Էնեագրամայի ենթատիպերը՝ ո՞րն է ձեր առաջատար բնազդը

Յուրաքանչյուր բնազդ իր բանն է հսկում։ Ինքնապահպանումը հոգում է, որ մարմինն ու կենցաղը դիմանան՝ քուն, սնունդ, փող, պաշար վատ ամսվա համար։ Սոցիալականը հետևում է մարդկանց մեջ դիրքին՝ որտեղ եմ ես, և ինչպես են ինձ տեսնում։ Սեռականը, կամ մեկ առ մեկ բնազդը, պահում է մեկ կապի ջերմությունն ու լարումը՝ ում կողմն է ձգում սիրտը։ Երեքն էլ ունի ամեն մարդ, իսկ մարդկանց տարբերում է հերթականությունը՝ որն է առաջինն ուժ ստանում, երբ այն քիչ է։ Բարեկամի նշանդրեքին մեկը շուտ է ուտում և ճշտում, թե ով է իրեն տուն տանելու, մյուսը նկատում է, թե որ սեղանին իրեն նստեցրին, երրորդն ամբողջ երեկո զրուցում է մեկ զարմիկի հետ։

Սոցիալականը չի նշանակում շփվող։ Սոցիալական բնազդով մարդը կարող է ամբողջ երեկո լռել՝ ճշգրիտ իմանալով, թե ով է սենյակում որոշում, իսկ ընկերական շրջապատի հոգին կարող է լինել նաև նա, ում առաջատարն ինքնապահպանումն է։ Սեռական բնազդը սեքսի մասին չէ, այլ երկու մարդու միջև լարման մասին, ուստի նարատիվ դպրոցն այն կոչում է մեկ առ մեկ բնազդ. այստեղ թողնված է հին անունը՝ դրանով են փնտրում։ Այս կայքում «ենթատիպը» միայն տիպի և առաջատար բնազդի համակցությունն է, ոչ թե թևը, թեև որոշ գրքերում այդպես կոչել են թևերը։

Երեք բնազդը նկարագրել է Օսկար Իչազոն, իսկ քսանյոթ ենթատիպը մշակել է Կլաուդիո Նարանխոն։ Ըստ նրա՝ ենթատիպը տիպի կիրքն է՝ բեկված առաջատար բնազդի միջով, ուստի ամեն տիպ ունի երեք տարբերակ։ Դրանցից մեկը հակադրվում է իր տիպի կրքին և տիպին ամենաքիչն է նման. Նարանխոն և Բեատրիս Չեսթնաթն այն անվանում են բնազդային հակատիպ։ Ռիսոն և Հադսոնն այս հասկացությունը չեն օգտագործում։

Սեփական բնազդն ավելի հեշտ է տեսնել ծանր շաբաթում, քան լավ շաբաթում։ Երբ ուժը, ժամանակը կամ փողը քիչ է մնացել, ամեն մեկն ունի մի գործ, որն առանց մտածելու վերցնում է առաջինը, և երկու ուրիշ, որոնք կսպասեն։ Սիրելի զբաղմունքներն այստեղ քիչ բան կասեն. դուր կարող է գալ ամեն ինչ, բայց ծանր շաբաթում մարդն իր ուժերը ծախսում է նրա վրա, առանց որի իսկապես վախենում է։

Կօգնեն երեք հարց։ Երբ ուժասպառ եք, ինչի՞ց եք սկսում՝ քնից, սառնարանը լցնելուց, թե՞ վարկը վճարելուց։ Այդպիսի պատասխանը ցույց է տալիս ինքնապահպանում։ Անհարմար հանդիպումից հետո ի՞նչը ձեզ քնել չի թողնում՝ թե ինչ մտածեցին մարդիկ, և չի՞ երերացել արդյոք ձեր տեղը նրանց մեջ։ Այդպես է պատասխանում սոցիալական բնազդը։ Վատ ամսին ի՞նչն է ձեզ ոտքի վրա պահում՝ մեկ մարդ, ում հետ զրույցն ուժ է տալիս, թե՞ գործ, որին սիրահարված եք։ Սա սեռականն է։

Սխալվում են երկու պատճառով։ Առաջինը. բնազդի անունն ընդունում են որպես բնավորության գիծ, և շատախոսն իրեն դասում է սոցիալականների շարքին, տնասերը՝ ինքնապահպանողների, հեշտ սիրահարվողը՝ սեռականների։ Երկրորդն ավելի նուրբ է. յուրաքանչյուր տիպ ունի մի ենթատիպ, որը դրսից գրեթե հակառակն է տիպի նկարագրությանը, և այդ ենթատիպով մարդը, իրեն չճանաչելով, որոշում է, որ սխալ տիպ է գտել, թեև տիպը ճիշտ է, պարզապես առաջատար բնազդը կիրքը շրջել է այլ կողմ։

Բնազդի մասին ավելի զգուշ ենք խոսում, քան տիպի, թևի և վիճակի մասին. մարդկանց մոտ կեսի դեպքում երկու բնազդ գրեթե նույն ուժով է հնչում, և այդ դեպքում երկուսն էլ ցույց ենք տալիս, իսկ ընտրությունը թողնում ենք ձեզ՝ որում ինքներդ ձեզ ճանաչում եք։ Թեստը բնազդը հաշվում է բոլոր պատասխաններից, առանձին հարցախումբ չկա։ Առաջատարի կողքին նշված է արդյունքի վստահությունը. մոռացվածը երևում է նույն կանոնով և միայն երբ երրորդ բնազդը նկատելիորեն հետ է մնացել երկրորդից, իսկ ամբողջ դասավորությունը՝ միայն երբ երկու սահմանում էլ բնազդներն առանձնացել են։ Բնազդի մասին լրացուցիչ հարցեր դիտավորյալ չկան. առաջինի և երկրորդի տարբերությունը հաճախ ավելի փոքր է, քան թեստը կարող է զանազանել, և նոր հարցերն այն չեն ստեղծի։ Մանրամասները՝ մեթոդաբանության մեջ։