri gibi okunur; bu cümlelerde o “başkası”nın tek bir yüzü olduğunu gösteren hiçbir şey yoktur. Böyle cevaplar biriktikçe sonuç ekranında sx4’ün yanına so4 yazılır ve hangisinin önde duracağı bir iki puana kalır.

06

Sık sorulanlar

En yakın arkadaşımın başarısına neden bir yabancınınkinden zor seviniyorum?

Komşu ilçede biri ev alsa akşam yemeğinde bir cümle olur. Seninle aynı sokakta büyümüş arkadaşın alınca ikinizin arasındaki çizgi kıpırdar; sx4’te kıskançlık tam o çizgiye bakar. Eskiler iyi habere göz değmesin diye “maşallah” derdi. Senin işine yarayan da belki bu: sevinmeye zorlamadan önce, gözünün ona değdiğini kendine açıkça söylemek.

Rakibim bırakınca işe neden soğudum?

Satranca üniversitede başladıysan ve her hafta aynı oda arkadaşını yenmek için oynadıysan, o mezun olunca tahtayı açmak zorlaşır; tadı onun karşıda oturmasına bağlıymış. Bunu tembellik sanmadan önce onu arayıp bir bahane üret: aynı açılışı iki şehirde çalışıp haftada bir oyununuzu birbirinize yollayın. Uzaktan bir rekabet de tahtayı yeniden açtırabilir.

Hayran olduğum birinden neden öğrenemiyorum?

Hayran olduğun kişi, sende olmayanın en parlak örneğidir; yanına her oturduğunda aradaki fark da masaya oturur. sx4 bu farkı bir yarış çizgisi gibi okuyabilir ve onun her düzeltmesine içinden bir cevap yetiştirir. Mesafeyi bir basamak uzat: ondan doğrudan değil, onun bir öğrencisinden ya da kayıtlarından öğren. Hayranlık kalır, kıyas biraz nefes alır.

Bir arkadaşla onu kaybetmeden nasıl yarışabilirim?

Sessiz yarış dostluğu içeriden aşındırır: her buluşma bir maçın devresine döner ve skoru yüzüne yansıtmamak için yorulursun. Yarışı iddiaya çevir: mayıs sonuna kadar kim on kilometreyi elli dakikanın altında koşarsa, öbürü künefe ısmarlar. Açık bir iddiada kaybetmenin de gülünecek bir yanı vardır; gizli yarışta her kayıp yalnızca senin hanene yazılır.

Tipini, kanadını ve seviyeni öğren

108 maddelik test, sonuç hemen

Tipini, kanadını ve seviyeni öğren